Memories για τον κυρ Θύμιο από την Ελεκίστρα

Μία χαρακτηριστική μορφή λαϊκού μανάβη δεκαετίας 60 που με τα ζώα του κατέβαινε στην άνω πόλη Πάτρας για να διαθέσει την πραμάτειά του, μακριά από την σύγχρονη ζωή της πόλης!

Ποιος θυμάται τον μανάβη τον κυρ Θύμιο, από την Ελεκίστρα. Αγρότης και έμπορος συνάμα, βιοπαλαιστής στην ουσία που ξυπνούσε από τα άγρια χαράματα, εκεί ψηλά στο χωριό του, για να κατέβει στην Πάτρα. Σκοπός του να προλάβει τις νοικοκυρές πριν ξεκινήσουν για τα ψώνια τους στη λαϊκή αγορά. Ενα μουλάρι καφέ κι ένας γάιδαρος ήσαν τα... ταχυκίνητα μέσα, που θα τον μετέφεραν στην πόλη, εκεί που πάλετε ο σφυγμός του λιανεμπορίου. Με όλων των ειδών τα ζαρζαβατικά, λαχανικά και κηπευτικά. Βαρυφορτωμένα τα ζώα του κατέβαιναν την πλαγιά του Παναχαϊκού όρους στωικά, με την παρότρυνση του κυρ Θύμιου. Αυτού του χαρακτηριστικού τύπου αγρότη, μακριά από την σύγχρονη ζωή της πόλης, που όμως δεν ξεχνούσε να κρατήσει τους τύπους της ανδροκρατίας μαζί με το χαλινάρι του ζώου που επέβαινε στο οποίο ήταν δεμένο με το σχοινί το δεύτερο ζώο για να πορεύονται και τα ίδια στην ίδια φάλαγγα. Κι αν ξεστρατήσει ο γάιδαρος σε καμιά πλαγιά, να τον κρατήσει το μουλάρι, μην χαθεί στον γκρεμό, αλλά κι αν τα μουλαρώσει και δεν προχωράει να τον τραβήξει --ξέρετε τι θα πει να θυμώσει ο γάιδαρος και να στυλώσει τα μπροστινά του πόδια; Να μην προχωράει κι αν τον ζορίσεις με το καμτσίκι, να τσινάει και να σου έρθει κλωτσιά από τα πισινά του πόδια; Κι άντε ο κυρ Θύμιος μας να μην προλάβει τις νοικοκυρές! Φορτωμένο το ζώο με τελάρα κηπευτικά, κομμένα φρέσκα -φρέσκα δέλεαρ για τις νοικοκυρές κι ο κυρ Θύμιος να τις παροτρύνει μία μία. «Πάρε κυρα Μήτσαινα, φρέσκα πράγματα, πάρε κυρα Γιώργαινα δεν θα χάσεις το πρωί τα έκοψα!». Κι οι νοικοκυρές να χαίρονται που το ακούν καθώς σε αυτές αναγνωρίζονταν πως κουμαντάρουν το αρχοντικό του νοικοκύρη τους! Α, όλα κι όλα ο κυρ Θύμιος, άρχοντας ο ίδιος στο σπιτικό του, όπως και οι συγχωριανοί του, ακολουθούσε τους τύπους της ανδροκρατίας και της πατριαρχίας όπως συνηθίζονταν τότε. Ευχαριστιόντουσαν όλες οι κυράδες από την προσφώνηση του κυρ Θύμιου, καθώς ετεροκαθοριζόντουσαν με την εξαφάνιση μικρού τους ονόματος σταδιακά με την παντρειά τους; Όχι. Όμως, οι τύποι ήταν για να κρατούνται κι αυτό ο κυρ Θύμιος δεν μπορούσε να το παραβεί, ήταν κανόνας του άντρακλα. Άλλωστε η διατήρηση του πατρικού ονόματος εν γάμω, ακόμη θεωρούνταν προνόμιο της άρχουσας τάξης, της ευνομούμενης κοινωνίας, που λειτουργούσε μακριά από την λαϊκή κοινωνία! Κι όχι των γυναικών, ιδίως του φεμινιστικού κινήματος, που εμφανίστηκε ως θύελλα στους δρόμους, πολύ μετά. Ωστόσο δεν έλειψαν και αυτές οι σύζυγοι, που δεν συμμορφώθηκαν με τον τίτλο της Παναγιωταράς του τραγουδιού εποχής Λουκιανού Κελαηδόνη, που έκανε όλες τις δουλειές του σπιτιού διότι ήταν «μιά εργαζόμενη μητέρα, μιά καλή νοικοκυρά» αυτή «η Μαίρη Παναγιωταρά».

Έτσι έτυχε βρεθώ αυτήκοος μάρτυς μίας συνομιλίας του κυρ Θύμιου, ο οποίος βρέθηκε μεταξύ σφύρας και άκμονος, όταν κάλεσε με την οικεία προσφώνηση, την νοικοκυρά να ψωνίσει: «Κυρα Γιώργαινα έλα να ψωνίσεις φρέσκα λαχανικά, πρωινά κομμένα...». Του κόπηκε η ανάσα από την απάντηση που πήρε, καθώς η νοικοκυρά ήταν φερμένη πριν λίγο καιρό από την Αθήνα, που τέτοιες προσφωνήσεις δεν συνηθίζονταν πια. Αρχές 70 περνούσε από την οδό Λεπενιώτου στηντότε ακόμη βιομηχανική συνοικία του Ψυρρή, κοντά στην πλατεία των κουτσαβάκηδων (των Ηρώων) ο κυρ Γιάννης ο γαλατάς ξεκινούσε με το τρίκυκλο ποδήλατό του πρωί - πρωί και άφηνε το γάλα στο κατσαρόλι, που κρυβόταν κούπα στο παράθυρο. Έφευγε και μετά από καμιά ώρα έρχονταν πάλι κουβαλώντας τον πάγο για το ψυγείο (ακόμη υπήρχαν τα ψυγεία του πάγου) κι έφευγε φωνάζοντας «φεύγω φεύγω, γειτόνοι φεύγω, ελάτε για πάγο...» αλλά εκείνη η προσφώνηση που ετεροκαθόριζε τη σύζυγο, δεν ακούγονταν πια. Είχε ορμήσει επιθετικά η ανάγκη της σύγχρονης ζωής που έβγαλε την γυναίκα στο μεροκάματο. Στην Πάτρα όμως υπήρξαν τα υπολείμματα που ο κυρ Θύμιος μας φρόντισε να συντηρεί. Έτσι η εξ Αθηνών κατελθείσα κυρία έβαλε το Θύμιο στη θέση του: «Εμένα δεν με λένε κυρα Γιώργαινα. Έχω όνομα και με λένε (...) » Δεν το γράφω το όνομα γιατί δεν είμαι σίγουρος εάν της πέρασε ακόμη ο... επαναστατικός οίστρος! Ο κυρ Θύμιος μας ο οπωροπώλης εξ Ελεκίστρας, ήταν ένας τύπος, του καταφερτζή, κι όπως οι περισσότεροι χωρικοί που ασκούν το επάγγελμα του μανάβη, την έκανε κοπάνα από την Εφορία. Από που να κόψει παραστατικό, για τα μεταφερόμενα, από την νοικοκυρά του; Που να καταπιαστεί με τα φορολογικά για τρία κοφίνια λαχανικά που πουλούσε; Κι έτσι όταν ένα πρωινό τον συνάντησα στην είσοδο του στρατιωτικού πεδίου βολής της Αρόης Πατρών, σαν σήκωσα την φωτογραφική μηχανή για να κάνω λήψη του κυρ Θύμιου πάνω στο μουλάρι του, τον έπιασε τρομάρα: «Όχι, όχι» μου είπε. Κι αμέσως δικαιολόγησε την άρνησή του. «Άμα με δει η Εφορία πάει κάηκα, άστο μη με πάρεις φωτογραφία». Δεν τον πήρα, αλλά πως θα χανόταν αυτή η μορφή του Θύμιου, που για να ανέβει στο μουλάρι έπρεπε να του φέρει κάποιος καρέκλα να πατήσει ; Ήταν κοντούλης στο ανάστημα και μεγαλούτσικος σε ηλικία. Πέρασαν πολλά χρόνια από τότε που τράβηξα τρεις φωτογραφίες και τον απαθανάτησα τον κυρ Θύμιο. Το κοριτσάκι που φαίνεται στην μία φωτογραφία, σήμερα είναι μάνα, κι ο νεαρός είναι πατέρας, στην άλλη οι εικονιζόμενοι έχουν αποδημήσει, μεταξύ αυτών και η αδελφή μου Νίκη σύζυγος Ιω Κουσίδη, στην Μελβούρνη, στην τρίτη φωτογραφία εικονίζεται επίσης αποδημήσασα γειτόνισσα. Τα στιγμιότυπα τραβήχθηκαν το 1996 και το 1999, στην οδό Τυμφρηστού, στην άνω πόλη Πάτρας. Κι ο κυρ Θύμιος δυόμισι δεκαετίες από τότε αν ζει να του ευχηθούμε να μακροημερεύσει, ειδάλλως να είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει.

(Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό αρχείο του διαχειριστή).