- ΑΝΑΛΥΣΗ
 |
| ALI HAIDER/EPA |
Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό εφόσον δεν υπάρχει ανταπόκριση- ή μάλλον καλύτερα επειδή υπάρχει άρνηση- στην απαίτηση του Τραμπ να εμπλακεί το ΝΑΤΟ στον πόλεμο που εξαπέλυσαν ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν: Μπορούν οι ΗΠΑ να κρατήσουν ανοιχτό το στρατηγικό πέρασμα ροής του πετρελαίου παγκοσμίως;
Η πιο ηχηρή και σημαντική άρνηση- λόγω του στρατιωτικού εκτοπίσματος ενός παραδοσιακά στενού και πολύ πιστού συμμάχου της Ουάσιγκτον- ήταν εκείνη του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ. Ξεκαθάρισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα εμπλακεί σ' έναν «ευρύτερο πόλεμο» στο Ιράν και ότι «συνεργάζεται με συμμάχους» πάνω σε ένα βιώσιμο σχέδιο για το άνοιγμα του Στενού.
Δεν είναι ξεκάθαρο τι μπορεί να είναι, ή τι να περιλαμβάνει αυτό το σχέδιο. Είναι μόνο γνωστό ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει εδώ και τώρα σημαντική υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής, για να κρατήσει ανοιχτή την κρίσιμη0 θαλάσσια δίοδο σε μια επιχείρηση για την οποία οι επιτελείς του τον είχαν προειδοποιήσει ότι θα είναι πολύ δύσκολη και με πολλές προκλήσεις απαιτώντας δέσμευση σημαντικών ναυτικών πόρων.
Η άρνηση του Στάρμερ ήρθε ως απάντηση στη δήλωση-απαίτηση του Αμερικανού προέδρου ότι θα ήταν «πολύ κακό για το μέλλον του ΝΑΤΟ» αν οι σύμμαχοι δεν βοηθήσουν τις ΗΠΑ στην ασφάλεια του Στενού του Ορμούζ.
Ψυχρή ήταν και η αντίδραση του Γερμανού ΥΠΕΞ Γιόχαν Βάντεφουλ στο αμερικανικό αίτημα.
Είπε πως δεν βλέπει κάποιο ρόλο για το ΝΑΤΟ στην αντιμετώπιση του αποκλεισμού. «Δεν βλέπω ότι το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να αναλάβει την ευθύνη για το Στενό του Ορμούζ», δήλωσε λακωνικά.
Μήνυμα προς Λευκό Οίκο
Σε ένα σαφές μήνυμα του προς τον Λευκό Οίκο που φαίνεται να αντανακλά τη γενικότερη, δρομολογημένη ευρωπαϊκή αποσύνδεση από την Ουάσιγκτον, ο αρχηγός της γερμανικής διπλωματίας τόνισε πως παρά την ασταθή κατάσταση στη Μέση Ανατολή, η Ουκρανία παραμένει η κορυφαία προτεραιότητα ασφαλείας για την Ευρώπη. Όταν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αυξάνονται, είπε, αυτό συμβάλλει στο να γεμίζει το πολεμικό σεντούκι της Ρωσίας. Η χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Μόσχας είναι ο λάθος δρόμος, διαμήνυσε ο Γερμανός ΥΠΕΞ.
Πάντως, ακόμη και με έναν συνασπισμό προθύμων, θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ δύσκολο να τερματιστεί με στρατιωτικά μέσα ο ιρανικός αποκλεισμός του Ορμούζ.
Το Ιράν που ελέγχει τη μια πλευρά του στενού έχει απαντήσει στην επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ χρησιμοποιώντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους και νάρκες με σκοπό να καταστήσει τον πορθμό όσο γίνεται λιγότερο ασφαλή για τα κολοσσιαία δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου που τον διασχίζουν με μικρή ταχύτητα κάθε μέρα.
Διαχρονικά, ο έλεγχος του Ορμούζ χρησιμοποιείται από την Τεχεράνη ως μέσο πίεσης για την επιδίωξη των στρατηγικών στόχων της. Οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν απειλήσει να κλείσουν το στενό κι άλλες φορές στο παρελθόν, μεταξύ άλλων στη διάρκεια των περιόδων εντάσεων για τις κυρώσεις και το πυρηνικό πρόγραμμα, το 2016 και το 2018, και εκ νέου στη διάρκεια των ισραηλινών και αμερικανικών επιθέσεων τον Ιούνιο του 2025.
Οι αναλυτές θεωρούσαν πάντα το κλείσιμο του στενού ως μέτρο έσχατης ανάγκης για δύο σημαντικούς λόγους: Αφενός διότι ενδέχεται να προκαλέσει αρνητικές μεταβολές στο στρατηγικό στάτους της περιοχής σε βάρος του Ιράν, αφετέρου λόγω πιθανών αντιποίνων εναντίον του ιρανικού ενεργειακού τομέα.
Η επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου και η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη της χώρας Αλί Χαμενεΐ, άλλαξε αυτή την εξίσωση. Ιρανοί αξιωματούχοι περιγράφουν πλέον τον πόλεμο ως υπαρξιακού χαρακτήρα για την Ισλαμική Δημοκρατία ενώ οι Φρουροί έχουν αναλάβει την ευθύνη της τακτικής και στρατηγικής αντίστασης.
Παράπλευρες συνέπειες
Το στενό πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν που συνδέει τον Περσικό με τον Κόλπο του Ομάν, είναι η μόνη θαλάσσια έξοδος για χώρες παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου όπως το Κουβέιτ, το Ιράν, το Ιράκ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν την περασμένη εβδομάδα στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, όταν ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Αν η τάση συνεχιστεί, ή ακόμη χειρότερα κλιμακωθεί, το ενεργειακό ράλι θα μπορούσε να προκαλέσει μια ακόμη κρίση κόστους ζωής σε ευρύτερη κλίμακα πλήττοντας τις εθνικές οικονομίες και τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα της βιομηχανίας λιπασμάτων θέτοντας σε κίνδυνο την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Σημειώνεται πως εκτός από το πετρέλαιο, περίπου το 33% των πρώτων υλών παραγωγής λιπασμάτων παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένου του θείου και της αμμωνίας, διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με το Reuters που επικαλείται την εταιρεία αναλύσεων Kpler.
Ο πορθμός έχει πλάτος μόλις δύο ναυτικά μίλια και τα πλοία “στρίβουν” για να βγουν από αυτόν ακριβώς απέναντι από το ιρανικό νησί Κεσμ, σε μια ορεινή ακτή που παρέχει κάλυψη στις ιρανικές δυνάμεις. Το συμβατικό ναυτικό του Ιράν έχει σε μεγάλο βαθμό καταστραφεί από τους αμερικανο-ισραηλινούς βομβαρδισμούς αλλά οι Φρουροί εξακολουθούν να έχουν πολλές επιλογές στη διάθεσή τους όπως ταχύπλοα, μίνι υποβρύχια, νάρκες, ακόμη και τζετ σκι παγιδευμένα με εκρηκτικά. Σύμφωνα με τον Τομ Σαρπ, απόστρατο ναύαρχο του βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού, η συνοδεία τριών ή τεσσάρων δεξαμενόπλοιων την ημέρα μέσω του στενού θα ήταν εφικτή βραχυπρόθεσμα αλλά θα απαιτούσε τη δέσμευση επτά ή οκτώ αντιτορπιλικών τα οποία θα παρέχουν αεροπορική κάλυψη ενώ κι αυτά θα τελούν υπό την απειλή των μίνι υποβρυχίων και των ιρανικών drones. Προφανώς, η βιώσιμη διέλευση επί μήνες θα απαιτούσε πολύ περισσότερους πόρους.
Ανησυχητική προοπτική
Η χρήση drones και η ικανότητα γρήγορης αναπλήρωσής τους από την Τεχεράνη παραμένει πάντα μια ιδιαίτερα ανησυχητική προοπτική για οποιαδήποτε ναυτική δύναμη θα αναλάμβανε ρόλο παροχής κάλυψης και υπεράσπισης εμπορικών πλοίων στο Στενό του Ορμούζ. Το Ιράν εξακολουθεί να έχει πλεονέκτημα στον τομέα αυτό. Σύμφωνα με το Centre for Information Resilience, μια μη κερδοσκοπική ερευνητική ομάδα που επικαλείται το Reuters, η Τεχεράνη έχει την ικανότητα να παράγει περίπου 10.000 drones το μήνα.
Σημειώνεται πως οι Χούθι της Υεμένης, μια ένοπλη ομάδα σύμμαχος του Ιράν με πολύ μικρότερο στρατιωτικό δυναμικό και οπλοστάσιο, κατόρθωσε να αποκλείσει το μεγαλύτερο μέρος της ναυσιπλοΐας προς την Ερυθρά Θάλασσα ελέγχοντας το στενό Μπαμπ Αλ Μάνταμπ στο “στόμιο” του Κόλπου του Άντεν για περισσότερα από δύο χρόνια παρά τις ναυτικές προσπάθειες των ΗΠΑ και της ΕΕ.
Οι περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τη ρότα του διάπλου της Αφρικής για να φτάσουν στη Μεσόγειο αποφεύγοντας την Ερυθρά Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ. Η δανική ναυτιλιακή εταιρεία Maersk είχε ανακοινώσει στις αρχές του χρόνου ότι τα πλοία της θα αρχίσουν σταδιακά να επιστρέφουν στη ρότα του Σουέζ.
Ένα άλλο παράδειγμα σχετικά επιτυχημένης επιχείρησης ναυτικής συνοδείας εμπορικών πλοίων ήταν αυτή υπό την ηγεσία της ΕΕ με σκοπό την αντιμετώπιση της πειρατείας στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας. Ωστόσο, ήταν μια επιχείρηση εναντίον μεμονωμένων ομάδων με πολύ μικρότερο στρατιωτικό δυναμικό συγκριτικά με αυτό των Φρουρών της Επανάστασης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου