Αγανακτισμένη είναι η ιστορικός συγγραφέας και ερευνήτρια Γιώτα Καΐκα-Μαντανίκα μετά την καταστροφή της προτομής του τάφου του ευεργέτη της Πάτρας Θεόδωρου Τριάντη, όπως εκφράστηκε στον διαχειριστή του Istologiou G. Mosxou σε τηλεφωνική επαφή που είχε σήμερα για τον βανδαλισμό που προαναφέραμε. Και δεν ήταν το πρώτο συμβάν εις βάρος του έργου γλυπτικής τέχνης, όπου η προτομή γκρεμίστηκε από την κορυφή της αναθηματικής στήλης, που έχει στηθεί από το 1916 εκεί, στο Α΄ Δημοτικό Νεκροταφείο, όπου «φιλοξενούνται» μεγάλα ονόματα της αστικής τάξης. Με σπασμένη την μύτη της προτομής του αείμνηστου και με σκόπιμες φθορές στα χαρακτηριστικά του προσώπου, το έργο που από τις 22 Ιανουαρίου 2026 βρίσκεται στην κατάσταση που προαναφέραμε, υποδηλώνει αδιαφορία υπευθύνων, που έρχεται να προστεθεί στο παραμάζωμα με φορτωτή των τούβλων του μνημείου, που κάποια στιγμή θα μπουν στη σειρά τους, υπό την προϋπόθεση ότι θα βρεθούν μετά από τόσο καιρό που παραμερίστηκαν. Και ακόμα πιο παλιά με την σιδερένια πόρτα του Κοιμητηρίου, που εξαφανίστηκε και ένας Θεός ξέρει σε πιο καμίνι έλιωσε! Αλλά για να ανατραπεί η σχέση αδιαφορίας προς την πολιτισμική ιστορία που πλέει σε αυτόν τον ιστορικό και θρησκευτικό χώρο, θα πρέπει να αλλάξουν οι νοοτροπίες, να αναλάβει το Υπ.Πο. και να τον χαρακτηρίσει διατηρητέο ως έργο Πολιτισμού, όπως και η δημοτική υπηρεσία φύλαξης του Κοιμητηρίου να ενεργοποιηθεί, διότι μία απλή περιήγηση στα μνημεία του Κοιμητηρίου έχει να δείξει πολλά! «Κι αν όπως λένε από τον Δήμο, θα φιλοτεχνηθεί νέα προτομή του Τριάντη από καλλιτέχνη που έχει επιλέξει ο Δήμος, εις αντικατάσταση, το έργο που θα παραχθεί δεν θα είναι του καλλιτέχνη Ι. Κουλούρη, που φιλοτέχνησε το μνημείο του Θεόδ. Τριάντη το 1916, τρία χρόνια μετά τον θάνατό του. Θα είναι άλλο έργο. Επομένως, ως έργο τέχνης δεν αντικαθίσταται. Όποια προτομή και να ξαναγίνει, αυτή δεν θα είναι έργο του γλύπτη Κουλούρη», τονίζει εμφατικά η Γιώτα Καΐκα-Μαντανίκα, που έχει γράψει δίτομο βιβλίο αφιερωμένο στους θησαυρούς του Α' Κοιμητηρίου Πατρών, υπό τον τίτλο «Το πτερόν εις τον πίλον-Η γνωστοί , άγνωστοι Πατρινοί και η πολυεθνική κοινωνία της Πάτρας 1880-1920» έκδοση Γιάννη Πικραμένου, Πάτρα, 2009.
Μου υπενθύμισε μάλιστα παλαιότερη ανάρτησή της στις 25-Ιονίου 2025, για τους βανδαλισμούς που γίνονται στο Α' Κοιμητήριο Πατρών, που ως γνωστόν αποτελεί «γλυπτοθήκη νεότερων μνημείων της πόλης» Όμως μήπως και το Α’ Νεκροταφείο έχει περάσει στη φάση έντονης εμπορευματοποίησης και καταστροφής του;
Γράφει λοιπόν η Γιώτα Καϊκά-Μαντανίκα:
«Για την ιστορία του Νεκροταφείου, κάνω γνωστό ότι το περιτοίχισμα του Νεκροταφείου, στην μπροστινή του πλευρά, ήταν έργο του ταγματάρχη του μηχανικού της εποχής Παπαγεωργίου . Όμως, ο Παπαγεωργίου μετατέθηκε και τελικά το έργο της κατασκευής του Νεκροταφείου έκανε ο μηχανικός Σπυρίδων Τζέτζος, ο οποίος είχε σπουδάσει στην Εσπερία.
Πρότυπά του ήταν τα Νεκροταφεία της Ευρώπης Περ Λα Σεζ στο Παρίσι, Μπολόνιας, Μιλάνου κ.ά. Τα «οικόπεδα», για να δημιουργηθούν οι τάφοι στον κεντρικό δρόμο του Α΄Νεκροταφείου αριστερά , όπως ανεβαίνουμε, ήταν 12 τ.μ. Έτσι γύρω από τον κάθε τάφο είχε δημιουργηθεί ένας ελεύθερος χώρος, ενώ τα υψηλόκορμα κυπαρίσσια, όπως είχαν φυτευτεί, αναδείκνυαν τους οικογενειακούς τάφους. Πολλοί από αυτούς ήταν και είναι υψηλής αισθητικής αξίας.
Όμως, σήμερα τι συμβαίνει , αριστερά όπως ανεβαίνουμε, καθώς και στην κεντρική πλατεία; Οι ελεύθεροι χώροι μεταξύ των παλιών τάφων έγιναν «οικοπεδάκια» και έτσι ξεπηδούν καινούργιοι τάφοι, οι ιδιοκτήτες των οποίων- των νέων τάφων-αμιλλώνται στο ποιος θα φτιάξει τον πιο λαμπερό τάφο , αλλοιώνοντας την παλιά εικόνα του Νεκροταφείου, με τους παλιούς τάφους και τον ελεύθερο χώρο γύρω τους. Καταστρέφεται, με λίγα λόγια, η Αισθητική του Νεκροταφείου.
Η Δεύτερη παρατήρησή μου κ. Δήμαρχε , έχει να κάνει με την πίσω πόρτα του Νεκροταφείου. Αυτή στην οδό Φλωρίνης. Εδώ και τρία περίπου χρόνια η πόρτα αφαιρέθηκε . Πώς ; Γιατί η πόρτα δεν ήταν εύκολο να μεταφερθεί- μασίφ, σιδερένια του 1880- , χωρίς οι φύλακες ή εργάτες του Νεκροταφείου να το καταλάβουν και να ενδιαφερθούν για το τί θα γινόταν η πόρτα. Η πόρτα μέχρι τώρα δεν έχει βρεθεί. Το πιο πιθανόν είναι ότι στολίζει το σπίτι κάποιου νεόπλουτου Έλληνα ή έχει πωληθεί για παλιοσίδερα. Στη θέση της μπήκε μία αλουμινένια, που μόνο σε κανένα μαντρί για «πρόβατα» θα μπορούσε να μπει.
Και τρίτο, που με οδήγησε σε αυτή την ανάρτηση ήταν το γκρέμισμα του περιτοιχίσματος του Νεκροταφείου, το οποίο σχημάτιζε σταυρό, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες. Σήμερα, όμως, είδα να γκρεμίζεται και το τελευταίο τούβλο. Γιατί, το καταστρέψατε; Ήταν ετοιμόρροπο; Όμως πριν από 20 μέρες περίπου, σε μία κηδεία που είχα πάει, έστεκε εκεί στη θέση του, μάλιστα σε πολύ καλή κατάσταση . Ίσως, βέβαια, δεν ήξερα την κατάστασή του;
Κύριε Δήμαρχε, ακριβώς δίπλα στο Δημαρχείο σας υπάρχει η υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων. Μήπως ήρθατε σε επαφή με τη μόνη υπηρεσία που ξέρει πολύ καλά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να γίνονται οποιεσδήποτε επεμβάσεις σε ιστορικούς χώρους ; Δεν είναι δυνατόν ο καθένας να θεωρείται καθ’ ύλην αρμόδιος, αλλά οι πραγματικά γνωρίζοντες το πως, πότε και γιατί πρέπει να γίνεται κάτι, αγνοούνται.
Κύριε Δήμαρχε, δεν ανήκω στην αστική τάξη της Πάτρας. Επομένως, δεν επιτρέπω σε κανέναν να υποστηρίξει ότι με ενδιαφέρει η διατήρηση της μνήμης της αστικής τάξης. Όμως, γεννήθηκα και μεγάλωσα σε αυτήν την πόλη, την οποία αγαπάω και έχω αφιερώσει δεν ξέρω πόσο χρόνο, και ώρες περισυλλογής και μοναξιάς, για να φτιάξω αυτό το έργο που έχω κάνει. Για να βάλω και εγώ ένα λιθαράκι στο παζλ της ιστορίας της πόλης μου. Στόχος μου ήταν και είναι να μάθουν οι πατρινοί και όσοι αγαπούν την πόλη, την ιστορία της Πάτρας, να την αγαπήσουν και να ενδιαφερθούν γι’ αυτήν. Γιατί αξίζει!!!
Όσον αφορά τον πρόσφατο βανδαλισμό, αναλυτικά αναφέρει, στην προσωπική της σελίδα στο facebook, τα παρακάτω η Γιώτα Καΐκα-Μαντανίκα:
«Αιδώς !!! Πάλι, σήμερα, βρέθηκα στο Α΄ Νεκροταφείο της Πάτρας και αγανάκτησα, όταν αντίκρισα βεβηλωμένο , για μένα, τον τάφο του ευεργέτη της Πάτρας Θεόδωρου Τριάντη. Για δεύτερη φορά διαπίστωσα την περιφρόνηση, παντελώς, των αρχόντων και υπευθύνων για το Α’ Νεκροταφείο και κατ’ επέκταση, βέβαια, για την ιστορία της πόλης μας . Δεν ξέρω, αν υπάρχει , ακόμη και στην Ελλάδα, πόλη, η οποία καταστρέφει την ιστορική της μνήμη, όπως συμβαίνει στην πόλη μας τόσο πολύ συχνά, χωρίς να ανησυχούμε. Οι λόγοι της αγανάκτησής μου είναι δύο: Ο πρώτος λόγος είναι ιστορικός. Ο Θεόδωρος Τριάντης άφηνε την τεράστια για την εποχή περιουσία του, καθώς δεν είχε και απογόνους, η οποία ανερχόταν στο 1.500.000 δρχ. προκειμένου να γίνει Επαγγελματική σχολή.
Εκεί οι μαθητευόμενοι θα αποκτούσαν περισσότερες γνώσεις πρακτικές σε επαγγέλματα τεχνικά και όχι επιστήμες. Ταυτόχρονα η Σχολή θα παρείχε σε εργάτες, αλλά και εργάτριες οιασδήποτε κοινωνικής τάξης και εργασία χειροτεχνικής μορφής, η οποία θα ασκείτο είτε μέσα στη Σχολή είτε και έξω απ’ αυτήν κατ’ οίκον. Αξίζει να αναλογιστούμε ποιος ήταν αυτός ο μέγας ευεργέτης της πόλης μας, καθώς με τη διαθήκη του όριζε να μαθαίνουν κάποια επαγγέλματα και κορίτσια. Ας μην ξεχνάμε ότι τα κορίτσια εκείνη την εποχή, που ήταν αναγκασμένα να δουλεύουν, για να ζήσουν τον εαυτό τους και την οικογένειά τους , από πολύ μικρές, έμπαιναν υπηρέτριες στα σπίτια των πλουσίων και η ζωή τους ήταν πολλές φορές άθλια. Αξίζει να αναφέρουμε και τούτο, ότι στα αφιερώματα για το θάνατό του, όπως διαβάζουμε στον τύπο της εποχής, ο Τριάντης άκουγε ο ίδιος τις ειρωνείες του κόσμου , καθώς έβλεπαν έναν εκατομμυριούχο να ζει μια απλή ζωή, μακριά από τις απολαύσεις, γι' αυτό και τον θεωρούσαν τσιγκούνη. Ο δεύτερος λόγος της αγανάκτησής μου έχει να κάνει με το «θησαυροφυλάκιο» που έχει το Α΄ Νεκροταφείο και βέβαια αυτό διαμορφώνει και την αισθητική του Νεκροταφείου. Έχει να κάνει με τα έργα τέχνης που βρίσκονται στο χώρο του . Τα Νεκροταφεία στην Ελλάδα από την Απελευθέρωση και μετά θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι υπαίθριες Γλυπτοθήκες. Περιέχουν έργα επώνυμων γλυπτών της Ελλάδας, αλλά και εξαιρετικά έργα των λιθοξόων της εποχής. Γι’ αυτό και τα Νεκροταφεία προσφέρονται , επίσης, για να μαθαίνουμε τη ζωή και το έργο γλυπτών, αλλά και την εξέλιξη της Γλυπτικής στη χώρα μας. Εμείς, όμως, τα καταστρέφουμε. Η προτομή του Τριάντη ήταν έργο του γλύπτη: Ι. Κουλούρης , όπως διαβάζαμε στη βάση της προτομής και καταστράφηκε. Επομένως, ως έργο τέχνης δεν αντικαθίσταται. Όποια προτομή και να ξαναγίνει, αυτή δεν θα είναι έργο του γλύπτη Κουλούρη. Τελεία και παύλα. Δηλαδή έχει καταστραφεί ένα έργο τέχνης . Και μια και μιλάμε για αισθητική των τάφων αξίζει να αναφέρω και τούτο.
Στο Παρίσι αποφασίστηκε να μπορούν να πωλούνται παλιοί τάφοι με δύο όρους: Να έχει ο νέος ιδιοκτήτης την οικονομική δυνατότητα να συντηρεί τον τάφο, αλλά και το πιο σπουδαίο να μην αλλάζει η αισθητική γενικά των τάφων και του Νεκροταφείου. Αυτά κάνουν οι κουτόφραγκοι!!! Αναρτώ κάποιους τάφους του Α΄ Νεκροταφείου, που είναι έργα γλυπτών της Ελλάδας».
Σελίδες από το βιβλίο «Το πτερόν εις τον πίλον» έκδοση Γιάννη Πικραμένου, Πάτρα, 2009, της Πατρινής ιστορικού Γιώτας Καΐκα-Μαντανίκα, αφιερωμένες στην μνήμη του Θεόδωρου Τριάντη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου