Τι ίσχυε και τι ισχύει για την απασχόληση με μπλοκάκι

Η μόνη περίπτωση που ο εργαζόμενος με μπλοκάκι επιβαρύνεται από το νέο ασφαλιστικό είναι εκείνη του νέου ασφαλισμένου (μετά το 1993) που είναι μισθωτός και ασκεί επιπρόσθετη δραστηριότητα με μπλοκάκι.

Στο μεταξύ μετά τον θόρυβο που σηκώθηκε, σε διορθωτικές κινήσεις προχωρά το υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, εκδίδοντας εγκύκλιο με την οποία προσδιορίζονται προσωρινά στο 9,22% οι εισφορές των εργαζομένων με μπλοκάκι.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση του υπουργείου, «η καλυμμένη παροχή εξαρτημένης εργασίας από έναν εργαζόμενο που εμφανίζεται ως αυτοαπασχολούμενος, συνιστά παράνομη πρακτική που απαλλάσσει τον εργοδότη από τις υποχρεώσεις που θέτει η εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία, εις βάρος των εργαζομένων. Η διάταξη 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016 αποσκοπεί στον περιορισμό των συνεπειών αυτής της παράνομης μορφής απασχόλησης στην κοινωνική ασφάλιση».

Κατά τ' άλλα ισχύουν τα παρακάτω σε τρεις περιπτώσεις:

Α. Αυτοαπασχολούμενοι

Τι ίσχυε πριν το Ν.4387/2016:

-Το σύνολο των ελεύθερων επαγγελματιών και οι «νέοι» ασφαλισμένοι του ΕΤΑΑ (μηχανικοί, δικηγόροι, γιατροί) πλήρωναν ασφαλιστικές εισφορές βάσει ασφαλιστικών κατηγοριών. Τα ποσοστά που πλήρωναν αντιστοιχούσαν στο 20% για την κύρια ασφάλιση, 6,45% ή 7% (ανάλογα το ταμείο) για την υγεία, 4% για εφάπαξ και 6% για επικουρική ασφάλιση (τα δυο τελευταία όπου προβλέπονταν) πάνω σε εκ των προτέρων προσδιορισμένα πλασματικά εισοδήματα βάσει των ετών ασφάλισης (η ασφαλιστική κατηγορία-και το πλασματικό εισόδημα- άλλαζε υποχρεωτικά ανά τρία χρόνια).

-Οι «παλαιοί» ασφαλισμένοι του ΕΤΑΑ πλήρωναν πάγια ποσά χωρίς να αλλάζουν ασφαλιστική κατηγορία.

Παραδείγματα:

«Παλαιός» ασφαλισμένος στο ΤΣΜΕΔΕ με 30 χρόνια εργασίας πλήρωνε το έτος 3.024 ευρώ ενώ ο «νέος» ασφαλισμένος με 7 χρόνια ασφάλισης πλήρωνε 4.416 ευρώ (1.392 ευρώ επιπλέον).

«Παλαιός» ασφαλισμένος στο ΤΑΝ με 30 χρόνια δικηγορίας πλήρωνε το έτος 3.684 ευρώ ενώ νέος ασφαλισμένο με 10 χρόνια ασφάλισης πλήρωνε 4.465 ευρώ (780 ευρώ επιπλέον).

Τι ισχύει με το Ν.4387/2016:

Από 1/1/2017 καταργούνται οι ασφαλιστικές κατηγορίες. Οι ασφαλιστικές εισφορές υπολογίζονται πλέον βάσει του πραγματικού εισοδήματος από την ασκούμενη επαγγελματική δραστηριότητα. Τα ποσοστά εισφορών μένουν τα ίδια (με αύξηση 1% για την επικουρική ασφάλιση, όπου υπήρχε υποχρέωση εισφοράς, καθώς αυξήθηκε η εισφορά για την επικουρική ασφάλιση για το σύνολο των ασφαλισμένων προκειμένου να ενισχυθούν τα έσοδα του ΕΤΕΑΕΠ και να μην προχωρήσουμε σε νέες μειώσεις των επικουρικών συντάξεων) υπολογισμένα πλέον, όμως, πάνω σε πραγματικά και όχι πλασματικά.

Υπάρχει κατώτατη βάση υπολογισμού, ίση με τον βασικό μισθό άγαμου μισθωτού άνω των 25 ετών (586,08 ευρώ).

Β. Παράλληλη δραστηριότητα:

Τι ίσχυε πριν το Ν.4387/2016:

-Οι ασφαλισμένοι πριν το 1993 υποχρεούνταν σε καταβολή εισφορών σε περισσότερα του ενός ασφαλιστικά ταμεία για τις διαφορετικές επαγγελματικές δραστηριότητές τους.

Παράδειγμα: Παλαιός ασφαλισμένος μισθωτός με πλήρη απασχόληση που παράλληλα διατηρούσε επιπλέον επαγγελματική δραστηριότητα υπακτέα στον ΟΑΕΕ με μπλοκάκι, υποχρεούνταν μέχρι σήμερα να καταβάλλει για την δεύτερη δραστηριότητά του εισφορές και  στον ΟΑΕΕ (οι οποίες ξεκινούσαν από 245 ευρώ και αύξαναν με την πάροδο των ετών και την αλλαγή ασφαλιστικής κλάσης) ανεξαρτήτως του ύψους του εισοδήματος που αποκόμιζε από την δεύτερη δραστηριότητά του.

Από το 2010 και στην περίπτωση «παλαιών» ασφαλισμένων στο ΕΤΑΑ που ασκούσαν δραστηριότητα υπαγόμενη στον ΟΑΕΕ μη συναφή με το επάγγελμά τους, υποχρεούνταν και σε αυτή την περίπτωση στην καταβολή εισφορών και στα δυο ασφαλιστικά ταμεία.

-Οι ασφαλισμένοι μετά το 1993 εξαιρούνταν από την δεύτερη ασφάλιση. Στο προηγούμενο παράδειγμα του μισθωτού με παράλληλη απασχόληση υπαγόμενη στον ΟΑΕΕ, ο ασφαλισμένος αυτός θα απαλλάσσονταν από την εισφορά στον ΟΑΕΕ (ως δεύτερη απασχόληση) εφόσον το δήλωνε εντός έξι (6) μηνών από την ανάληψη της δεύτερης απασχόλησης. Το 2014 εισήχθη (μερική) εξαίρεση από τον κανόνα της επιλογής του δεύτερου ασφαλιστικού φορέα για την περίπτωση των ασφαλισμένων σε ΙΚΑ και ΟΑΕΕ. Προκειμένου ο ασφαλισμένος να απαλλαχθεί από την ασφάλιση του ΟΑΕΕ (ως δεύτερου φορέα) έπρεπε να συμπληρώνει 25 ένσημα/μήνα στην μισθωτή του εργασία. Η απαλλαγή δίνονταν ανά εξάμηνο και αν στον έλεγχο μετά το εξάμηνο διαπιστώνονταν ότι στη διάρκεια του εξαμήνου δεν είχαν συμπληρωθεί ακριβώς 25 ένσημα έστω και έναν μήνα, τότε εξέπιπτε της απαλλαγής και καλούνταν να πληρώσει αναδρομικά ακέραιες τις εισφορές έξι μηνών.

Τι ισχύει με το Ν.4387/2016:

Το σύνολο των ασφαλισμένων («παλαιοί» και «νέοι») καταβάλλουν εισφορές για το συνολικό εισόδημα από κάθε επαγγελματική τους δραστηριότητα. Η υποχρέωση, όμως, για καταβολή ελάχιστης εισφοράς εφαρμόζεται μόνο για την πρώτη επαγγελματική δραστηριότητα.

Παράδειγμα: Ο «παλαιός» ασφαλισμένος μισθωτός που ταυτόχρονα έχει και εμπορική δραστηριότητα με μπλοκάκι, από 1-1-2017 θα καταβάλλει ως ασφαλιστική εισφορά για την εμπορική δραστηριότητα το ποσό που αντιστοιχεί στο εισόδημα που αποκομίζει από αυτή, όποιο και αν είναι αυτό (π.χ. για 100 ευρώ θα καταβάλλει 26,95 ευρώ ενώ εάν έχει ζημίες δεν θα καταβάλλει τίποτα). Με το προηγούμενο σύστημα θα υποχρεούνταν να καταβάλλει το ποσό της ασφαλιστικής κατηγορίας στην οποία ανήκε όποιο και αν ήταν το εισόδημα που αποκόμιζε ή ακόμα και αν είχε ζημίες.

Συμπέρασμα: Από το νέο τρόπο υπολογισμού των εισφορών επιβαρύνονται με επιπλέον καταβολή ασφαλιστικών εισφορών μόνο οι ασφαλισμένοι μετά την 1-1-1993 οι οποίοι αποκομίζουν επιπλέον εισοδήματα από δευτερεύουσα επαγγελματική δραστηριότητα.

Γ. Κρυπτόμενη εξαρτημένη σχέση εργασίας:

Με την πρόβλεψη της παρ.9 του άρθρου 39 έγινε μια προσπάθεια εντοπισμού των περιπτώσεων όπου καταχρηστικά οι εργοδότες απασχολούν εργαζόμενους χωρίς συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας αλλά μέσω δελτίων παροχής υπηρεσιών προκειμένου να αποφύγουν τις δεσμεύσεις τους από την εργατική νομοθεσία.

Μέχρι σήμερα οι απασχολούμενοι με δπυ πλήρωναν οι ίδιοι τις ασφαλιστικές τους εισφορές βάσει των κανόνων που ίσχυαν στο ταμείο που υπάγονταν (ΟΑΕΕ ή ΕΤΑΑ). Με την εγκύκλιο που εκδόθηκε τους δίνεται η δυνατότητα εφόσον το επιθυμούν να ζητήσουν τον επιμερισμό των ασφαλιστικών τους εισφορών κατά τα πρότυπα των μισθωτών.

Εάν ο εργοδότης δεν συναινέσει στο αίτημα του ασφαλισμένου (και ο ίδιος δεν έχει τη δυνατότητα διεκδίκησης εφαρμογής της ρύθμισης), τότε ο ασφαλισμένος θα καταβάλλει ο ίδιος τις ασφαλιστικές του εισφορές βάσει των κανόνων που ισχύουν για τους μη μισθωτούς, όπως θα συνέβαινε αν δεν είχε μεσολαβήσει η συγκεκριμένη πρόβλεψη. Επομένως με το νέο σύστημα δίνεται η δυνατότητα ελάφρυνσης του εργαζόμενου με μπλοκάκι σε σχέση με τις εισφορές που όφειλε να πληρώνει υπό το προηγούμενο καθεστώς.

Συμπερασματικά: Η μόνη περίπτωση που ο εργαζόμενος με μπλοκάκι επιβαρύνεται από το νέο ασφαλιστικό είναι εκείνη του νέου ασφαλισμένου (μετά το 1993) που είναι μισθωτός και ασκεί επιπρόσθετη δραστηριότητα με μπλοκάκι, όπως περιγράφηκε παραπάνω στην περίπτωση Β.