Ο πόλεμος στο Ιράν και το στρατηγικό αδιέξοδο της Ουάσιγκτον

 

Οι μέχρι τώρα εξελίξεις επιβεβαιώνουν πόσο εύκολα το λεγόμενο «μοντέλο της Βενεζουέλας» μπορεί να μετατραπεί σε «μοντέλο της Καλλίπολης»

Μιχάλης Τρίκκας, για το avgi.gr

 

Η σύγκρουση με το Ιράν φέρνει τον Ντόναλντ Τραμπ, μπροστά σε μια σειρά δύσκολων επιλογών: Από τη συνέχιση των αεροπορικών και ναυτικών επιχειρήσεων μέχρι τρόπους απεγκλωβισμού αφού πρώτα βρεθεί μια φόρμουλα διακήρυξης της «τελικής νίκης». Η απόστολη όμως 2.500 αμερικανών πεζοναυτών στην περιοχή φέρνει στην επιφάνεια και σενάρια περαιτέρω κλιμάκωσης με την εμπλοκή τώρα και χερσαίων δυνάμεων. Σενάρια που πολλοί ειδικοί θεωρούν εξαιρετικά επικίνδυνα.

Σε μια ενδιαφέρουσα ανάλυση το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Στρατηγικής Πολιτικής επισημαίνει, για παράδειγμα, ότι το κρίσιμο στρατηγικό ζήτημα δεν είναι μόνο η στρατιωτική ισχύς στη θάλασσα, αλλά ο έλεγχος της ακτογραμμής από την οποία προέρχονται οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα. Η ανάλυση παραπέμπει μάλιστα σε ένα ιστορικό προηγούμενο, την εκστρατεία της Καλλίπολης κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. 

Το 1915 οι δυνάμεις της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και της Γαλλίας επιχείρησαν να επιβάλουν τον έλεγχο των Δαρδανελίων. Όταν οι ναυτικές επιχειρήσεις απέτυχαν απέναντι στις οχυρωμένες θέσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οι Σύμμαχοι προχώρησαν σε διαδοχικές αποβάσεις στη χερσόνησο της Καλλίπολης, οδηγώντας σε έναν πολύμηνο πόλεμο χαρακωμάτων με βαριές απώλειες. 

Οι στρατιωτικοί αναλυτές χρησιμοποιούν από τότε συχνά το παράδειγμα αυτό για να δείξουν ότι ο έλεγχος ενός στενού θαλάσσιου περάσματος δεν μπορεί πάντα να επιβληθεί αποκλειστικά από τη θάλασσα. Και οι ομοιότητες του Ορμούζ με την περίπτωση της Καλλίπολης είναι αξιοσημείωτες.

Παράλληλα, άλλες στρατηγικές μελέτες υπογραμμίζουν τις ευρύτερες δυσκολίες μιας πιθανής χερσαίας επιχείρησης. Αναλύσεις της αμερικανικής ερευνητικής εταιρείας στρατηγικών μελετών RAND επισημαίνουν ότι το μέγεθος και η γεωγραφία του Ιράν θα καθιστούσαν μια εισβολή ιδιαίτερα απαιτητική στρατιωτικά. 

Η χώρα έχει τριπλάσια έκταση από εκείνη του Ιράκ και πληθυσμό 90 εκατομμυρίων, γεγονός που αυξάνει τις απαιτήσεις μιας πιθανής εκστρατείας. Επιπλέον, μεγάλο μέρος του εδάφους της χαρακτηρίζεται από ορεινές περιοχές, οι οποίες παραδοσιακά ευνοούν τον αμυνόμενο σε χερσαίες συγκρούσεις. 

Οι αναλυτές του RAND προειδοποιούν επομένως ότι ακόμα και αν ένας εισβολέας καταφέρει να πετύχει μια αρχική στρατιωτική νίκη, η διατήρηση του ελέγχου σε μια τόσο μεγάλη χώρα θα απαιτούσε μακρόχρονη στρατιωτική παρουσία. 

Και βέβαια η εμπειρία των πολέμων σε Αφγανιστάν και Ιράκ δείχνει ότι η στρατιωτική επικράτηση δεν εγγυάται απαραίτητα τη σταθεροποίηση της κατάστασης.

40 χρόνια προετοιμασίας από τους Φρουρούς της Επανάστασης

Το Ιράν φαίνεται άλλωστε να προετοιμάζεται για μια τέτοια σύγκρουση εδώ και σαράντα χρόνια. Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν οχυρώσει την ακτογραμμή με πυραυλικές συστοιχίες κατά πλοίων, θέσεις εκτόξευσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, εγκαταστάσεις πόντισης ναρκών και σημεία ανάπτυξης για τα εκατοντάδες ταχύπλοα σκάφη επίθεσης που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της παράκτιας άμυνας.

Στην περιοχή των Στενών έχουν αναπτυχθεί περίπου 20.000 Ιρανοί στρατιώτες. Μια αμερικανική αποβατική επίθεση σε αυτή την ακτογραμμή θα αντιμετώπιζε έναν συνδυασμό απειλών: ναυτικές νάρκες κάτω από το νερό, επιθέσεις από ταχύπλοα σκάφη στη θάλασσα και πυραύλους κατά πλοίων καθώς και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από την ακτή. 

Οι στρατιώτες που θα κατάφερναν να επιβιώσουν από την απόβαση θα βρίσκονταν αντιμέτωποι με νέες επιθέσεις από την ενδοχώρα. Η διατήρηση του ελέγχου της ακτογραμμής θα απαιτούσε δεκάδες, ενδεχομένως και εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες. Και οι απώλειες θα ήταν σε μια κλίμακα που η αμερικανική κοινωνία δεν έχει δει από την εποχή του πολέμου στο Βιετνάμ.

Το δίλημμα του Τραμπ

Για τον Ντόναλντ Τραμπ το δίλημμα είναι σαφές. Μια περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να μετατρέψει μια σχετικά περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση σε μακροχρόνια σύγκρουση με τεράστιο κόστος. Η αναζήτηση αποκλιμάκωσης, από την άλλη πλευρά, θα μπορούσε να εκληφθεί ως ήττα. Είναι ίσως ένα δίλημμα που θα έπρεπε να έχει απασχολήσει τον Αμερικανό πρόεδρο νωρίτερα. Γιατί οι μέχρι τώρα εξελίξεις επιβεβαιώνουν πόσο εύκολα το λεγόμενο «μοντέλο της Βενεζουέλας» μπορεί να μετατραπεί σε μοντέλο της Καλλίπολης.