Το δυσδιάκριτο σύνορο μεταξύ κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης μπορεί να "παραβιαστεί" χωρίς προειδοποίηση οδηγώντας σε ακόμη πιο απρόβλεπτες συνέπειες
Σε κρίσιμο σταυροδρόμι εισέρχεται ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν με τις τελευταίες ενδείξεις από την Ουάσινγκτον να υποδηλώνουν ανησυχητική "σύγκλιση" επιθετικής ρητορικής, εντατικοποίησης στρατιωτικών σχεδιασμών και προθυμία ανάληψης μεγαλύτερου ρίσκου.
Δημοσίευμα της, συνήθως καλά πληροφορημένης, Washington Post σύμφωνα με το οποίο το Πεντάγωνο προετοιμάζεται για “εβδομάδες πιθανών χερσαίων επιχειρήσεων” στο Ιράν, σηματοδοτεί σοβαρή κλιμάκωση τόσο σε τόνο όσο και σε ουσία, ακόμη και παρά το γεγονός ότι οι επίσημες ανακοινώσεις του Λευκού Οίκου παραμένουν σκόπιμα διφορούμενες.
Στο επίκεντρο της αβεβαιότητας βρίσκεται φυσικά ο Ντ. Τραμπ, του οποίου τα σημερινά δημόσια σχόλια περί σημαντικής διαπραγμάτευσης με την Τεχεράνη ανάμεικτα με σκληρές απειλές, ενισχύουν την αίσθηση "ταλάντωσης" μεταξύ κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης. Σε μια ανάρτηση του στο Truth Social, τη δική του πλατφόρμα κοινωνικών μέσων, ο Τραμπ απείλησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να «εξαλείψουν πλήρως» την ενεργειακή υποδομή του Ιράν -συμπεριλαμβανομένων των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, των πετρελαιοπηγών και του στρατηγικά ζωτικής σημασίας νησιού Χαργκ- αν δεν επιτευχθεί γρήγορα μια ειρηνευτική συμφωνία. Ταυτόχρονα, επέμεινε ότι σημειώνεται «μεγάλη πρόοδος» στις συνομιλίες με την Τεχεράνη.
Αυτή η διττή προσέγγιση, από την μια με εκφοβισμό και με επίκληση της συντριπτικής ισχύος της αμερικανικής πολεμικής μηχανής, από την άλλη με άνοιγμα στη διπλωματία, έχει γίνει το αναγνωρίσιμο χαρακτηριστικό της τακτικής της αμερικανικής κυβέρνησης στον εξελισσόμενο πόλεμο. Ωστόσο, στο παρασκήνιο, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλείται στο δημοσίευμα της η Post, το Πεντάγωνο προετοιμάζεται για ένα σενάριο το οποίο υπερβαίνει κατά πολύ τις αεροπορικές επιδρομές ή τις ναυτικές επιχειρήσεις στο στενό του Ορμούζ: Μια περιορισμένη αλλά ενδεχομένως παρατεταμένη χερσαία επιχείρηση σε ιρανικό έδαφος.
Ανταρτοπόλεμος (;)
Τα υπό εξέταση σχέδια δεν παραπέμπουν σε πλήρους κλίμακας εισβολή, μια προοπτική που θεωρείται ευρέως πολιτικά μη διαχειρίσιμη και στρατιωτικά ιδιαίτερα επικίνδυνη, αλλά σε μια λογική στοχευμένων καταδρομικών επιχειρήσεων οι οποίες θα διεξάγονται από τις ειδικές δυνάμεις σε συνεργασία με συμβατικές μονάδες πεζικού. Οι επιχειρήσεις αυτές θα μπορούσαν να στοχεύουν σε παράκτιες βάσεις εκτόξευσης πυραύλων, σε αποθήκες οπλισμού και ενδεχομένως να περιλαμβάνουν ακόμη και κατάληψη εδαφών, όπως το νησί Χαργκ, ο κύριος κόμβος εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν στον Περσικό Κόλπο.
Οι αξιωματούχοι που επικαλείται η εφημερίδα κάνουν λόγο για ένα χρονοδιάγραμμα εβδομάδων, όχι μηνών, ωστόσο ακόμη και μια περιορισμένη χερσαία επιχείρηση συνιστά μια δραματική μετατόπιση από την μέχρι τώρα ακολουθούμενη τακτική των από αέρος πληγμάτων. Επί εβδομάδες τώρα κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, επιμένουν πως οι στόχοι των ΗΠΑ στο Ιράν θα μπορούσαν να επιτευχθούν χωρίς την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων. «Δεν πρόκειται να είναι μια παρατεταμένη σύγκρουση», είχε πει πρόσφατα ο Ρούμπιο προσπαθώντας να καλλιεργήσει αίσθηση ελέγχου και αποτελεσματικότητας της αμερικανικής εμπλοκής.
Ωστόσο, οι στρατιωτικοί φαίνεται να προετοιμάζονται για μια πιο σύνθετη πραγματικότητα. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, οι ασκήσεις προετοιμασίας για αυτού του είδους τις επιχειρήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και εβδομάδες γεγονός που υποδηλώνει ότι ο σχεδιασμός “έκτακτης ανάγκης” έχει ξεπεράσει κατά πολύ το στάδιο των θεωρητικών συζητήσεων. Η ανάπτυξη μονάδων όπως η 31η Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών που αποτελείται από περίπου 2.200 πεζοναύτες και καταδρομείς, προσθέτει βάρος στη πιθανότητα τα σχέδια για χερσαία επιχείρηση να περάσουν σε φάση υλοποίησης σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Κρίσιμοι παράγοντες
Σε οποιαδήποτε απόφαση για εμπλοκή χερσαίων δυνάμεων θα πρέπει να συνυπολογιστούν πολλοί κρίσιμοι παράγοντες, λένε οι αναλυτές. Ο σημαντικότερος όλων είναι η πιθανότητα πολλαπλών απωλειών. Ακόμη και μια στενά “οριοθετημένη” χερσαία επιχείρηση, θα εκθέσει τις αμερικανικές δυνάμεις σε άμεσους και θανάσιμους κινδύνους.
Το Ιράν έχει αποδείξει την ικανότητά του να αντιδρά ασύμμετρα χρησιμοποιώντας drones, πυραύλους και δυνάμεις πληρεξουσίων του σε όλη τη Μέση Ανατολή. Μόνο τον τελευταίο μήνα, περισσότεροι από 300 Αμερικανοί στρατιωτικοί τραυματίστηκαν σε επιθέσεις σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις ενώ 13 σκοτώθηκαν.
Σε αντίθεση με τους πολέμους όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες απολάμβαναν συντριπτική υπεροχή, με το Ιράν η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική. Η Ισλαμική Δημοκρατία αντιπροσωπεύει ένα διαφορετικό είδος πεδίου μάχης διαμορφωμένο από την γεωμορφολογία, τον αποκεντρωμένο χαρακτήρα δομής των δυνάμεών της και, βέβαια, από έναν εδραιωμένο, πανίσχυρο μηχανισμό εσωτερικής ασφάλειας. Οι ειδικοί είναι σίγουροι ότι οι Φρουροί της Επανάστασης θα δώσουν σκληρή μάχη για να προστατεύσουν στρατηγικά σημαντικές περιοχές της χώρας όπως το νησί Χαργκ.
Οι στρατιωτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η μεγάλη πρόκληση δεν έχει να κάνει τόσο με την κατάληψη εδαφών όσο με την εδραίωση του ελέγχου σε αυτά. Με άλλα λόγια, οι Αμερικανικές δυνάμεις ίσως δεν αντιμετωπίσουν ιδιαίτερη δυσκολία στο να καταλάβουν το νησί Χαργκ ύστερα από μια καλά συντονισμένη καταδρομική και αποβατική επιχείρηση, ωστόσο το να διατηρήσουν τον έλεγχό του μπορεί να τους κοστίσει ακριβά.
Η προοπτική ανάπτυξης χερσαίων δυνάμεων σε ιρανικό έδαφος, έστω και προσωρινά, θα έδινε την ευκαιρία στους Ιρανούς για έναν σκληρό, ανορθόδοξο πόλεμο, με πυραυλικά χτυπήματα, αλλεπάλληλες επιθέσεις drones και, ίσως ακόμη, και με αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς. Σύμφωνα με τον βετεράνο στρατιωτικό αναλυτή Michael Eisenstadt οι περισσότερες επιδρομές τύπου διείσδυσης και αποχώρησης μπορεί να προσφέρουν μια ασφαλέστερη εναλλακτική σε μια κατάληψη που δεν θα είναι μεν δύσκολη αλλά θα εκθέσει τις αμερικανικές δυνάμεις σε σοβαρούς ασύμμετρους κινδύνους. Οι στατικές θέσεις, ειδικά σε μικρά και εκτεθειμένα νησιά, θα μπορούσαν να αφήσουν τα αμερικανικά στρατεύματα ευάλωτα σε αδιάκοπη στοχοποίηση.
Στο επίκεντρο των σχεδιασμών για χερσαίες επιχειρήσεις βρίσκεται φυσικά το Στενό του Ορμούζ, μία από τις πιο κρίσιμες ναυτιλιακές οδούς στον κόσμο. Το νησί Χαργκ ειδικότερα, αντιπροσωπεύει για τις αμερικανικές δυνάμεις τόσο ένα στρατηγικό έπαθλο όσο και έναν στρατηγικό στόχο. Ως ο κύριος τερματικός σταθμός εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν, το Χαργκ είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία της χώρας. Η κατάληψή του, ή η καταστροφή των πετρελαϊκών εγκαταστάσεών του, θα αποτελούσε ένα σημαντικό πλήγμα για την Τεχεράνη και παράλληλα θα προσέφερε πλεονέκτημα στην Ουάσιγκτον στο μεταπολεμικό παζάρι.
Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση θα διακινδύνευε περαιτέρω κλιμάκωση. Το Ιράν θα μπορούσε να απαντήσει στοχεύοντας πιο επιθετικά τις ναυτιλιακές οδούς ή επεκτείνοντας τις επιθέσεις του σε συμμάχους των ΗΠΑ. Η σύγκρουση θα μπορούσε γρήγορα να επεκταθεί πέρα από τον τρέχον θέατρο προσελκύοντας περιφερειακούς παράγοντες και ενδεχομένως πυροδοτώντας ευρύτερη αντιπαράθεση.
Αυξάνοντας το ρίσκο
Την ίδια ώρα στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η προοπτική των χερσαίων επιχειρήσεων κάθε άλλο παρά με ενθουσιασμό γίνεται δεκτή. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ξεκάθαρα ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στην αποστολή στρατευμάτων στο Ιράν, σε μια θέση που αντανακλά τη βαθύτερη επιφυλακτικότητά προς οποιαδήποτε νέα παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή.
Στο Κογκρέσο παράλληλα, οι διαιρέσεις υπερβαίνουν ήδη τις στενά κομματικές διαχωριστικές γραμμές. Με τους Δημοκρατικούς να έχουν εκφράσει σχεδόν καθολική αντίθεση στον πόλεμο, οι Ρεπουμπλικάνοι είναι επίσης διχασμένοι. Κάποιοι, όπως ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, επιμένουν στην ανάληψη “τολμηρής δράσης” κατά του Ιράν συμπεριλαμβανομένης της κατάληψης του νησιού Χάργκ, κάνοντας μάλιστα ανιστόρητες συγκρίσεις με τη μάχη της Ιβοζίμα κατά της αυτοκρατορικής Ιαπωνίας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Άλλοι, συμπεριλαμβανομένων των βουλευτών Νάνσι Μέις και Ντέρικ Βαν Όρντεν, έχουν εκφράσει σαφή αντίθεση στην αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων σε ιρανικό έδαφος. Ο γερουσιαστής Τζέιμς Λάνκφορντ υιοθέτησε έναν πιο επιφυλακτικό τόνο, υπονοώντας ότι κάποιες περιορισμένης κλίμακας επιχειρήσεις των ειδικών δυνάμεων μπορεί να είναι αποδεκτές, όχι όμως και μια ευρύτερη ανάπτυξη. Για τους αναλυτές, αυτός ο πολιτικός κατακερματισμός δεν είναι παρά ένδειξη της διάχυτης αβεβαιότητας που υπάρχει σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας συζήτησης τόσο για τους στόχους του πολέμου όσο και για το πιθανό κόστος του.
Για την ώρα, η αίσθηση είναι πολύ λιγότερο αυτή της προγραμματισμένης πορείας και πολύ περισσότερο εκείνη του στενού χρονικού περιθωρίου λήψης αποφάσεων. Οι προετοιμασίες του Πενταγώνου υποδηλώνουν ότι η υποδομή για κλιμάκωση είναι ήδη έτοιμη. Το αν θα ενεργοποιηθεί θα εξαρτηθεί από τις επιλογές που θα γίνουν τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες, επιλογές που διαμορφώνονται από πολιτικούς υπολογισμούς, στρατηγικές εκτιμήσεις και, πάνω απ’ όλα, από την απρόβλεπτη δυναμική του πολέμου.
Προς το παρόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνονται να στέκονται αναποφάσιστες ανάμεσα σε δύο μονοπάτια: Το ένα οδηγεί προς μια εύθραυστη ή αναγκαστική διευθέτηση ύστερα από διαπραγμάτευση, το άλλο προς μια βαθύτερη και πιο επικίνδυνη κλιμάκωση.
Μια περιορισμένη χερσαία επιχείρηση θα μπορούσε να επιτύχει κάποιους τακτικούς στόχους, αλλά κινδυνεύει επίσης να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο σε μια σύγκρουση που έχει ήδη αποδειχθεί δύσκολο να περιοριστεί. Στο ασταθές τοπίο της Μέσης Ανατολής, ακόμη και ένας «σύντομος» πόλεμος έχει τον τρόπο να γίνει… διαρκείας.
Καθώς η Ουάσιγκτον ζυγίζει τις επιλογές της, ο κόσμος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα γνωρίζοντας πως το δυσδιάκριτο σύνορο μεταξύ κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης μπορεί να "παραβιαστεί" χωρίς προειδοποίηση οδηγώντας σε ακόμη πιο απρόβλεπτες συνέπειες.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου