Κ. Σπαρτινός: Πάτρα Κέντρο Πολιτισμού, Κόμβος Τουριστικός

Κ. Σπαρτινός: Με θέμα «Πάτρα Κέντρο Πολιτισμού Κόμβος Τουριστικός» ο Κώστας Σπαρτινός βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Αχαΐας, μίλησε στις 7 Δεκεμβρίου ,στην διημερίδα της εφημερίδας «Πελοπόννησος»  στηριζόμενος σε πέντε θέσεις που, όπως είπε, «για μένα αποτελούν βάση για συζήτηση».

1.   Ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια, ούτε στις δύσκολες εποχές.

2.   Ο πολιτισμός δεν μετριέται μόνο με τους λογοτέχνες, τους καλλιτέχνες, τους πνευματικούς δημιουργούς κάθε τόπου και εποχής αλλά και με αυτά που μας συμβαίνουν καθημερινά. Σε ποιους δρόμους και πεζοδρόμια περπατάμε, πού και πώς παρκάρουμε, σε ποιους δημόσιους χώρους συναντιόμαστε και διασκεδάζουμε, ποια αισθητικά πρότυπα προσλαμβάνουμε, ποια σχέση έχουμε με τη φύση, με τα ζώα και με τους άλλους, τους δικούς μας και τους ξένους. Τί τρώμε, τί πίνουμε, τί γευόμαστε. Και βέβαια τί δυνατότητες πρόσβασης έχουμε στην εργασία και σε μια αξιοπρεπή διαβίωση.

3.    Ο πολιτισμός δεν διατάσσεται, δεν εκβιάζεται, δεν κατευθύνεται, δεν μπαίνει σε νόρμες και καλούπια. Οι επιθετικοί προσδιορισμοί στον πολιτισμό και στα πολιτιστικά προϊόντα και έργα της τέχνης και του πνεύματος, πολλές φορές κινούνται από ανάξιες σκοπιμότητες. Άραγε ο αντιδραστικός πολιτικά Μπαλζάκ που πρόβλεψε και περιέγραψε την παρακμή της αστικής τάξης χωρίς τη χρήση προπαγανδιστικών ευκολιών, λειτούργησε με το έργο του  προς όφελος των συμφερόντων των λαϊκών τάξεων ή εναντίον τους; Την απάντηση ας την αναζητήσουν οι στενόμυαλοι καθοδηγητές στον Κάρολο Μαρξ.

Και βέβαια από την άλλη δεν μπορούμε να δεχθούμε ως πολιτιστικό πρότυπο αυτό που στηρίζεται σε μια τηλεοπτικού τύπου, «ανέμελη» αντίληψη όπου ο τόπος και ο χρόνος είναι εικονικοί, περιτυλιγμένοι σε μια φτηνιάρικη και φανταχτερή χρυσόσκονη. Ούτε βέβαια σε μια πολιτιστική πολιτική που θα ναρκισσεύεται κολυμπώντας μέσα στην ομίχλη μιας αμφίβολης «πρωτοπορίας».

4.   Ο Δήμος οφείλει να αγκαλιάζει και να στηρίζει  τον πολιτισμό σε όλες τις εκφάνσεις του, ενισχύοντας την ελεύθερη, πλουραλιστική έκφραση και τη δημιουργία των πολιτών και των συλλογικοτήτων τους, ταυτόχρονα με την προβολή και την αξιοποίηση των δημιουργών της πόλης, παρέχοντας κάθε δυνατή υλικοτεχνική υποστήριξη χωρίς υστερόβουλα κριτήρια. Επίσης να δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να επικοινωνούν με όλων των ειδών τα  πολιτιστικά αγαθά.

5.   Ο πολιτισμός δεν πρέπει να στρεβλώνεται στα καλούπια της τουριστικής ανάπτυξης αλλά η τουριστική ανάπτυξη να ενσωματώνει οργανικά το πολιτιστικό προϊόν και να το προσφέρει στους επισκέπτες, όπως και στους δημότες. Για παράδειγμα, η Επίδαυρος προσελκύει χιλιάδες τουρίστες προσφέροντας καλλιτεχνικές εκδηλώσεις εναρμονισμένες με το περιβάλλον και την ιστορία της και δεν θα τολμούσε – ελπίζω – να σκεφτεί κανείς να διοργανώσει εκεί τη Eurovision για να προσελκύσει ακόμα περισσότερους τουρίστες.

Η πόλη πρέπει να διαμορφώσει  ένα συνολικό όραμα – όχι μόνο για τον πολιτισμό – που να κοιτάει προς το μέλλον. Σε ένα μέλλον όχι απροσδιόριστο αλλά συγκεκριμένο: των επόμενων 5-10 ετών. Οι υποδομές που ολοκληρώθηκαν και εκείνες που προχωρούν ή δρομολογούνται μπορεί να αποτελέσουν μια καλή βάση.

Όμως οι υποδομές δεν επαρκούν. Μπορεί να οδηγήσουν σε μια καλύτερη μέρα αλλά μπορεί και να «αξιοποιηθούν» με τρόπο που να στρεβλώνει μια αναπτυξιακή προοπτική, βιώσιμη, ανθρωποκεντρική, παραγωγό κοινωνικού πλούτου. Ο πολιτισμός δεν θα πρέπει να είναι η κατάληξη της αναπτυξιακής προσπάθειας (γιατί τότε μάλλον θα τον χάσουμε στο δρόμο) αλλά οργανικό κομμάτι όλης αυτής της πορείας, του συνολικού οράματος.

Βασική παράμετρος αυτού του οράματος δεν μπορεί παρά να είναι μια πρόταση για την ταυτότητα της Πάτρας. Μιας πόλης που η ιστορία και η πολιτιστική κληρονομιά της έχει τα δικά της φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά.

Ποια είναι αυτά;

Από τη μεριά της θάλασσας: Δεσπόζον λιμάνι του Ιονίου, ανοικτό στις επιρροές της Δύσης και κυρίως της ιταλικής κουλτούρας, στο θέατρο, στη μουσική, στο καρναβάλι.

Από τη μεριά της ενδοχώρας του Μοριά: μέρος της μήτρας του νέου ελληνικού κράτους, πρωτοστάτης των  ιδεών  που το συγκρότησαν μαζί με το πολιτικό του σύστημα. Επίσης η δημοτική παράδοση των περιαστικών και αγροτικών  περιοχών, το θέατρο σκιών.

Κι ακόμα: οι διάφοροι κατά καιρούς μετανάστες και πρόσφυγες, οι Ιταλοί καρμπονάροι, οι κρητικοί, οι πόντιοι και οι μικρασιάτες, η εβραϊκή και η καθολική κοινότητα, η εσωτερική μετανάστευση – από τα Ιόνια νησιά, την Πελοπόννησο, την Αιτωλοακαρνανία και αλλού, τα πρώτα εργατικά κινήματα, τα υπερωκεάνια που έστελναν τους  δικούς μας μετανάστες στην Αμερική, ο Αγι-Αντρέας, οι σημερινοί μετανάστες και πρόσφυγες που μας έρχονται από τα μέρη της φωτιάς και της φτώχειας. Η βιομηχανία της περιοχής, η ναυτιλία, το εμπόριο, η σταφίδα, τα πριμαρόλια, η κλωστοϋφαντουργία, η οινοποιία. Τα αφεντικά και οι εργάτες. Το Πανεπιστήμιο, το ΤΕΙ, τα ερευνητικά κέντρα. Οι φοιτητές και οι δάσκαλοί τους. Το πολιτιστικό και πολιτισμικό αποτύπωμα όλων αυτών.

Υπάρχει λοιπόν πλούσιο υλικό για να σχεδιάσει κανείς την πολιτιστική φυσιογνωμία της πόλης και πάνω σε αυτή να αρθρώσει πολιτιστική πολιτική. Προκειμένου η Πάτρα να αναδειχτεί σε ένα κέντρο πολιτισμού, σε μια πολιτιστική πρωτεύουσα της Δυτικής Ελλάδας με τη δική της ταυτότητα που θα πατάει σε ό,τι αντέχει από το παρελθόν της και ταυτόχρονα ανοιχτή πόλη στον κόσμο και στις ιδέες. Όχι νοσταλγική αναβίωση ενός «ενδόξου παρελθόντος» αλλά αυτοσυνειδησία, αξιοποίηση της κληρονομιάς μας, δυναμική αντιμετώπιση του μέλλοντός μας.

Στα πλαίσια αυτής της λογικής πρέπει να επανασχεδιαστεί και το Φεστιβάλ της Πάτρας, που μπορεί να περιλαμβάνει διάφορες δράσεις, στο κέντρο και τις συνοικίες της πόλης, όμως κάτω από ένα βασικό άξονα με συγκεκριμένη φυσιογνωμία. Ανάλογα θα πρέπει να ξαναδούμε και το καρναβάλι, που χρειάζεται κατά κοινήν ομολογία αναζωογόνηση, που μπορεί να προκύψει μόνο με έμπνευση και μεράκι, όχι με κουρασμένη, γραφειοκρατική προσέγγιση.

Η πόλη διαθέτει αξιόλογες δομές πολιτισμού και καλλιτεχνικής δημιουργίας, είτε εντός είτε εκτός των πλαισίων του Δήμου. Πριν λίγα χρόνια απόκτησε επιπλέον ένα εξαιρετικό Μουσείο και άνοιξε ο αρχαιολογικός χώρος της Βούντενης (εν πολλοίς ακόμα αναξιοποίητος).

Όλα μπορούν να αποτελέσουν στοιχεία ενός συνόλου που θα συνεργάζονται, θα συντονίζονται και θα λειτουργούν μέσα στα πλαίσια κοινού σχεδίου, χωρίς βέβαια διοικητικούς καταναγκασμούς.

Τέλος πολύ πρόσφατα η πόλη απόκτησε το θαλάσσιο μέτωπο που τόσα χρόνια απαιτούσε, την πρόσβασή της στο θαλάσσιο στοιχείο από το οποίο ήταν αποκομμένη. Αποτελεί ένα στοίχημα αναπτυξιακό αλλά και πολιτισμικό η αξιοποίησή του. Επείγει η συνεννόηση, η συνεργασία, ο δημιουργικός και ανυστερόβουλος διάλογος με τους φορείς της πατραϊκής κοινωνίας, με ευθύνη της δημοτικής αρχής. Η αδράνεια των πραγμάτων μπορεί να το μετατρέψει οριστικά – η αρχή έγινε – σε ένα πελώριο πάρκινγκ (η έλλειψη κυκλοφοριακού σχεδιασμού από τη δημοτική αρχή σπρώχνει προς αυτή την κατεύθυνση) και σε χώρο μίσθωσης για λούνα παρκ (υποθέτω για τις ανάγκες της λαϊκής οικογένειας ;).

Η παρουσίαση των αρχικών ιδεών από τη δημοτική αρχή ήταν αναντίστοιχη με το στοίχημα που πρέπει να κερδίσουμε. Αν επιμείνει σε αυτή την αντίληψη, σημαίνει ότι δεν έχει καταλάβει τίποτε. Και φοβάμαι μήπως ετοιμάζεται να κρύψει την αδυναμία της και τις εμμονές της κάτω από διαδικαστικού, συνδικαλιστικού τύπου μεθοδεύσεις.

Το θαλάσσιο μέτωπο αποτελεί αντικειμενικά μια πρόκληση για τη φυσιογνωμία της πόλης, για την ποιότητα ζωής των κατοίκων της και για την συνολική αλλά και ειδικότερα την τουριστική της ανάπτυξη.

Το κλασσικό παράπονο των Πατρινών και των φορέων της πόλης ήταν η αδυναμία μας να κρατήσουμε τους διερχόμενους ή αποβιβαζόμενους τουρίστες για λίγων ημερών διανυκτέρευση. Να σκεφτούμε ότι σήμερα με την Ολυμπία και την Ιονία οδό και σύντομα με το τρένο, την ΕΟ Πατρών-Πύργου, το υδατοδρόμιο, την ολοκλήρωση της 5^ης νηοδόχου στο νέο λιμάνι, οι διελεύσεις και οι αφίξεις θα αυξηθούν – πράγμα που είναι ήδη ορατό. Και ακόμα να συνειδητοποιήσουμε ότι η Πάτρα βρίσκεται στο σταυροδρόμι σημαντικών προορισμών με παγκόσμια φήμη: Ολυμπία, Δελφοί, Επίδαυρος, Μυκήνες, και ακόμα Ιόνια νησιά, Καλάβρυτα, Μεσολόγγι, παραλίες στον Κορινθιακό και στην Ηλεία, ορεινοί όγκοι και θάλασσα σε μικρές αποστάσεις.

Τί διαθέτει; Ένα εκτεταμένο θαλάσσιο μέτωπο (πολύ ευρύτερο από αυτό που παραχωρήθηκε), το Παναχαϊκό με τους λόφους του, την Αχάια-Κλάους, τη Βούντενη, το Μουσείο, το Κάστρο, το Ωδείο, τον Άγιο Ανδρέα και άλλα πολλά.

Επίσης πολλά και σημαντικά αθλητικά σωματεία και αθλητικές εγκαταστάσεις που αυξάνονται και βελτιώνονται και με αφορμή τους Παράκτιους Μεσογειακούς αγώνες, κι ακόμα εμπειρία και τεχνογνωσία στη διοργάνωση σημαντικών αθλητικών διοργανώσεων.

Τί της λείπει; Το όραμα, η αισιοδοξία, το σχέδιο, η συνεννόηση.

Θα τα βρει;

Θα έχει δικαιολογία αν τα χάσει;