Αν η Κίνα έβαζε τάξη στις Τράπεζες της όπως το έκανε η Ελλάδα, θα υπήρχε θέμα;

Η Κίνα σήμερα επιδιώκει κάτι διαφορετικό από την Μαοϊκή εποχή αλλά  και αυτό είναι τόσο δυνατό στο σκοπό, όσο το «Μεγάλο Άλμα Μπροστά» του Μάο

Του Κίμωνα Αποστολόπουλου(*)

Η Κίνα χρησιμοποίησε ένα τεράστιο ποσό χρέους για να οδηγήσει τον εαυτό της στον μοντέρνο κόσμο για να ξαναγίνει μια παγκόσμια δύναμη. Αλλά όσοι παρακολουθούν από κοντά το χρέος της χώρας διαπιστώνουν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης του χρέους  είναι μεγαλύτερος από τον ποσοστό  οικονομικής ανάπτυξης της χώρας.

Ο ρυθμός ανάπτυξης συνεχίζει να μειώνεται με αποτέλεσμα να μειώνεται και η ικανότητα εξυπηρέτησης του χρέους και μιλάμε για μεγάλο όγκο χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ της χώρας.

Υπάρχουν πολλά που μας αρέσουν και εκτιμάμε στην Κίνα αλλά είναι πλέον ξεκάθαρο  ότι η χώρα προσπαθεί να κάνει κάτι  στις τρέχουσες οικονομικές καταστάσεις.  και αυτό ειναι «Να γίνει μία χώρα καταναλωτική απο μία χώρα παραγωγής –  εξαγωγών » που είναι σήμερα.

Αλλά αυτή η αλλαγή οικονομικού παραδείγματος δεν είναι μια εύκολη διαδικασία.

Το χρέος της χώρας είναι στο  280% του ΑΕΠ και συνεχίζει να αυξάνει με ποσοστό 20% ετησίως και το κόστος εξυπηρέτησής του  απορροφά το 3 % έως 3,5%   του ΑΕΠ και είναι το 50% του ρυθμού ανάπτυξης της χώρας που είναι σήμερα 6%-7%.
Είναι λοιπόν θέμα χρόνου το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους να εξισωθεί με τον ρυθμό ανάπτυξης της χώρας.

Το Πεκίνο πρέπει να κάνει μια σειρά μεταρρυθμίσεων προτού φθάσει στο σημείο βρασμού. Για να αποφύγει το πρόβλημα.

Θα πρέπει κάθε νέα μονάδα χρέους να παράγει 18 φορές μεγαλύτερο ΑΕΠ ή θα πρέπει όλα τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν βάσει το συνολικό χρέος ( 280% του ΑΕΠ) να παράγουν 50% περισσότερη ανάπτυξη από αυτή που έχουν σήμερα.

Αναμφίβολα όλοι ζούμε σε έναν πληγωμένο κόσμο και το ερώτημα είναι πως μπορεί αυτό το οικονομικό θαύμα να συμβεί. Υπάρχει στην ιστορία  προηγούμενο χώρας όπου το νέο χρέος αύξησε 18 φορές το ΑΕΠ της.

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι αν η εξυπηρέτηση του υψηλού κόστους του χρέους δεν γίνει με αύξηση της παραγωγικότητας με σχετικές επενδύσεις, η διαδικασία διαγραφής του θα γίνει είτε φανερά είτε οχι και θα κατανεμηθεί οπωσδήποτε.Το ερώτημα είναι κατά πόσο το Πεκίνο θα ελέγξει την όλη διαδικασία η θα είναι δέσμιο των απρόσωπων αγορών.

Οι Κινέζοι οφειλέτες  μπορούν να εκδηλώσουν αδυναμία να εκπληρώσουν της οφειλές ( default) η να ζητήσουν ρύθμιση του χρέους  (restructure) με τέτοιο τρόπο ώστε ενα μέρος να κατανεμηθεί στου πιστωτές σαν μορφή διαγραφή επι  του χρέους.

Επειδή οι Κινέζικες τράπεζες δεν είναι επαρκώς κεφαλαιοποιημένες και ως εκ τούτου δεν μπορούν να σηκώσουν μόνες τους ενα τέτοιο βαρος το κόστος θα πέσει και σε άλλους τομείς της Κινέζικης Οικονομίας.

Αν οι ρυθμιστικές αρχές αποφύγουν την αθέτηση πληρωμών ( default) τότε υπάρχουν τρεις δυνατότητες:

– Οι κυβερνητικοί αξωματούχοι μπορεί να κάνουν τέτοιες μεταρρυμθίσεις που η νέα παραγωγικότητα που θα δημιουργηθεί θα μπορεί να καλύψει την εξυπηρέτηση του υπερβάλοντος χρέους.
-Μπορεί να κάνουν μεταρρυθμίσεις για την εξυπηρέτηση του υπερβάλλοντος χρέους σε στοχευμένους τομείς της οικονομίας για να περιορίσουν το πολιτικό και οικονομικό κόστος. 

Πχ μπορεί μα εκποιήσουν  δημόσια ακίνητη περιουσία η να αυξήσουν τους φόρους στην περιουσία της οικονομικής ελιτ για να απορροφήσουν το υπερβάλλον κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

-Διαφορετικά, εαν οι αξιωματούχοι δεν κινηθούν αρκετά  γρήγορα, το υπερβάλλον κόστος εξυπηρέτησης του χρέους μαζί με το κόστος της αθέτησης πληρωμών θα επιβαρύνει τα ποια αδύναμα στρώματα όταν πλέον το υπερβάλλον χρέος  θα εχει φθάσει στα όριά του.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι αυτά τα κόστη να κατανεμηθούν στο μέλλον και με μη σχεδιασμένο τρόπο.

Ενας τρόπος και ο ποιο συνηθισμένος είναι η ανανέωση του χρέους μέσω μια κατάλληλης νομισματικής πολιτικής (roll over ) . 
Παράλληλα ενα μέρος του κόστους του χρέους μπορεί να πληρωθεί μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας, αυτό όμως πιθανόν να είναι ένα μικρό μέρος και μπορεί να επιτευχθεί μόνο στο βαθμό που η ανεργία είναι πολύ υψηλή και το κόστος αυξήσεως της παραγωγής πολύ χαμηλό. 

Αλλιώς, ειτε η οικονομική συρρίκνωση η ο μεγαλος πληθωρισμός θα μεταφερουν το μεγαλυτερο κόστος στους απλούς αποταμιευτές ( νοικοκυριά )και στα ομόλογα ενώ η ανεργία και η περαιτέρω συρρίκνωση των πραγματικών μισθών  θα δημιουργήσουν   επιπρόσθετο κόστος, αυτό  της αθέτησης των πληρωμών, που θα πέσει  πάνω στους εργαζόμενους ( μεγαλύτερη ανεργία , νέα συρρίκνωση μισθών).
Για να το πούμε απλά,  στο βαθμό που το Πεκίνο αρνηθεί να ακολουθήσει  το πρώτο βήμα δηλαδή οι πιστωτές να απορροφήσουν την διαγραφή χρεών και δεδομένου οτι μεγάλο μέρος του Κινέζικου Χρέους διακρατούν οι τράπεζες οι οποίες δεν είναι επαρκώς κεφαλαιοποιημένες αναπόφευκτα το κόστος θα περάσει στους αποταμιευτές και στους ξένους επενδυτές που σημαίνει στάση πληρωμών κάτι που το Πεκίνο δεν επιθυμεί.
Αν δεν μπορέσει να ακολουθήσει και το δεύτερο βήμα , πρέπει να ακολουθήσει το τρίτο, αλλιώς το τέταρτο θα έλθει αναπόφευκτα.
Οι Ευρωπαικες χώρες μετα την κρίση του 2009 αντι να διαγράψουν μέρους του χρέους ξόδεψαν πάρα πολλά χρόνια χωρίς επιτυχία να κάνουν μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα τους επέτρεπαν να αναπτυχθούν παρά τον όγκο του χρέους,. Αυτές έχουν αποτύχει μέχρι σήμερα να κάνουν κάτι τέτοιο και μετα από τόσα χρόνια είναι πολύ δύσκολο να δεί κάποιος πως μπορεί να το πετύχουν από εδώ και πέρα.

Όσο οι ευρωπαικές χώρες δεν μπορούν να διαγράψουν το επιπρόσθετο χρέος και δεν μπορούν να το νομισματοποιήσουν είναι υποχρεωμένες να φορολογούν τον πλούτο καί να συρικνώνουν τους μισθούς.

Χώρες με δικά τους νομίσματα δεν μετακύλισαν το χρέος ούτε διεγραψαν μέρος αυτού αλλά απαλλάκτηκαν απο αυτό μέσω υψηλού επιπέδου πληθωρισμού όπως έκανε η Γερμανία το 1919.

Η Ελλάδα μπήκε στα μνημόνια με ένα χρέος 120% του ΑΕΠ και με στοιχεια της ΕΛΣΤΑΤ που αμφισβητούνται (αν έπρεπε στο Δημόσιο Χρέος να συμπεριφθούν οι ισολογισμοί  των 17 ΔΕΚΟ). Σήμερα το χρέος έχει εκτοξευθεί στο 177% του ΑΕΠ και ανέρχεται στα 322 δις ευρώ, η ανεργία  ανέρχεται στο 30% (και μεταξύ των νέων στο 50%). Όσοι εργάζονται , λόγω του μέτρου μερικής απασχόλησης, ή είναι συνταξιούχοι  έχουν δει μειώσεις μισθών 40%  και 50%.

Για να σωθούν οι Ελληνικές τράπεζες ο οποίες σήμερα είναι υπό τον έλεγχο των ξένων Funds ( με μόνο 5 δισ ευρώ) ,  έχουν δοθεί    από τό δημόσιο προϋπολογισμό  50δις ευρώ τα οποία έχουν προστεθεί στο χρέος
Η έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης των ισολογισμών των ελληνικών τραπεζών απο τα κόκκινα δάνεια ενέχει τον κίνδυνο υφαρπαγής των ελληνικών επιχειρήσεων απο τα ξένα funds έναντι πινακίου φακής χωρίς να παραβλέπεται ο ρόλος της τραπεζικής ολιγαρχίας με τα θαλασσοδάνεια και τις σκανδαλώδεις ρυθμίσεις.

Η απάντηση στο ερώτημα αν πρέπει να βάλει η Κίνα τάξη στο τραπεζικό της σύστημα ειναι : » ισως ναί ίσως όχι» και αν είναι «ναί » τότε κάποιος πρέπει να πάρει στη πλάτη του το χρέος των τραπεζών με το παράδειγμα   του αφανισμού των τραπεζών της Ελλάδας  όμως προς αποφυγή.

Πηγές: JOHN MAULDIN, MICHAEL PETTIS

(*) Ο Κίμωνας Αποστολόπουλος είναι οικονομολόγος, πρώην Διευθυντής της Τράπεζας Πειραιώς στην Πάτρα.