Στελέχη της Κυβέρνησης πανηγυρίζουν για τον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς (Corruption Perception Index – CPI) 2025 της Διεθνούς Διαφάνειας (Transparency International).
Η Ελλάδα εμφανίζεται με βαθμολογία 50/100 και κατάταξη 56η σε σύνολο 182 χωρών. Aς δούμε τι πραγματικά σημαίνουν αυτά τα νούμερα για τη χώρα μας.Η Πραγματική Εικόνα των Αριθμών
Το 2024 η χώρα είχε βαθμολογία 49/100 και την 59η θέση σε σύνολο 180 χωρών. Η φετινή μεταβολή αντιστοιχεί σε +1 βαθμό και άνοδο 3 θέσεων, σε μια κατάταξη όπου μεταβάλλεται και το σύνολο των χωρών που αξιολογούνται. Σε βάθος χρόνου, το CPI 2018 κατέταξε την Ελλάδα στην 67η θέση με βαθμολογία 45/100, ενώ το CPI 2025 την κατατάσσει στην 56η θέση με βαθμολογία 50/100. Η βελτίωση την περίοδο 2018–2025 δεν τεκμηριώνει αυτομάτως αιτιώδη σχέση του τύπου «χάρη στις πολιτικές από το 2019 και μετά».
Τι Μετρά Πραγματικά ο Δείκτης CPI;
Όπως ρητά εξηγεί η Διεθνής Διαφάνεια, ο δείκτης CPI δεν μετρά την πραγματική έκταση ή την καταστολή της διαφθοράς, αλλά αντιλήψεις (perceptions). Πρόκειται για δείκτη που προκύπτει από τη σύνθεση δεδομένων πολλαπλών διεθνών ερευνών και μηχανισμών αξιολόγησης θεσμικού κινδύνου — όχι από μετρήσιμα διοικητικά ή δικαστικά στοιχεία, όπως αριθμό σκανδάλων, ελέγχων, ποινικών διώξεων ή δικαστικών καταδικών.
Οι διεθνείς δείκτες αποτελούν χρήσιμα εργαλεία αποτύπωσης τάσεων· δεν μπορούν όμως να υποκαταστήσουν την ουσιαστική θεσμική πρόοδο ούτε να χρησιμοποιούνται ως εργαλείο επικοινωνιακής διαχείρισης. Συνεπώς, η ερμηνεία μικρών μεταβολών στον δείκτη CPI ως «σταθερής και μετρήσιμης προόδου στο κράτος δικαίου» συνιστά επικοινωνιακή υπεραπλούστευση.
Η Θέση της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Ελλάδα παραμένει 14 μονάδες κάτω από τον μέσο όρο της Δυτικής Ευρώπης & Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος βρίσκεται στις 64/100 μονάδες. Δηλαδή, εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τον ευρωπαϊκό πήχη.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει ως επιτυχία ότι η Ελλάδα βρίσκεται «21η στην ΕΕ». Με βαθμολογία 50/100, η χώρα βρίσκεται οριακά πάνω μόνο από:
- Μάλτα (49/100)
- Σλοβακία (48/100)
- Κροατία (47/100)
- Ρουμανία (45/100)
- Ουγγαρία (40/100)
- Βουλγαρία (40/100)
Με απλά λόγια: παραμένουμε στην ουρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό δεν συνιστά επιτυχία· συνιστά κατώφλι.
Το Κράτος Δικαίου: Η Άλλη Όψη του Νομίσματος
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο όταν ο κυβερνητικός λόγος επιχειρεί να ταυτίσει τον δείκτη CPI με το συνολικό επίπεδο του κράτους δικαίου. Εκεί, τα δεδομένα δεν «κλειδώνουν». Ο Δείκτης Κράτους Δικαίου 2025 (Rule of Law Index) του διεθνούς οργανισμού World Justice Project (οργανισμός με αντικείμενο τη μέτρηση του κράτους δικαίου) καταγράφει υποχώρηση της Ελλάδας και την κατατάσσει 29η στις 31 χώρες της περιφερειακής ομάδας Ευρωπαϊκή Ένωση – ΕΖΕΣ – Βόρεια Αμερική, με σαφείς επισημάνσεις για:
- Την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης
- Τη λειτουργία των θεσμικών αντίβαρων
- Την αποτελεσματικότητα της λογοδοσίας
Παράλληλα, διεθνείς εκθέσεις και δημοσιεύματα αναδεικνύουν επίμονες ανησυχίες για την ελευθερία του Τύπου, τις παρακολουθήσεις και τις αγωγές φίμωσης (SLAPPs) — ζητήματα άρρηκτα συνδεδεμένα με τη διαφάνεια και τη δημοκρατική λογοδοσία.
Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στη διαχείριση της εικόνας και στη θεσμική πολιτική κατά της διαφθοράς.
Η Κληρονομιά του προγράμματος ΔΙΑΥΓΕΙΑ: 15 Χρόνια Μεταρρύθμισης
Το πρόγραμμα ΔΙΑΥΓΕΙΑ συμπληρώνει φέτος 15 χρόνια ζωής. Ήταν Οκτώβριος του 2010, όταν με νόμο της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ μπήκε για πρώτη φορά σε λειτουργία. Από τότε, καμία απόφαση της διοίκησης δεν μπορεί να μείνει στο σκοτάδι.
Η ΔΙΑΥΓΕΙΑ είναι μια από τις μεγάλες τομές που σχεδίασε και υλοποίησε το ΠΑΣΟΚ — όπως το ΑΣΕΠ, η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, οι ανεξάρτητες αρχές, το ΚΗΜΔΗΣ και τα ΚΕΠ. Μεταρρυθμίσεις που άλλαξαν τη σχέση πολίτη και κράτους.
Το Επόμενο Βήμα: Από τη ΔΙΑΥΓΕΙΑ στη Διαύγεια Παντού
Τώρα είναι η ώρα να κάνουμε το επόμενο άλμα. Έχουμε το πρόγραμμα, τους ανθρώπους και τις προτεραιότητες για το δημόσιο συμφέρον. Μπορούμε να εφαρμόσουμε πραγματικές μεταρρυθμίσεις που θα φέρουν τη διαφάνεια παντού.
Οι Προτάσεις του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής
Α. Θεσμική Κατοχύρωση και Επέκταση της ΔΙΑΥΓΕΙΑΣ
- Συνταγματική κατοχύρωση της ΔΙΑΥΓΕΙΑΣ, ώστε να μην μπορεί να καταργηθεί ή να περιοριστεί με απλή νομοθετική πλειοψηφία.
- Επέκταση σε κάθε φορέα και εταιρεία που διαχειρίζεται δημόσιες υποδομές, δημόσιους πόρους ή παρέχει υπηρεσίες γενικού συμφέροντος.
- Τεχνολογική αναβάθμιση με νέες δυνατότητες αναζήτησης, παρουσίασης και διάθεσης δεδομένων σε ανοιχτή και επαναχρησιμοποιήσιμη μορφή (open data).
Β. Διαφάνεια και Λογοδοσία σε Κρίσιμους Τομείς
- Δημόσια έργα υποδομών: Διάθεση ανοικτών δεδομένων για την εκτέλεση συμβάσεων, ώστε να προστατεύεται το δημόσιο συμφέρον και να μη ζήσουμε ξανά τραγωδίες όπως τα Τέμπη.
- Δημοσίευση κάθε υπεργολάβου ή τρίτου που συμβάλλεται με οποιαδήποτε σχέση με ανάδοχο εκτέλεσης δημόσιας σύμβασης για πλήρη ιχνηλάτηση της διαδρομής δημόσιων πόρων.
- Διαχείριση δανείων και τραπεζικό σύστημα: Πλήρης διαφάνεια για την προστασία των δανειοληπτών.
- Επιδοτήσεις: Τέλος σε σκάνδαλα όπως του ΟΠΕΚΕΠΕ, με πλήρη διαφάνεια στις διαδικασίες.
- Δημόσια δίκτυα και ενέργεια: Διαφάνεια στη λειτουργία και τις χρεώσεις.
- Τιμές βασικών προϊόντων: Ανοιχτά δεδομένα για τις τιμές ειδών πρώτης ανάγκης.
Γ. Ευφυής Εποπτεία Δημοσίων Συμβάσεων με Τεχνητή Νοημοσύνη
Η ΔΙΑΥΓΕΙΑ και το ΚΗΜΔΗΣ παράγουν τεράστιο όγκο δεδομένων. Αλλά δημοσίευση χωρίς ανάλυση είναι παθητική διαφάνεια. Χρειαζόμαστε:
- Διαλειτουργικότητα συστημάτων
- Αλγόριθμους ανίχνευσης ανωμαλιών
- Εντοπισμό κατάτμησης συμβάσεων
- Παρακολούθηση συγκέντρωσης σε συγκεκριμένους αναδόχους
- Ανάλυση αποκλίσεων κόστους
Έτσι θα μετατρέψουμε τα ανοιχτά δεδομένα σε εργαλείο πρόληψης.
Δ. Προστασία Whistleblowers και Δημοσιογράφων
Η Ελλάδα ενσωμάτωσε την Οδηγία 2019/1937, αλλά η εφαρμογή υστερεί σημαντικά. Απαιτούνται:
- Πραγματικά ανεξάρτητος μηχανισμός παραλαβής αναφορών
- Νομική υποστήριξη καταγγελλόντων
- Κουλτούρα προστασίας στο δημόσιο
- Θεσμική ασπίδα για δημοσιογράφους απέναντι σε εκφοβισμό και αγωγές φίμωσης (SLAPPs).
Ε. Διαφάνεια στη Χρηματοδότηση Πολιτικών Κομμάτων
Η φετινή έκθεση του δείκτη CPI αποτυπώνει ξεκάθαρα: πως χώρες με ολοκληρωμένους κανόνες γνωστοποίησης χρηματοδοτήσεων και αυστηρή εφαρμογή καταφέρνουν βαθμολογίες κατά μέσο όρο 68, ενώ χώρες χωρίς κανόνες μόλις 31. Η Ελλάδα χρειάζεται αναβάθμιση τόσο των κανόνων όσο και της εφαρμογής τους.
ΣΤ. Ανοιχτά Δεδομένα Δημοσίου Πλούτου και Εταιρικής Διαφάνειας
- Δημόσιο μητρώο πραγματικών δικαιούχων (beneficial ownership) με ελεύθερη πρόσβαση
- Δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης σε αναγνώσιμη μηχανικά μορφή (machine-readable)
- Σύνδεση με δεδομένα δημοσίων συμβάσεων για διασταυρώσεις και έλεγχο
Ζ. Αξιοκρατία στη Δημόσια Διοίκηση
- Ανοιχτές προσκλήσεις για τη στελέχωση ανεξάρτητων αρχών και κρίσιμων θέσεων της δημόσιας διοίκησης
- Θεσμοθέτηση ενιαίας ψηφιακής πύλης μέσω ΑΣΕΠ για όλες ανεξαιρέτως τις προσλήψεις στο Δημόσιο και τα νομικά πρόσωπα πάσης φύσεως, με αποκλειστική ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων, υποχρεωτική δημοσίευση προσωρινών και οριστικών αποτελεσμάτων και κατάργηση κάθε παράλληλης διαδικασίας δημοσίευσης. Παράλληλα, δυνατότητα εγγραφής κάθε πολίτη στην πλατφόρμα και αυτοματοποιημένη ενημέρωση για νέες θέσεις βάσει κριτηρίων.
Για το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, η διαφάνεια και το κράτος δικαίου δεν είναι επικοινωνιακό αφήγημα ούτε άθροισμα δεικτών αντίληψης. Είναι συγκεκριμένες θεσμικές εγγυήσεις και μετρήσιμα αποτελέσματα που ελέγχουν την εξουσία.
Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στη διαχείριση της εικόνας και στη θεσμική πολιτική. Η διαφάνεια δεν είναι τα δελτία Τύπου — είναι κανόνες που ελέγχουν την εξουσία.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται «πανηγυρισμούς της ουράς». Χρειάζεται άλμα αξιοπιστίας — για να πάψει η διαφθορά να αποτελεί καθημερινό κόστος για τους πολλούς και μόνιμο βαρίδι για τη Δημοκρατία και την οικονομία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου