Προσήλωση σε άγνωστες πτυχές της εκστρατείας
Οι ομιλητές καθήλωσαν το κοινό που προσήλθε χθες απόγευμα στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Αχαΐας για να ακούσουν ενδιαφέρουσες ιστορικές απόψεις που αποτυπώθηκαν στην «Τραγική ιστορία των Ελλήνων αιχμαλώτων στη Μικρά Ασία 1914-1924»
Ενδιαφέρουσα ενδοσκόπηση για τα ζητήματα της Μικρασιατικής Εκστρατείας και την τύχη των Ελλήνων αιχμαλώτων κατά το διάστημα 1919-1924, παρουσιάστηκε χθες βράδυ της 2-10-2026, στην αίθουσα του Επιμελητηρίου στην Πάτρα, από καθ΄ ύλην αρμόδιους ερευνητές της μικρασιατικής περιόδου λίγα χρόνια μετά τον Εθνικό Διχασμό, με το τζογάρισμα της πολιτικής από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που έφθασε στο όριο της παρ' ολίγον δόξας μεγαλύτερης μεγέθυνσης της ελλαδικής επικράτειας, μετά το έπος των Βαλκανικών Αγώνων.
Το βιβλίο των Νίκου Κανελλόπουλου, καθηγητή στρατιωτικής σχολής και Νίκου Φ. Τόμπρου, συγγραφέα, αναπλ. Καθηγητή Πολιτικής Ιστορίας, Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων, αποτέλεσε αντικείμενο αναφορών στο θέμα και παρέμβασης με τους ακροατές, μετά την ντοκουμενταρισμένη ομιλία του Αντώνη Κλάψη, αναπληρωτή καθηγητή Σύγχρονης Ιστορίας και Διεθνούς Πολιτικής, τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Και φυσικά με την ομιλία του Παντελή Κυπριανού, καθηγητή Ιστορίας Πανεπιστημίου Πατρών. που προσήλωσαν το κοινό.
Ο Αντώνης Κλάψης, επικεντρώθηκε γενικότερα στα διατρέξαντα της Μικρασιατικής εκστρατείας, αποφεύγοντας τον όρο Μικρασιατική Καταστροφή, αφού το αντικείμενό του ήταν η παρανομία των εγκλημάτων πολέμου που προβλέπει η Συμφωνία της Χάγης, η οποία από την μία πλευρά προστατεύει τους στρατιωτικούς, ενώ από την άλλη είναι τόσο εύθραστη και τόσο ισορροπημένη ώστε τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων να μην θίγονται.
Ο Βενιζέλος ως διπλωμάτης πολιτικός πρόσεξε αυτό το σημείο, καθώς διείδε ότι οι Μεγάλες δυνάμεις της Αντάτ αποδέχθηκαν επιθυμία του να επέμβει στην Σμύρνη, την αρχόντισσα της Μικράς Ασίας και της ενδοχώρας της, πλην όμως καθώς αντιλήφθηκαν ότι τα στρατεύματα της Ελλάδα έφθασαν έως μπροστά στον Σαγγάριο ποταμό, λίγα χιλιόμετρα μακριά από την Άγκυρα, διαβαίνοντας την Αλμυρή Έρημο, δυσανασχέτησαν. Και αφορμή εδόθη το 1920 με το δημοψήφισμα της 5 Δεκεμβρίου υπέρ της επανόδου με σύνθημα «Ψωμί, ελιά και Κώτσο Βασιλιά!»
Η επάνοδος του Βασιλιά Κωνσταντίνου στην Αθήνα στις 19 Δεκεμβρίου του 1920, που έφερε η βρετανική προπαγάνδα στους έλληνες ψηφοφόρους και οι ψευδείς υποσχέσεις των Κωνσταντινικών για σταμάτημα του πολέμου, που είχε οδηγήσει σε οικονομική κατάρρευση την χώρα, έθιξε τα συμφέροντα της συνθήκης των κρατών και οι Γαλλία, Ιταλία ψυχράνθηκαν, και διέκοψαν τον δανεισμό της χώρας, καθώς θεώρησαν την Ελλάδα υποκείμενη σε βρετανική εποπτεία!
Αποτέλεσμα ήταν ο επηρεασμός του Μετώπου που στην δεύτερη περίοδο του πολέμου υπέστη ήττα κατά κράτος καθώς ο Κεμάλ, έξυπνος πολιτικός και διπλωμάτης αντιλήφθηκε την διπλωματική απομόνωση της χώρας και την οικονομική δυσχέρεια. Τότε Γαλλία και Ιταλία απέσυραν την υποστήριξή τους διαφυλάσσοντας τα συμφέροντα των χωρών τους.
Από την πλευρά του ο Νίκος Τόμπρος, ένας εκ των δύο συγγραφέων, απέφυγε σε εκτενή αναφορά στα διατρέξαντα του πολέμου, καθώς έχουν προηγηθεί αναφορές τους καταγραμμένες στο διαδίκτυο και στο τοπικό πορτάλ thebest. Ασχολήθηκε όμως με το Δίκαιο του Πολέμου, που αναφέρεται στις συνθήκες κράτησης των αξιωματικών με ντοκουμέντα αλιευμένα από τουρκικές πηγές και αρχεία, συν αυτά που κρατούνται στην Σχολή Ευελπίδων, στις ΔΙΣ και στα Γενικά Αρχεία του Κράτους.
Οι μισθοί της περιόδου αιχμαλωσίας των αξιωματικών καταβάλλονται αναδρομικά, όπως και η πρόοδος των βαθμών τους. Αυτό όμως δεν τηρήθηκε από το ελληνικό κράτος και απελευθερωθέντες αιχμάλωτοι όπως και οι στρατιώτες επέστρεψαν στην πατρίδα ρακένδυτοι και κάποιοι όχι αρτιμελείς. Από την στιγμή που ο υπ. Οικονομικών Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (ανέλαβε επί Γούναρη, από τις 24 Ιανουαρίου 1921), παρέλαβε χώρα καταχρεωμένη, όταν τον Αύγουστο του 1922 ήρθε η κατάρρευση του Μικρασιατικού Μετώπου, αρχής γενομένης από την μάχη του Αλιβεράν, το ταμείο του κράτους ήταν άδειο και δεν λάμβανε ξένη δανειοδότηση, αναγκαζόμενο να προβεί σε εσωτερικό δανεισμό με την περικοπή των χρημάτων των πολιτών στο 50%, ενώ άλλο 50 το επένδυε σε μετοχές κρατικές. Αλλά και αυτό 50% μετοχών δεν έφθανε για την μεταφορά των στρατιωτικών στην Ελλάδα,
Επίσης σημειώθηκαν αρκετές λιποταξίες, αρνούμενης της πολιτείας την αποστράτευση, καθώς είχε προηγηθεί περίπου δεκαετής πόλεμος.
Οι λιποτάκτες αυτοί κατά την επιστροφή τους για να επιβιώσουν προέβησαν σε κλοπές, αρπαγές κι άλλες αδικίες. Πολλοί από αυτούς σκοτώθηκαν από Τούρκους πολίτες, ή μετά την σύλληψή του υποδείχτηκαν ως ένοχη εγκλημάτων κατά τούρκων πολιτών και εκτελέστηκαν επί τόπου από τους Τσέτες του Κεμάλ. Άλλοι αιχμάλωτοι, ανεξακρίβωτος αριθμός, έπεσαν θύματα λευκού θανάτου, κατά την εξαντλητική πορεία εν μέσω της άδενδρης Αλμυράς Ερήμου, οδεύοντας ή καταναγκαστικά εργαζόμενοι σε δημόσια έργα, ενώ άλλοι πωλήθηκαν από Τσέτες σε χωρικούς για δούλοι στα χωράφια τους. Αυτοί δεν καταγράφηκαν πουθενά, ως αιχμάλωτοι αλλά εντοπίστηκαν ως αγνοούμενοι. Υπήρξαν όμως και ελάχιστες περιπτώσεις οθωμανών που είχαν καλές σχέσεις με τους χριστιανούς και συμπεριφέρθηκαν ανθρώπινα στους Έλληνες αιχμαλώτους. Σύμφωνα πάντως με τα επιβεβαιωμένα στοιχεία οι αιχμάλωτοι ανέρχονται στις περίπου 17 χιλιάδες, όπου επέστρεψαν στην πατρίδα με την συνθήκη της ανταλλαγής πληθυσμών το 1923.
Και βέβαια το πρόβλημα των αιχμαλώτων ξεχάστηκε μετά την συμφωνία Ινονού-Βενιζέλου, λόγω διπλωματικών αναγκών.
Τα παραπάνω υποστήριξε και ο Καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Πατρών Παντελής Κυπριανός που έκλεισε τον κύκλο των ομιλητών με αναφορά στο ζήτημα της διαβίωσης των Ελλήνων αιχμαλώτων. Ο οποίος προσεχτικός στις διατυπώσεις του ανέφερε ως Οθωμανούς αυτούς που δρούσαν στον χώρο προ της απόβασης στην Σμύρνη και ως Τούρκους όσους ενεργούσαν υπό το νέο κράτος του Κεμάλ από 1919 και εντεύθεν.
Οι εισηγητές εντυπωσίασαν το κοινό με τις ομιλίες τους, ωθώντας το να παρέμβει με ερωτήσεις επί του θέματος Και επρόκειτο περί απογόνων, κάποιας σεβαστής ηλικίας, των οποίων οι πρόγονοι διατέλεσαν κυρίαρχο ρόλο, στο μέτωπο της Μικράς Ασίας, λόγω στρατιωτικής ιδιότητας.
Συντονίστρια της παρουσίασης του αξιόλογου αυτού βιβλίου ήταν η Ζέττα Ζάχου, σύμβουλος επικοινωνίας
Η εκδήλωση ξεκίνησε με θρησκευτική αναφορά και υπενθύμιση των δύσκολων ημερών που περνά η έκδοση βιβλίων, προ της καταθλιπτικής επιβολής της εικόνας των ΜΜΕ από προσκεκλημένο ιερέα, ακολούθησε η παρέμβαση του υπ. Πολιτισμού κ. Φωτήλα που χαιρέτησε και καλωσόρισε την έκδοση, υποσχόμενος την αναστροφή της δυσμενούς κατάστασης της έκδοσης βιβλίων.
Τέλος παρενέβη ο Βαγγέλης Πολίτης - Στεργίου πρόεδρος της Εταιρία Αχαϊκών Σπουδών, διοργανώτρια της εκδήλωσης, που καλωσόρισε το κοινό και το ευχαρίστησε για την συμμετοχή του.
Πρέπει τέλος να σημειωθεί ότι ο κ. Αντώνης Κλάψης, αναπληρωτής καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας και Διεθνούς Πολιτικής, ήρθε στην Πάτρα να μιλήσει για το βιβλίο, από την Τρίπολη, όπου που παραδίδει μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου