Μια άγνωστη σελίδα της ιστορίας...
Ο Αστέριος Μπέλλας, ο Παναιγιάλειος και η πολιτική παρέμβαση της δικτατορίας στο ποδόσφαιρο, με αφορμή την επέτειο του Πολυτεχνείου και τα 100 χρόνια της ομάδας του Αιγίου
Του Κίμωνα Αποστολόπουλου
Επικεφαλής της Λέσχης Δρομέων και περιπατητών «ΦΑΕΘΩΝ»
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ Συνταγματαρχών δεν γράφτηκε μόνο στις φυλακές, στα κρατητήρια της Ασφάλειας και
στους τόπους εξορίας. Δεν γράφτηκε μόνο στη Γυάρο και στη Λέρο, εκεί όπου χιλιάδες άνθρωποι πλήρωσαν με την ελευθερία τους τις πολιτικές τους πεποιθήσεις.Γράφτηκε και στα γήπεδα.
Γιατί η χούντα της 21ης Απριλίου γνώριζε καλά ότι το ποδόσφαιρο δεν ήταν απλώς ένα παιχνίδι. Ήταν ένας χώρος κοινωνικής συνάντησης, συλλογικής ταυτότητας και λαϊκής έκφρασης. Ένας χώρος όπου άνθρωποι διαφορετικών κοινωνικών και πολιτικών αναφορών συναντιούνταν, αποκτούσαν κοινά βιώματα και δημιουργούσαν δεσμούς.
Και αυτό ακριβώς ήθελε να ελέγξει το καθεστώς.
Μια λιγότερο γνωστή ιστορία αυτής της περιόδου είναι η περιπέτεια του Παναιγιαλείου και του ανθρώπου που ταυτίστηκε με τη μεγάλη ποδοσφαιρική του διαδρομή: του Αστέριου Μπέλλα.
Ο άνθρωπος που άλλαξε την ιστορία του Παναιγιαλείου
ΚΑΝΕΤΕ κλικ στον σύνδεσμο: https://www.youtube.com/watch?v=xM4mgv5d1B4&t=33s
Ο Αστέριος Μπέλλας υπήρξε μία από τις πλέον ξεχωριστές φυσιογνωμίες του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν βρέθηκε στο Αίγιο, άρχισε να δημιουργεί κάτι πρωτόγνωρο για τα δεδομένα μιας επαρχιακής ομάδας.
Με ποδοσφαιρική αντίληψη που ξεπερνούσε την εποχή του, οργάνωσε τον Παναιγιάλειο με επαγγελματικά χαρακτηριστικά, προσέλκυσε ποδοσφαιριστές από μεγάλους συλλόγους και δημιούργησε μια ομάδα που σύντομα έγινε γνωστή σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Η περίφημη «Λεγεώνα των Ξένων», οι «Πασάδες του Αιγίου», δεν ήταν απλώς ένα δημοσιογραφικό παρατσούκλι. Ήταν η αποτύπωση ενός πρωτοποριακού ποδοσφαιρικού εγχειρήματος.
Ο Παναιγιάλειος απέκτησε πρωταγωνιστικό ρόλο στην Α΄ Εθνική, αντιμετώπισε στα ίσα τους μεγάλους του ελληνικού ποδοσφαίρου και έγινε σημείο αναφοράς για ολόκληρη την Αιγιάλεια.
Ο Μπέλλας δεν ήταν ένας συνηθισμένος παράγοντας. Ήταν ένας άνθρωπος με ισχυρή προσωπικότητα, επιρροή και αναγνωρισμένο κύρος στην τοπική κοινωνία.
Και είχε κάτι ακόμη: πολιτική ταυτότητα.
Η ΕΔΑ έγινε η αφορμή για τη στοχοποίησή του.
Ο Αστέριος Μπέλλας είχε υποστηρίξει οικονομικά και ηθικά την ΕΔΑ, την Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά.
Η πολιτική αυτή αναφορά, σε μια εποχή που η Αριστερά βρισκόταν υπό διαρκή επιτήρηση και διωγμό, τον κατέστησε ανεπιθύμητο στα μάτια του δικτατορικού καθεστώτος.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Χρήστου Ρόρου, παλαίμαχου ποδοσφαιριστή και πρώην διοικητικού στελέχους του Παναιγιαλείου, την οποία κατέγραψε το Gazzetta, η οικονομική ενίσχυση της ΕΔΑ από τον Μπέλλα ήταν ο λόγος που η χούντα δεν τον ήθελε στον σύλλογο.
Μαζί με μέλη της προηγούμενης διοίκησης αποκλείστηκε από τη δυνατότητα συμμετοχής στα διοικητικά του σωματείου.
Η μαρτυρία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί δεν προέρχεται από μια μεταγενέστερη πολιτική ανάλυση, αλλά από άνθρωπο που έζησε εκείνη την περίοδο μέσα στην ομάδα.
Η ιστορική ακρίβεια, βέβαια, απαιτεί μια διευκρίνιση: ο Παναιγιάλειος είχε υποβιβαστεί από την Α΄ Εθνική το 1966, πριν από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Η πολιτική παρέμβαση της δικτατορίας αφορά όσα ακολούθησαν, τον διοικητικό αποκλεισμό του Μπέλλα και τις μεταγενέστερες παρεμβάσεις στην πορεία του συλλόγου.
Το 1970 η ομάδα επέστρεψε μέσω αγώνων μπαράζ. Το 1973, ύστερα από παρέμβαση τοπικών παραγόντων που είχαν σχέσεις με το καθεστώς, επετράπη στον Μπέλλα να επιστρέψει στη διοίκηση.
Ο Παναιγιάλειος ξαναδημιούργησε μια ισχυρή ομάδα, με ποδοσφαιριστές όπως ο Νίκος Μποτίνος και οι Νίκος και Μιχάλης Συμιγδαλάς.
Όμως η παρουσία του Μπέλλα εξακολούθησε να ενοχλεί.
Σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, η κρατική οικονομική ενίσχυση που έφτανε σε άλλες ομάδες δεν έφτανε στον Παναιγιάλειο. Ο Μπέλλας αναγκάστηκε να αποχωρήσει εκ νέου, ενώ η ομάδα οδηγήθηκε σε διοίκηση διορισμένων παραγόντων και έλαβε τελικά επιχορήγηση 150.000 δραχμών.
Η συνέχεια ήταν ακόμη πιο δύσκολη. Οι βαριές τιμωρίες ποδοσφαιριστών, μετά τον επεισοδιακό αγώνα με τον Ίκαρο στη Νέα Ιωνία, υποχρέωσαν τον σύλλογο να αγωνιστεί με την εφηβική του ομάδα.
Πίσω από αυτά τα γεγονότα διακρίνεται μια σταθερή προσπάθεια ελέγχου της διοικητικής και αγωνιστικής ζωής του συλλόγου.
Από τον Παναιγιάλειο στο Πάτραι:
Το ίδιο καθεστώς, διαφορετικές παρεμβάσεις
Η ιστορία του Αστέριου Μπέλλα δεν μπορεί να εξεταστεί απομονωμένα από όσα συνέβησαν στην Πάτρα.
Το 1967 η δικτατορία προχώρησε σε υποχρεωτικές συγχωνεύσεις ποδοσφαιρικών σωματείων της αχαϊκής πρωτεύουσας, οδηγώντας στη δημιουργία του ΑΠΣ Πάτραι.
Ολυμπιακός, Θύελλα, Απόλλων, Πατραϊκός, Αχιλλέας και Προοδευτική βρέθηκαν στο επίκεντρο αυτής της διαδικασίας.
Για τη Θύελλα και τον Ολυμπιακό, η παρέμβαση είχε ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς επρόκειτο για ιστορικά προσφυγικά σωματεία με ισχυρή κοινωνική βάση.
Οι μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν εκείνα τα γεγονότα, αλλά και τα έγγραφα της εποχής, αποκαλύπτουν πιέσεις, απειλές, υποχρεωτικές συγχωνεύσεις και προσπάθεια ελέγχου των διοικήσεων.
Στο Αίγιο η κατάσταση ήταν διαφορετική. Ο Παναιγιάλειος αποτελούσε τον βασικό ποδοσφαιρικό πόλο της πόλης. Η παρέμβαση δεν πήρε τη μορφή της διάλυσης και της συγχώνευσης που εφαρμόστηκε στην Πάτρα. Εκδηλώθηκε κυρίως μέσα από τον αποκλεισμό προσώπων, τη διοικητική χειραγώγηση και τις οικονομικές πιέσεις.
Διαφορετικές μέθοδοι, με κοινό παρονομαστή την επιδίωξη πολιτικού ελέγχου του αθλητισμού.
Το ποδόσφαιρο δεν ήταν ποτέ μόνο ένα παιχνίδι...
Ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα είχε συνδέσει το ποδόσφαιρο με την κοινωνική και επαναστατική δράση, βλέποντάς το ως ένα μέσο συλλογικής έκφρασης και συμμετοχής.
Ανεξάρτητα από την πολιτική διάσταση αυτής της αντίληψης, υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί: το ποδόσφαιρο είχε και εξακολουθεί να έχει τεράστια δύναμη μέσα στις λαϊκές κοινωνίες.
Η χούντα το αντιλήφθηκε. Δεν επιχείρησε απλώς να ελέγξει τους αθλητικούς θεσμούς. Επιχείρησε να ελέγξει τους ανθρώπους, τις διοικήσεις, τις κοινωνικές αναφορές και τη συλλογική μνήμη των ομάδων.
Γι' αυτό και η περίπτωση του Μπέλλα αποκτά ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον.
Δεν ήταν μόνο η αντιπαράθεση ενός ποδοσφαιρικού παράγοντα με ένα αυταρχικό καθεστώς. Ήταν η σύγκρουση δύο διαφορετικών αντιλήψεων για τον ρόλο του αθλητισμού στην κοινωνία.
Από τη μία, η αντίληψη της εξουσίας που ήθελε τα σωματεία ελεγχόμενα και τους ανθρώπους τους πολιτικά ακίνδυνους.
Από την άλλη, η ζωντανή κοινωνική παρουσία ενός συλλόγου που είχε βαθιές ρίζες στον τόπο του.
Η ιστορία που δεν πρέπει να μείνει έξω από τα φύλλα αγώνα
Στις 17 Νοεμβρίου τιμούμε εκείνους που αντιστάθηκαν στη δικτατορία και υπερασπίστηκαν τη δημοκρατία και την ελευθερία.
Η μνήμη του Πολυτεχνείου δεν αφορά μόνο τις μεγάλες στιγμές της αντίστασης. Αφορά και τις μικρότερες ιστορίες ανθρώπων που βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον αυταρχισμό στους χώρους της καθημερινής τους ζωής.
Ο Αστέριος Μπέλλας είναι ένα πρόσωπο που αξίζει να θυμηθούμε.
Το 2027 ο Παναιγιάλειος συμπληρώνει 100 χρόνια από την ίδρυσή του. Έναν αιώνα γεμάτο ποδοσφαιρικές στιγμές, μεγάλους αθλητές, φιλάθλους, αγώνες, νίκες και ήττες.
Αλλά η ιστορία του δεν περιορίζεται στα αποτελέσματα και στις βαθμολογίες.
Είναι και η ιστορία των ανθρώπων που τον υπηρέτησαν, των κοινωνικών συνθηκών μέσα στις οποίες γεννήθηκε και των περιπετειών που σημάδεψαν την πορεία του.
Ο Μπέλλας είναι ένα από τα πρόσωπα που πρέπει να επιστρέψουν στη συλλογική μνήμη του συλλόγου.
Όπως ακριβώς μας υπενθυμίζει και ο τίτλος του βιβλίου «Όσα δεν γράφτηκαν σ’ ένα φύλλο αγώνα», υπάρχουν ιστορίες που δεν καταγράφονται ποτέ στο επίσημο αποτέλεσμα μιας αναμέτρησης.
Κι όμως, είναι αυτές που αποκαλύπτουν το πραγματικό βάθος της ιστορίας.
Γιατί η χούντα δεν φοβόταν μόνο εκείνους που αντιστέκονταν στους δρόμους. Φοβόταν και εκείνους που είχαν τη δύναμη να κρατούν ζωντανή την κοινωνία μέσα στα γήπεδα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου