«Δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών...»

Πρόκειται για πρωθυπουργική ηλιθιότητα (πράγμα που θα προτιμούσα) ή για κάτι πολύ, μα πάρα πολύ χειρότερο (πράγμα που δεν τολμώ ούτε να σκεφθώ);

Άρθρο του ΓΙΑΝΝΗ Ζ. ΔΡΟΣΟΥ στην εφημερίδα ΑΥΓΗ της Κυριακής(*) Στις 24 Ιουλίου 1974 ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Bulent Ecevit χαιρέτισε, ενθουσιωδώς, την πτώση της Χούντας που προκάλεσε η από κάθε άποψη παράνομη τουρκική εισβολή στην Κύπρο: «Αποτελεί την απαρχήν μιας νέας εποχής διά την Δημοκρατίαν και την Ελευθερίαν εις την περιοχήν μας» δήλωσε μεγαλοπρεπώς (βλ. Το Βήμα, 25/7/1974, βλ. επίσης, αντί πολλών, και τη σχετική ανταπόκριση στους New York Times της 25ης Ιουλίου 1974 με την αναφορά «Premier of Turkey hailed today the installation of a new civilian leadership in Greece as a step toward “a new era for democracy and freedom in our region”»). Δεν σχολίασε τη «νομιμότητα» της εισβολής των στρατευμάτων του ο Τούρκος πρωθυπουργός. Του άρκεσε πως η εισβολή που διέπραξε οδήγησε στην πτώση της Χούντας στην Ελλάδα. Κανένας, πουθενά στην υφήλιο, δεν θεώρησε ότι η πτώση της Χούντας δικαιολογούσε ή, ακόμη λιγότερο, καθιστούσε «νόμιμη» την εισβολή. Αντίθετα, όλοι πλην του εισβολέα, και ο ΟΗΕ με σειρά αποφάσεών του, απέκρουσαν κάθε ιδέα ότι η τουρκική εισβολή ήταν, δήθεν, νόμιμη. Αποφάσεις που επί περισσότερο από μισόν αιώνα αποτελούν, ως θεμέλια διεθνούς νομιμότητας, εδραίο έρεισμα των ελληνικών και κυπριακών θέσεων σχετικά με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το κυπριακό ζήτημα. *** Για τη νομιμότητα μιας εισβολής σε μια κυρίαρχη χώρα (αναφέρεται στη Βενεζουέλα, όχι, π.χ., στην Ουκρανία) δεν θεωρεί ο Έλληνας πρωθυπουργός ότι είναι «η στιγμή να σχολιάσουμε». Η απέχθειά του προς τον αιρετό Πρόεδρο της χώρας που υπέστη την εισβολή ήταν αρκετή για να θεωρήσει ακατάλληλη τη στιγμή για να «σχολιασθεί» η νομιμότητα της επιδρομής των Αμερικανών εισβολέων που τον απήγαγαν. Αντίθετα, από πολλούς και σοβαρότατους πολιτικούς, και στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες και σε πολλά μέρη του κόσμου, και μάλιστα και από πολιτικούς ριζικά διαφορετικών μεταξύ τους κατευθύνσεων, κατακρίθηκε η επέμβαση του Προέδρου Τραμπ στη Βενεζουέλα ως παράβαση της διεθνούς (από τους Αμερικανούς και της εσωτερικής, αμερικανικής συνταγματικής) νομιμότητας. Και αμφισβητείται μαζικά και με διαδηλώσεις που ήδη οργανώνονται σε πάνω από εκατό πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ την καταγγέλλουν ως παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, μεταξύ άλλων, και οι Washington Post και New York Times. Και όμως. Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας αδιαφόρησε για τη διεθνή νομιμότητα, διαφοροποιούμενος ακόμη και με σειρά Ευρωπαίων ηγετών, ακόμη και με όσα με αξιοθρήνητη δειλία ψέλλισε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την επίσης αξιοθρήνητης ευτέλειας δήλωση της κυρίας που παριστάνει την υπεύθυνη για αυτό που αποκαλείται «ευρωπαϊκή διπλωματία». Αδιαφόρησε απόλυτα. Ούτε καν επικαλέστηκε ο Έλληνας πρωθυπουργός το Διεθνές Δίκαιο, έστω με τον γενικό και αόριστο τρόπο που το έπραξε ο Βρετανός πρωθυπουργός στη δήλωσή του για την εισβολή και επέμβαση του Προέδρου Τράμπ στη Βενεζουέλα. *** Δεν είναι παράξενο. Ούτε στη χώρα μας την έχει σε μεγάλη υπόληψη τη νομιμότητα ο πρωθυπουργός μας, όπως ούτε η κυβέρνησή του, ούτε η αηδής χορωδία αφελών (στην καλύτερη περίπτωση), ιδιοτελών (στην χειρότερη) και επικίνδυνων (σε κάθε περίπτωση) κεκρακτών του, ακαδημαϊκών, δημοσιογραφικών ή και άλλων. Όλος αυτός ο αξιοθρήνητος εσμός απέδειξε την περιφρόνησή του στη νομιμότητα και με τον πολλαπλό βιασμό του συντάγματος, κοινοβουλευτικό και μη, και με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και με χίλια δυο άλλα. Εδώ οι καιροί απαιτούν πράματα και θάματα, εδώ υπάρχουν μείζονα και ουσιώδη, με νομιμότητες θα ασχολιόμαστε τώρα; Πλην όμως, ακριβώς τη νομιμότητα, εν προκειμένω τη διεθνή νομιμότητα, επικαλείται η χώρα μας απέναντι σε έναν γείτονα επιθετικά αναπτυσσόμενο διπλωματικά, πληθυσμιακά, γεωστρατηγικά και στρατιωτικά (περιλαμβανόμενης και της ανάπτυξης αξιόλογης και εξαγωγικής μάλιστα αμυντικής βιομηχανίας). Η διεθνής νομιμότητα παραδοσιακά αποτελεί (αποτελούσε;) για τη χώρα μας πολιτικό όπλο. Τη νομιμότητα του Διεθνούς Δικαίου επικαλούμαστε (επικαλούμασταν;) ως δεσμευτικό σύστημα κανόνων, όχι βέβαια σαν λέξεις χωρίς περιεχόμενο ή τύπους χωρίς ουσία. Στην απεμπόληση αυτού ακριβώς του πολιτικού μας όπλου οδηγεί η παραπάνω τοποθέτηση του Έλληνα πρωθυπουργού. Η ρητή αδιαφορία του για τη νομιμότητα της αμερικανικής επέμβασης (αφού «δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των προσφάτων ενεργειών»), ουσιαστικά η απόρριψη της διεθνούς νομιμότητας και η πολιτική επικρότηση της πρωτοφανούς ωμότητας παραβίασής της με την εισβολή στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη του Προέδρου της, ενόψει ακριβώς του ότι τη διεθνή νομιμότητα επικαλείται η χώρα μας ως βασικό πυλώνα αυτού που κάποτε ήταν η διπλωματία της, εύλογα προκύπτει η απορία: πρόκειται για πρωθυπουργική ηλιθιότητα (πράγμα που θα προτιμούσα) ή για κάτι πολύ, μα πάρα πολύ χειρότερο (πράγμα που δεν τολμώ ούτε να σκεφθώ); (4 Ιανουαρίου 2026) *** Μετά την ανάρτηση του άρθρου αυτού στην ηλεκτρονική σελίδα avgi.gr στις 5/1/2026 μεσολάβησε δήλωση του υπουργού Εξωτερικών κ. Γεραπετρίτη στο Μπαχρέιν ότι «ο λαός της Βενεζουέλας έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να αποφασίσει για το μέλλον του, με πλήρη σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα και στις αρχές της δημοκρατίας», ενώ διαβεβαίωσε ότι «στην έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, σε λίγη ώρα στη Νέα Υόρκη, η Ελλάδα θα υποστηρίξει την καθολική τήρηση του Διεθνούς Δικαίου» (αβροφρόνως ο υπουργός απέφυγε να αναφερθεί στον λαό του Μπαχρέιν), δήλωση η οποία, συνεπής με την πρωθυπουργική τοιαύτη, δεν τοποθετείται επί του αν η αμερικανική στρατιωτική επέλαση στη Βενεζουέλα και η εκεί απαγωγή του Προέδρου Μαδούρο συνιστά ή όχι παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου. Ίσως επειδή ως καθηγητής Συνταγματικού και όχι Διεθνούς Δικαίου, ο υπουργός βρισκόταν σε νομική ανεπάρκεια να εκφράσει ουσιαστική γνώμη για θέμα εκτός της ειδικότητάς του. Μεσολάβησε επίσης η συγκινητικής τρυφερότητας προσπάθεια του κυβερνητικού βουλευτή καθηγητή κ. Συρίγου να δικαιολογήσει την πρωθυπουργική δήλωση, επισημαίνοντας σε συνέντευξή του στο κανάλι Mega ότι όταν εξαπέλυε τη δήλωσή του ο πρωθυπουργός «δεν είχε πλήρη εικόνα» της κατάστασης και ότι, τέλος πάντων, «δεν είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου». Τι ανακούφιση! Ευτυχώς, μετά την τοποθέτηση αυτή του κ. Συρίγου στην εύλογη απορία που μόλις διατύπωσα μάλλον περισσότερο ταιριάζει η πρώτη απάντηση και μάλλον λιγότερο η δεύτερη. ____________ * Ο Γιάννης Δρόσος είναι ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών, μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα