Αναβάθμιση της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας

 

Σε ολοκληρωμένο εθνικό πληροφοριακό σύστημα καταγραφής των πραγματικών αναγκών των ατόμων με αναπηρία και διασύνδεσης των υφιστάμενων μητρώων

Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων βουλευτών ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ:

Αθήνα, 6 Ιουλίου 2026

Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων

Προς τους Υπουργούς

 Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας

 Ψηφιακής Διακυβέρνησης

 Υγείας

Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

ΘΕΜΑ: «Αναβάθμιση της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας σε ολοκληρωμένο εθνικό πληροφοριακό σύστημα καταγραφής των πραγματικών αναγκών των ατόμων με αναπηρία και διασύνδεσης των υφιστάμενων μητρώων»

Η διαμόρφωση αποτελεσματικών, δημόσιων πολιτικών για τα άτομα με αναπηρία δεν μπορεί να βασίζεται σε αποσπασματικά στοιχεία, απομονωμένα πληροφοριακά συστήματα και ελλιπή στατιστικά δεδομένα. Απαιτεί ένα σύγχρονο, διαλειτουργικό και ολοκληρωμένο πληροφοριακό περιβάλλον, το οποίο θα επιτρέπει στην Πολιτεία να γνωρίζει με ακρίβεια τις πραγματικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, να κατανέμει δίκαια τους διαθέσιμους πόρους και να σχεδιάζει τεκμηριωμένες πολιτικές κοινωνικής ένταξης και υποστήριξης.

Σήμερα λειτουργούν επιμέρους μητρώα, βάσεις δεδομένων και πληροφοριακά συστήματα, σε διαφορετικούς δημόσιους φορείς, όπως ο e-ΕΦΚΑ, τα ΚΕΠΑ, η ΗΔΙΚΑ, ο ΟΠΕΚΑ, η ΔΥΠΑ, οι δομές κοινωνικής φροντίδας, οι υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης. Ωστόσο, τα δεδομένα αυτά παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κατακερματισμένα, χωρίς πλήρη διαλειτουργικότητα και χωρίς να συνθέτουν μια ολοκληρωμένη εικόνα των πραγματικών αναγκών των ατόμων με αναπηρία.

Η ήδη λειτουργούσα Εθνική Πύλη Αναπηρίας αποτελεί αναμφίβολα ένα σημαντικό βήμα για την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και την ψηφιακή εξυπηρέτηση των πολιτών. Παρά ταύτα, η λειτουργία της εξακολουθεί να επικεντρώνεται κυρίως στην παροχή υπηρεσιών προς τον πολίτη και όχι στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πληροφοριακού εργαλείου, στρατηγικού σχεδιασμού δημόσιων πολιτικών.

Με άλλα λόγια, η Πολιτεία εξακολουθεί να μην διαθέτει ένα ενιαίο σύστημα που να μπορεί να αποτυπώνει με αξιοπιστία:

• Τον αριθμό των ατόμων με αναπηρία ανά κατηγορία αναπηρίας.
• Την ηλικιακή κατανομή τους.
• Τις ανάγκες υποστήριξης ανά Περιφέρεια.
• Τις λίστες αναμονής ανά υπηρεσία.
• Τις διαθέσιμες δημόσιες και ιδιωτικές δομές.
• Τα κενά σε προσωπικό.
• Τις περιοχές που στερούνται βασικών υπηρεσιών.
• Τις πραγματικές ανάγκες δημιουργίας νέων δομών.

Το αποτέλεσμα αυτού του κατακερματισμού είναι ότι η χάραξη πολιτικών πραγματοποιείται χωρίς ολοκληρωμένη εικόνα της πραγματικής κατάστασης, γεγονός που οδηγεί σε άνιση γεωγραφική κατανομή υπηρεσιών, ελλείψεις δομών, μεγάλες λίστες αναμονής και σημαντικές αποκλίσεις ως προς την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία σε υπηρεσίες υποστήριξης.

Ιδιαίτερα έντονα εμφανίζονται τα προβλήματα στις υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης, στις Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (ΣΥΔ), στα Κέντρα Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας (ΚΔΗΦ), στα ΚΔΑΠ ΑμεΑ, στις υπηρεσίες αποκατάστασης, καθώς και στις υπηρεσίες υποστηριζόμενης διαβίωσης, όπου οι οικογένειες συχνά καλούνται να αναζητούν μόνες τους πληροφορίες για διαθέσιμες θέσεις, δομές και επαγγελματίες.

Το ζήτημα αυτό αναδεικνύεται και στην επιστολή του Σωματείου «ΚΡΑΥΓΗ ΑΜΕΑ», το οποίο μας κοινοποιήθηκε και στο οποίο επισημαίνεται ότι η χώρα εξακολουθεί να μην διαθέτει ένα ολοκληρωμένο σύστημα καταγραφής των πραγματικών αναγκών των ατόμων με αναπηρία και των διαθέσιμων υπηρεσιών, γεγονός που δυσχεραίνει τόσο τον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών όσο και την καθημερινότητα χιλιάδων οικογενειών.  

Εξάλλου, η ανάγκη συλλογής αξιόπιστων δεδομένων δεν αποτελεί μόνο πολιτική επιλογή αλλά και διεθνή υποχρέωση της χώρας. Το άρθρο 31 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, η οποία έχει κυρωθεί από την Ελλάδα, επιβάλλει στα συμβαλλόμενα κράτη να συλλέγουν κατάλληλα στατιστικά και ερευνητικά δεδομένα, ώστε να μπορούν να διαμορφώνουν, να εφαρμόζουν και να αξιολογούν αποτελεσματικές πολιτικές για τα άτομα με αναπηρία.

Επίσης, η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2021-2030, αναδεικνύει ως βασική προϋπόθεση για την άσκηση αποτελεσματικών πολιτικών την ύπαρξη αξιόπιστων, συγκρίσιμων και επικαιροποιημένων δεδομένων, σχετικά με την κατάσταση των ατόμων με αναπηρία στα κράτη-μέλη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει ότι η συλλογή και αξιοποίηση ποιοτικών δεδομένων αποτελεί αναγκαίο εργαλείο για την παρακολούθηση της εφαρμογής της Σύμβασης του ΟΗΕ, την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων πολιτικών και τη δίκαιη κατανομή των διαθέσιμων πόρων. Η χώρα μας οφείλει, επομένως, να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της ψηφιακής διακυβέρνησης, όχι μόνο για την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών αλλά και για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πληροφοριακού οικοσυστήματος που θα επιτρέπει τον τεκμηριωμένο σχεδιασμό, την παρακολούθηση και τη διαρκή αξιολόγηση των πολιτικών για τα άτομα με αναπηρία.

Παράλληλα, η Εθνική Στρατηγική για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία δεν μπορεί να αξιολογηθεί ούτε να εφαρμοστεί αποτελεσματικά χωρίς αξιόπιστους δείκτες, διαλειτουργικά πληροφοριακά συστήματα και δυνατότητα αποτύπωσης των πραγματικών κοινωνικών αναγκών.

Η ψηφιακή μετάβαση της Δημόσιας Διοίκησης δημιουργεί πλέον τις τεχνικές προϋποθέσεις, ώστε η ήδη υφιστάμενη Ενιαία Ψηφιακή Πύλη Αναπηρίας να εξελιχθεί σε ένα ολοκληρωμένο εθνικό πληροφοριακό σύστημα, αξιοποιώντας τη διαλειτουργικότητα των υφιστάμενων μητρώων και παράγοντας ανωνυμοποιημένα στατιστικά στοιχεία που θα υποστηρίζουν τον σχεδιασμό κοινωνικών πολιτικών, πάντοτε με πλήρη συμμόρφωση προς τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR).

Επειδή η χάραξη δημόσιων πολιτικών για τα άτομα με αναπηρία οφείλει να βασίζεται σε αξιόπιστα, επικαιροποιημένα και διαλειτουργικά δεδομένα,

Επειδή η λειτουργία της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας αποτελεί σημαντικό βήμα ψηφιακής εξυπηρέτησης, χωρίς όμως να καλύπτει μέχρι σήμερα τις ανάγκες ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδιασμού,

Επειδή η απουσία ενιαίας αποτύπωσης των πραγματικών αναγκών δυσχεραίνει την ισότιμη κατανομή πόρων και υπηρεσιών,

Επειδή η Πολιτεία οφείλει να γνωρίζει με ακρίβεια τις ανάγκες ανά κατηγορία αναπηρίας και ανά γεωγραφική περιοχή,

Επειδή η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2021-2030 αναγνωρίζει ότι η διαμόρφωση αποτελεσματικών πολιτικών προϋποθέτει αξιόπιστα, συγκρίσιμα και επικαιροποιημένα δεδομένα για την κατάσταση των ατόμων με αναπηρία στα κράτη-μέλη,

Επειδή η χώρα έχει διεθνή υποχρέωση, βάσει του άρθρου 31 της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, να συλλέγει και να αξιοποιεί αξιόπιστα δεδομένα.

Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

1. Διαθέτει σήμερα η Κυβέρνηση πλήρη και επικαιροποιημένη εικόνα του αριθμού των ατόμων με αναπηρία, ανά κατηγορία αναπηρίας, ηλικιακή ομάδα και περιφέρεια της χώρας; Εφόσον ναι, από ποια πληροφοριακά συστήματα προκύπτουν τα σχετικά στοιχεία;
2. Ποια μητρώα, βάσεις δεδομένων και πληροφοριακά συστήματα που αφορούν τα άτομα με αναπηρία λειτουργούν σήμερα στα συναρμόδια Υπουργεία και στους εποπτευόμενους φορείς τους και ποιος είναι ο βαθμός διαλειτουργικότητάς τους;
3. Ποιος είναι ο σχεδιασμός της Κυβέρνησης για την περαιτέρω αναβάθμιση της ήδη λειτουργούσας Εθνικής Πύλης Αναπηρίας, ώστε να αποτελέσει ολοκληρωμένο πληροφοριακό εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού πολιτικών, αξιοποιώντας τα υφιστάμενα πληροφοριακά συστήματα και την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των συναρμόδιων φορέων;
4. Με ποιον τρόπο καταγράφονται σήμερα οι πραγματικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και ειδικότερα:

   Ø  οι λίστες αναμονής για Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (ΣΥΔ),

   Ø  τα Κέντρα Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας (ΚΔΗΦ)

   Ø  τα ΚΔΑΠ ΑμεΑ,

   Ø  οι υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης

   Ø  οι υπηρεσίες αποκατάστασης,

   Ø  οι υπηρεσίες υποστηριζόμενης διαβίωσης,

   Ø  καθώς και κάθε άλλη δημόσια ή συμβεβλημένη υπηρεσία που απευθύνεται σε άτομα με αναπηρία;

    

5. Υπάρχει σήμερα συγκεντρωμένη αποτύπωση των ελλείψεων δομών, υπηρεσιών και ανθρώπινου δυναμικού ανά περιφέρεια και ανά κατηγορία αναπηρίας;
6. Με ποιον τρόπο αξιοποιούνται τα διαθέσιμα δεδομένα κατά τον σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών, την ίδρυση νέων δομών, την κατανομή προσωπικού και τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών για τα άτομα με αναπηρία;
7. Προτίθεται η Κυβέρνηση να θεσμοθετήσει ενιαίο πλαίσιο διαλειτουργικότητας όλων των πληροφοριακών συστημάτων που αφορούν την αναπηρία, με στόχο την παραγωγή ανωνυμοποιημένων στατιστικών στοιχείων και τη διαρκή αξιολόγηση των δημόσιων πολιτικών, με πλήρη σεβασμό στον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR);

Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων

Παρακαλούνται οι αρμόδιοι Υπουργοί να καταθέσουν στη Βουλή:

1. Το σύνολο των μητρώων ατόμων με αναπηρία που τηρούνται σήμερα από τα συναρμόδια Υπουργεία, τους εποπτευόμενους φορείς τους και κάθε άλλο δημόσιο φορέα.
2. Κάθε μελέτη, εισήγηση, επιχειρησιακό σχέδιο, πόρισμα ή άλλο υπηρεσιακό έγγραφο που έχει εκπονηθεί από 1.1.2020 έως σήμερα και αφορά:
   1. τη δημιουργία ενιαίου μητρώου ατόμων με αναπηρία,
   1. την ανάπτυξη ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος για την αναπηρία,
   1. την αναβάθμιση της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας,
   1. ή τη διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων των συναρμόδιων φορέων.
3. Τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία ανά περιφέρεια σχετικά με:
   1. τον αριθμό των ατόμων με αναπηρία,
   1. την κατηγορία και το ποσοστό αναπηρίας,
   1. τις λίστες αναμονής ανά υπηρεσία,
   1. τις διαθέσιμες δομές,
   1. τα καταγεγραμμένα κενά προσωπικού,
   1. τις ανάγκες δημιουργίας νέων δομών και υπηρεσιών.
4. Τα πρωτόκολλα, μνημόνια συνεργασίας, αποφάσεις ή τεχνικές προδιαγραφές που διέπουν τη διαλειτουργικότητα της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας με:
   1. τον e-ΕΦΚΑ,
   1. τα ΚΕΠΑ,
   1. την ΗΔΙΚΑ,
   1. τον ΟΠΕΚΑ,
   1. τη ΔΥΠΑ,
   1. το Υπουργείο Υγείας,
   1. καθώς και κάθε άλλο πληροφοριακό σύστημα που σχετίζεται με την αναπηρία.
5. Κάθε έκθεση αξιολόγησης, απολογισμού, ελέγχου ή αποτίμησης που αφορά τη λειτουργία της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας από την έναρξη λειτουργίας της έως σήμερα.
6. Τα στοιχεία που διαθέτει η Κυβέρνηση σχετικά με τη χρήση των δεδομένων της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας ή άλλων πληροφοριακών συστημάτων για τον σχεδιασμό κοινωνικών πολιτικών, την κατανομή δημόσιων πόρων και την ίδρυση νέων δομών υποστήριξης των ατόμων με αναπηρία.
7. Κάθε σχεδιασμό ή χρονοδιάγραμμα υλοποίησης για την περαιτέρω ανάπτυξη της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας ως ολοκληρωμένου πληροφοριακού εργαλείου σχεδιασμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης των δημόσιων πολιτικών για τα άτομα με αναπηρία.

Οι Ερωτώντες και Αιτούντες  Βουλευτές

Νοτοπούλου Αικατερίνη

Μαμουλάκης Χαράλαμπος

Παναγιωτόπουλος Ανδρέας

Τσαπανίδου Παρθένα