ΕΕ-Mercosur: Σήμερα κληρώνει για τη συμφωνία των «27»

Πόρους, εκπτώσεις και προστασία υπόσχεται η Κομισιόν. - Σήμερα τα κράτη-μέλη ψηφίζουν για την επίμαχη εμπορική συμφωνία, ενώ η Κομισιόν για να πείσει τους διαφωνούντες υπόσχεται εκπτώσεις, πόρους και προστασία.- Με διάφορες παραχωρήσεις και υποσχέσεις για πόρους, φθηνότερα λιπάσματα και προστασία των ευρωπαϊκών αγροτικών προϊόντων επιχειρεί να πείσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τους διαφωνούντες για να προχωρήσει σήμερα στην έγκριση της συμφωνίας Ε.Ε.-Mercosur, με ειδική πλειοψηφία, και να ανοίξει ο δρόμος για την άμεση υπογραφή της.

Σήμερα Παρασκευή, τα κράτη-μέλη αναμένεται να ψηφίσουν για το εάν θα εξουσιοδοτήσουν την πρόεδρο της Κομισιόν, U. von der Leyen, να υπογράψει την επίμαχη εμπορική συμφωνία, στην οποία κατέληξαν η Επιτροπή -που διαπραγματεύεται εκ μέρους των 27- και το μπλοκ των τεσσάρων χωρών της Λατινικής Αμερικής (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη) – Mercosur, τον Δεκέμβριο του 2024, μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων. Οι αντιστάσεις της Ιταλίας φέρεται να έχουν καμφθεί και -μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, την Ισπανία και τις Σκανδιναβικές χώρες- εκτιμάται ότι θα ταχθεί εντέλει υπέρ της συμφωνίας, τερματίζοντας και τις τελευταίες ελπίδες της Γαλλίας να σχηματίσει μια μειοψηφία που θα έθετε «βέτο» μαζί με τις Πολωνία, Ουγγαρία και Αυστρία που επίσης διαφωνούν, μπλοκάροντας τη συμφωνία. Θυμίζουμε ότι το Παρίσι βρίσκεται από χθες σε αγροτικό κλοιό, αντίστοιχες δράσεις διαμαρτυρίας έγιναν σε Βέλγιο, Ισπανία κ.α., ενώ ως γνωστόν το θέμα περιλαμβάνεται και στα αιτήματα των ελληνικών αγροτικών μπλόκων. Στην έκτακτη συνάντηση της Τετάρτης η Επιτροπή εμφανίστηκε φέροντας δώρα στους αρμόδιους υπουργούς των 27, για τους αγρότες, προκειμένου να εγκριθεί σήμερα η συμφωνία Ε.Ε.-Mercosur και να πέσουν οι τελικές υπογραφές πιθανόν και την ερχόμενη Δευτέρα. Η έκτακτη συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε κατόπιν πρόσκλησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που εκπροσωπήθηκε από τους Επιτρόπους Γεωργίας, Ch. Hansen, Εμπορίου, Μ. Sefcovic και Υγείας και Καλής Μεταχείρισης των Ζώων, Ο. Várhelyi και της υπουργού Μ. Παναγιώτου για την κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου. Η συνάντηση είχε τον τίτλο «Διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας και κυριαρχίας στην Ε.Ε. σε έναν αβέβαιο κόσμο» με την Επιτροπή να παρουσιάζει «δράσεις με στόχο την άμβλυνση των πιέσεων και τη δημιουργία νέων ευκαιριών», όπως ανακοινώθηκε μετά το πέρας της, αλλά στην ουσία πρόκειται για ένα «πακέτο» με διάφορα μέτρα, διαφοροποιήσεις στην κατανομή πόρων, διασφαλίσεις και δεσμεύσεις, προκειμένου να πεισθούν τα κράτη-μέλη και να ψηφίσουν υπέρ της συμφωνίας με τις χώρες της Νότιας Αμερικής. Πάντως, δεν θα υπάρξουν πρόσθετα κονδύλια καθώς η οικονομική βάση αφορά την κατανομή των διαθέσιμων πόρων στο πλαίσιο της επόμενης ΚΑΠ μετά το 2027, ενώ τα περισσότερα από τα μέτρα-διασφαλίσεις θα ληφθούν ή θα εφαρμοστούν αργότερα και σε αρκετές περιπτώσεις αφού υπάρξει σχετική παρακολούθηση και εφόσον παρουσιαστούν προβλήματα που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν. ΟΙ... ΠΑΡΟΧΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΟΜΙΣΙΟΝ Σε αυτό το πλαίσιο, η προχθεσινή συνάντηση κατέληξε στα ακόλουθα αποτελέσματα: - Εξασφάλιση στήριξης από τη νέα ΚΑΠ: προϋπολογισμός και ΠΔΠ μετά το 2027 Στο πλαίσιο της επόμενης ΚΑΠ: α) Το Εθνικό και Περιφερειακό Ταμείο Εταιρικής Σχέσης θα παρέχει μια εξασφαλισμένη χρηματοδότηση ύψους 293,7 δισ. ευρώ, δίνοντας παράλληλα στα κράτη-μέλη πρόσθετους πόρους για να συμπληρώσουν τη συγκεκριμένη χρηματοδότηση. β) Η Επιτροπή πρότεινε το Δίκτυο Ασφαλείας (Unity Safety Net) ύψους 6,3 δισ. ευρώ, το οποίο ουσιαστικά διπλασιάζει το τρέχον αποθεματικό για την κρίση και θα προστατεύσει τους αγρότες από τις επιπτώσεις μιας πιθανής κρίσης στην αγορά. γ) Οι αγρότες θα επωφεληθούν από τη δυνατότητα να λαμβάνουν πληρωμές σε περίπτωση κρίσης από το ποσό ευελιξίας 10% στα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης σε περίπτωση φυσικών καταστροφών, δυσμενών κλιματικών φαινομένων ή ζωικών ασθενειών. δ) Η Επιτροπή έχει προτείνει ότι τουλάχιστον το 10% των πόρων κάθε Εθνικού και Περιφερειακού Σχεδίου Εταιρικής Σχέσης θα πρέπει να διατίθεται για την υποστήριξη επενδύσεων σε αγροτικές περιοχές. Τα κράτη-μέλη θα διαθέσουν το μερίδιο-στόχο τους για την ύπαιθρο σε μέτρα που θα εφαρμοστούν στον γεωργικό τομέα στο αρχικό στάδιο του προγραμματισμού, παρόμοια με ό,τι συμβαίνει στον τρέχοντα κύκλο του προϋπολογισμού, εκτός εάν αποφασίσουν για μέτρα που θα προορίζονται για αγροτικές περιοχές. Αυτός ο αγροτικός στόχος θα ανέλθει σε 48,7 δισ. ευρώ, ποσό που μπορεί να αυξηθεί έως και 63,7 δισ. εκατομμύρια ευρώ, μέσω της δυνατότητας που προσφέρουν τα δάνεια της Catalyst Europe. ε) Τη διασφάλιση από το 2028 διαθεσιμότητας πρόσθετων πόρων για την αντιμετώπιση των αναγκών των αγροτών και των αγροτικών κοινοτήτων, με την πρόταση της Επιτροπής για πρόσβαση των κρατών-μελών από το 2028, κατά την υποβολή του αρχικού τους σχεδίου, σε έως και τα δύο τρίτα του ποσού που είναι κανονικά διαθέσιμο για την ενδιάμεση αξιολόγηση. Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει περίπου 45 δισ. ευρώ που μπορούν να κινητοποιηθούν άμεσα για την υποστήριξη των αγροτών και των αγροτικών κοινοτήτων. Πρόκειται για το τελευταίο «τέχνασμα» της von der Leyen, που μάλλον έπεισε την Ιταλία. στ) Ο αγροδιατροφικός τομέας θα επωφεληθεί επίσης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το πρόγραμμα έρευνας, ιδίως μέσω του «παραθύρου» του που είναι αφιερωμένο στη βιοτεχνολογία, τη βιοοικονομία, την υγεία και τη γεωργία, το οποίο προτείνεται να ανέλθει συνολικά σε 40 δισ. ευρώ. - Λιπάσματα: βελτίωση της διαθεσιμότητας και της προσιτής τιμής, ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και μείωση των εξαρτήσεων Σημείο αναφοράς αποτελεί η ακρίβεια στα λιπάσματα καθώς, όπως σημειώνεται, ενώ οι τιμές τους έχουν σταθεροποιηθεί, παραμένουν κατά 60% υψηλότερες σε σχέση με το 2020. Τον Δεκέμβριο του 2025, η Επιτροπή είχε προτείνει δράση σε επίπεδο Ε.Ε. με επίκεντρο τα λιπάσματα, εισάγοντας εξαίρεση από τους τυπικούς κανόνες υπολογισμού, για τη μείωση του αντίκτυπου του Μηχανισμού Προσαρμογής των Συνόρων Άνθρακα (CBAM) στα λιπάσματα, καθιστώντας τα το μόνο εμπόρευμα που επωφελείται. Η Επιτροπή προτείνει τώρα ένα πρόσθετο μέτρο με τη μορφή δασμολογικών μειώσεων και συγκεκριμένα να αναστείλει προσωρινά τους δασμούς στην αμμωνία, την ουρία (με υφιστάμενους δασμούς εισαγωγής περίπου 5,5% και 6,5%, αντίστοιχα), και σε ορισμένα άλλα λιπάσματα εφόσον χρειαστεί, θεσπίζοντας διασφαλίσεις ότι τα μέτρα θα είναι στοχευμένα και τα οφέλη θα μετακυλίονται στους αγρότες. Αυτό το μέτρο μπορεί να τεθεί σε ισχύ, σύντομα μέσα στο 2026, και θα είναι γενικά στην ίδια περιοχή μεγέθους σε σχέση με το κόστος που προκύπτει από το CBAM. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα συνεχίσει να εργάζεται για τη μείωση του κόστους των λιπασμάτων μέσω εμπορικών συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένης της Mercosur, της εφαρμογής της Κοινής Δήλωσης Ε.Ε.-ΗΠΑ και των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων με εταίρους πλούσιους σε φυσικό αέριο όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με στόχο την εξασφάλιση του εφοδιασμού και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης. Πρόκειται για βραχυπρόθεσμο μέτρο για τους συμβατικούς δασμούς και θα συνοδεύεται από καθοδήγηση σχετικά με τον μηχανισμό CBAM στην τροποποίηση του οποίου έχει συμπεριληφθεί μέτρο που αφορά την παρακολούθηση του αντίκτυπου του CBAM στην εσωτερική αγορά και επιτρέπει την προσωρινή αναστολή της εφαρμογής του για συγκεκριμένα αγαθά σε περίπτωση απρόβλεπτων περιστάσεων. Μια τέτοια αναστολή θα μπορούσε να εφαρμοστεί αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2026. Οι τιμές των λιπασμάτων θα παρακολουθούνται προσεκτικά από την Κομισιόν μέσω του σχετικού Παρατηρητηρίου Αγοράς Λιπασμάτων, ενώ μεσοπρόθεσμα έχει ανακοινωθεί ήδη από την Επιτροπή Σχέδιο Δράσης για τα λιπάσματα που θα υποβληθεί το β' τρίμηνο του 2026, με μέτρα όπως η διαφάνεια της αγοράς και η αυξημένη διαθεσιμότητα και χρήση ανακυκλωμένων θρεπτικών συστατικών και εναλλακτικών λύσεων κ.τ.λ. - Παγκόσμια ανταγωνιστικότητα: ισότιμοι όροι ανταγωνισμού και αμοιβαιότητα Αναφέρεται ότι η συμφωνία Ε.Ε.-Mercosur αναμένεται να αυξήσει τις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων διατροφής της Ε.Ε. στην περιοχή κατά 50%, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία 344 γεωγραφικών ενδείξεων της Ε.Ε., προστατεύοντας εμβληματικά προϊόντα τροφίμων και ποτών της Ένωσης από απομιμήσεις. Κάθε συμφωνία έχει ενσωματωμένες δικλείδες ασφαλείας με περιορισμένο άνοιγμα της αγοράς, προσεκτικά βαθμονομημένες ποσοστώσεις σε ευαίσθητα προϊόντα, σταδιακά εφαρμοζόμενες μέσω αργής/προοδευτικής απελευθέρωσης, διμερών δικλείδων ασφαλείας. Αναφέρεται ειδικότερα ότι προβλέπεται μέτρο προστασίας που συνδυάζεται με μια πολύ αξιόπιστη και ισχυρή διαδικασία παρακολούθησης, έναν μηχανισμό «χειρόφρενου» για ταχεία αντίδραση σε περίπτωση που μια απροσδόκητη αύξηση των εισαγωγών απειλήσει οποιονδήποτε τομέα, μια ημιαυτόματη ενεργοποίηση της έρευνας μέτρων διασφάλισης εάν παρατηρηθούν ορισμένες αλλαγές στον όγκο και τις τιμές, και πολύ σύντομα διαδικαστικά χρονοδιαγράμματα για τη διεξαγωγή και την ολοκλήρωση της έρευνας. Επιπλέον επισημαίνεται ότι η Επιτροπή μέσα από το «Όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα» επιδιώκει μια ισχυρότερη ευθυγράμμιση των προτύπων παραγωγής που εφαρμόζονται στα εισαγόμενα προϊόντα και ειδικότερα για τα πιο επικίνδυνα φυτοφάρμακα που έχουν απαγορευτεί στην Ε.Ε., η Επιτροπή έχει ήδη θεσπίσει την αρχή ότι τα εν λόγω υπολείμματα φυτοφαρμάκων δεν επιτρέπεται να επιστρέφουν στην Ε.Ε. μέσω εισαγόμενων προϊόντων. Συγκεκριμένες δράσεις βάσει αυτής της αρχής είναι: • Έναρξη μελέτης που θα τροφοδοτεί την εκτίμηση επιπτώσεων που αναφέρεται στο Όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα. • Πρόταση τροποποίησης του υφιστάμενου νομικού πλαισίου για τη δυνατότητα μη επιτρεπόμενης εισαγωγής προϊόντων με υπολείμματα των πιο επικίνδυνων φυτοφαρμάκων (σύνολο οδηγιών για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών). • Σχέδιο κανονισμού που μειώνει όλα τα μέγιστα επίπεδα υπολειμμάτων στο τεχνικό μηδέν για τις δραστικές ουσίες καρβενδαζίμη, βενομύλη και θειοφανάτη-μεθυλο, μετά τις εξελίξεις στα διεθνή πρότυπα, και απαγορεύει την εισαγωγή προϊόντων που περιέχουν τέτοια υπολείμματα (ισχύει για τις εισαγωγές εσπεριδοειδών, μάνγκο και παπάγιας). Η Επιτροπή εντείνει επίσης τις δράσεις της σε σχέση με τους ελέγχους εισαγωγών. Ο αριθμός των ελέγχων που διενεργούνται σε χώρες εκτός Ε.Ε. αυξάνεται κατά 50% και εκείνοι που διενεργούνται σε συνοριακούς σταθμούς ελέγχου της Ε.Ε. αυξάνονται κατά 33% το 2026-2027. Μια ειδική ομάδα εργασίας της Ε.Ε. θα συσταθεί στα τέλη Ιανουαρίου, αντλώντας εμπειρογνωμοσύνη και δυνάμεις από την Επιτροπή και τα κράτη-μέλη, ώστε να καταστούν οι έλεγχοι εισαγωγών πιο αποτελεσματικοί σε ολόκληρη την Ε.Ε. Μεταξύ άλλων, αναφέρεται ότι η Κομισιόν έχει προτείνει επιπλέον την επέκταση της επισήμανσης της χώρας προέλευσης, σύμφωνα με τις τομεακές ιδιαιτερότητες και τους κανόνες της ενιαίας αγοράς, έχει εντείνει την πολιτική προώθησης με υψηλότερο προϋπολογισμό για το 2026 και έχει ξεκινήσει μια πανευρωπαϊκή εκστρατεία «Αγοράστε ευρωπαϊκά». Ειδικά για τον τομέα της κτηνοτροφίας, η Επιτροπή θα παρουσιάσει μια στρατηγική το δεύτερο τρίμηνο του 2026, η οποία θα ασχοληθεί με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ανθεκτικότητας και της βιωσιμότητας του κλάδου, συμβάλλοντας στη διασφάλιση του μακροπρόθεσμου μέλλοντός του. - Περαιτέρω απλούστευση Η Επιτροπή έχει προτείνει διάφορα πακέτα απλούστευσης προς όφελος των αγροτών. Δύο πακέτα ΚΑΠ έχουν ήδη εγκριθεί και βρίσκονται στη φάση εφαρμογής τους. Πρόσφατα πακέτα για το περιβάλλον και τα τρόφιμα/ζωοτροφές έχουν προταθεί από την Επιτροπή και βρίσκονται τώρα στη νομοθετική διαδικασία. Η Επιτροπή αναμένει ότι θα αντιμετωπιστούν με μέγιστη ταχύτητα και επείγουσα ανάγκη, επιτρέποντας στους αγρότες να επωφεληθούν από αυτά το συντομότερο δυνατό. Η Επιτροπή ανακοίνωσε στο περιβαλλοντικό omnibus ότι για συγκεκριμένη νομοθεσία θα πραγματοποιηθεί περαιτέρω αξιολόγηση και διάλογος, ιδίως σχετικά με την Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα, τις οδηγίες για τη φύση και την Οδηγία για τη Νιτρορύπανση. Το πρώτο τρίμηνο του 2026, θα διεξάγει διάλογο εφαρμογής με την αγροτική κοινότητα και για τις τρεις πράξεις μαζί, με τη συμμετοχή των Επιτρόπων για το περιβάλλον και για τη γεωργία και τα τρόφιμα. Αντιγόνη Ζούντα, για το avgi.gr