ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΣΤΑ ΜΑΝΤΡΙΑ

Όταν η ευλογιά των προβάτων γίνεται η «χρηματοπιστωτική κρίση» της κτηνοτροφίας

ΚΙΜΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ Οικονομολογος-Κτηνοτροφος. Στην αρχή κανείς δεν ανησυχεί σοβαρά. «Λίγες περιπτώσεις είναι», «το πρόβλημα είναι τοπικό», «θα περιοριστεί». Έτσι ξεκίνησε η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Έτσι ξεκινά και η ευλογιά των προβάτων. Και στις δύο περιπτώσεις, το λάθος δεν ήταν η άγνοια. Ήταν η υποτίμηση της συστημικής φύσης του κινδύνου. Η ευλογιά των προβάτων δεν είναι πια ένα υγειονομικό ζήτημα που αφορά μεμονωμένες κτηνοτροφικές μονάδες. Όπως τα «τοξικά δάνεια» δεν έμειναν σε λίγες τράπεζες, έτσι και η νόσος δεν μένει σε λίγα κοπάδια. Μέσα από μετακινήσεις ζώων, εμπορικές ροές, κοινές υποδομές και καθυστερημένα μέτρα, μετατρέπεται σε γενικευμένη κρίση του κλάδου. Από τον λειτουργικό στον συστημικό κίνδυνο Στη χρηματοπιστωτική κρίση, το πρόβλημα δεν ήταν μόνο οι κακές αποφάσεις κάποιων τραπεζών, αλλά η διασύνδεση του συστήματος. Όταν κατέρρευσε ένας κρίκος, συμπαρέσυρε τους υπόλοιπους. Το ίδιο συμβαίνει σήμερα στην αιγοπροβατοτροφία: σφαγές, καραντίνες, μπλοκαρισμένες μετακινήσεις και απώλεια πρώτης ύλης δημιουργούν ντόμινο επιπτώσεων σε γάλα, φέτα, μεταποίηση και εξαγωγές. Η ευλογιά μετατρέπεται έτσι από λειτουργικό κίνδυνο της επιχείρησης σε συστημικό κίνδυνο του αγροδιατροφικού μοντέλου. Η απουσία «ρευστότητας» και το εμβόλιο Στην τραπεζική κρίση, το σύστημα πάγωσε επειδή δεν υπήρχε ρευστότητα. Η λύση ήρθε μόνο όταν το κράτος παρενέβη ως εγγυητής. Στην ευλογιά, το αντίστοιχο εργαλείο είναι το εμβόλιο. Η Ευρώπη όμως, στο όνομα της πολιτικής «εκρίζωσης» και της προστασίας του εμπορίου, δεν διαθέτει έτοιμο, επαρκές εμβολιακό απόθεμα. Χωρίς εμβόλιο δεν υπάρχει εμπιστοσύνη. Χωρίς εμπιστοσύνη δεν υπάρχει επανεκκίνηση. Και χωρίς επανεκκίνηση, οι μονάδες οδηγούνται σε αποεπένδυση, όπως ακριβώς οι επιχειρήσεις που κατέρρεαν από έλλειψη ρευστότητας το 2009. Ποιος πληρώνει την κρίση Όπως και τότε, έτσι και τώρα, το κόστος δεν το πληρώνουν όσοι σχεδίασαν το σύστημα. Το πληρώνουν: οι μικροί και μεσαίοι κτηνοτρόφοι, οι εργαζόμενοι στην ύπαιθρο, οι τοπικές κοινωνίες, και τελικά οι καταναλωτές. Η κρίση φεύγει από το μαντρί και περνά στο ράφι, στη διατροφή, στη φέτα ΠΟΠ, στη συνοχή της υπαίθρου. Όπως η τραπεζική κρίση μετατράπηκε σε κοινωνική κρίση, έτσι και η ευλογιά απειλεί να γίνει διατροφική και αναπτυξιακή κρίση. Το πολιτικό δίδαγμα Καμία από τις δύο κρίσεις δεν ήταν «τεχνική». Και οι δύο ήταν αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών: προτεραιότητα στο εμπόριο αντί στην ανθεκτικότητα, ρύθμιση μετά την κατάρρευση αντί για πρόληψη, μετακύλιση του κόστους στους πιο αδύναμους. Η ευλογιά των προβάτων μας θυμίζει κάτι που η Ευρώπη έμαθε ακριβά το 2008: όταν ένα σύστημα σχεδιάζεται μόνο για να λειτουργεί «σε καλές μέρες», καταρρέει με την πρώτη σοβαρή κρίση. Επίλογος Η επιλογή είναι ξεκάθαρη. Ή η ευλογιά θα αντιμετωπιστεί ως συστημικός κίνδυνος, με εμβόλια, δημόσια παρέμβαση και σχέδιο επανεκκίνησης, ή θα αφεθεί να κάνει ό,τι έκανε και η χρηματοπιστωτική κρίση: να διαλύσει πρώτα τον κλάδο και μετά την κοινωνία γύρω της Και τότε, όπως και το 2008, όλοι θα λένε πως «κανείς δεν το περίμενε». (Από την ανάρτηση του Kimon Apostolopoulos)