Γερμανία: Η Αριστερά αλλάζει την πολιτική ατζέντα

 

 

Από τα ενοίκια στην κάλπη - Πώς το Die Linke κέρδισε το Βερολίνο

Μιχάλης Τρίκκας, για το avgi.gr

 

Το AfD κέρδισε τη δεύτερη συνεχόμενη πρωτιά της σε τοπικές εκλογές μέσα σε δύο εβδομάδες. Κι όμως, ίσως το πολιτικά πιο ενδιαφέρον μήνυμα της  κάλπης ήρθε από το Βερολίνο. Εκεί όπου η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν μετατράπηκε ξανά σε ψήφο διαμαρτυρίας προς την ακροδεξιά, αλλά έδωσε στο Die Linke το καλύτερο αποτέλεσμα της ιστορίας της στην πόλη.

Με 25,7%, από 12,2% το 2023, η Αριστερά της Έλιφ Εράλπ αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στη γερμανική πρωτεύουσα. Η CDU, που είχε κερδίσει τις προηγούμενες εκλογές, υποχώρησε στο 18,8%. Την ίδια ημέρα, στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η AfD έφτανε στο 38,2%, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό της.

Η σύγκριση έχει ενδιαφέρον επειδή αμφισβητεί μια βολική βεβαιότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής συζήτησης: ότι σε περιόδους ανασφάλειας και απογοήτευσης η εκλογική κίνηση έχει περίπου προκαθορισμένη κατεύθυνση προς την ακροδεξιά. Στο Βερολίνο το Die Linke έκανε ωστόσο κάτι διαφορετικό. Αντί να οργανώσει την εκστρατεία της γύρω από το AfD, επέμεινε σε ένα πρόβλημα που οι κάτοικοι της πόλης συναντούν κάθε μήνα, το ενοίκιο.

Η στεγαστική κρίση έχει αποκτήσει καθοριστική σημασία για τη γερμανική πρωτεύουσα. To αριστερό κόμμα πρότεινε πάγωμα των ενοικίων στις περίπου 400.000 κατοικίες που ελέγχονται από το τοπικό κρατίδιο και επανέφερε το αίτημα να περάσουν σε δημόσιο έλεγχο περίπου 220.000 κατοικίες μεγάλων εταιρειών ακινήτων. Το τελευταίο είχε ήδη υποστηριχθεί από σχεδόν έξι στους δέκα ψηφοφόρους σε δημοψήφισμα το 2021, χωρίς ποτέ να εφαρμοστεί.

Η Εράλπ μπόρεσε επομένως να συνδέσει την εκλογική της εκστρατεία με μια παλαιότερη κοινωνική σύγκρουση που παρέμενε ανοιχτή. Το αποτέλεσμα φαίνεται στις μετεκλογικές έρευνες. Το 37% θεωρεί ότι το Die Linke διαθέτει τις καλύτερες απαντήσεις για την προσιτή κατοικία, έναντι 11% για την SPD και 8% για τη CDU.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η ηλικιακή σύνθεση της ψήφου. To κόμμα έφτασε το 43% στους κάτω των 25 ετών και το 48% στις ηλικίες 25-34. Δεν περιορίστηκε στη μετακίνηση ψηφοφόρων από SPD και Πράσινους. Κατάφερε να κινητοποιήσει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους που σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις απείχαν.

Η Πομερανία υπενθυμίζει βέβαια πόσο δύσκολος παραμένει ο δρόμος. Εκεί επίσης υπάρχουν έντονα κοινωνικά προβλήματα, από το κόστος ζωής και την υγειονομική περίθαλψη μέχρι τις χαμηλότερες επενδύσεις και τις ανισότητες με τη δυτική Γερμανία. Το AfD ήταν όμως εκείνο που κατάφερε να μετατρέψει το μεγαλύτερο μέρος της δυσαρέσκειας σε εκλογική δύναμη.

Υπάρχει πάντως ένας χαμένος που ενώνει τις δύο αναμετρήσεις. Το CDU του Φρίντριχ Μερτς υποχώρησε δραματικά στο Βερολίνο και συνετρίβη στην Πομερανία, όπου με 4,9% έμεινε εκτός κοινοβουλίου. Μετά και την προηγούμενη ήττα στη Σαξονία-Άνχαλτ, η πίεση προς τον καγκελάριο αυξάνεται.

Η στρατηγική της μετακίνησης του CDU σε σκληρότερες θέσεις, ιδιαίτερα στο μεταναστευτικό, δεν έχει μέχρι στιγμής ανακόψει το AfD. Αντίθετα, η ακροδεξιά καταγράφει διαδοχικές πρωτιές και ο Μερτς αρχίζει να μοιάζει με καγκελάριο υπό προθεσμία, την ακριβή διάρκεια της οποίας δεν γνωρίζει ακόμα κανείς.

Σε κάθε περίπτωση, το Βερολίνο προσφέρει μια διαφορετική εικόνα. Το Die Linke δεν προσπάθησε να νικήσει την ακροδεξιά μιλώντας για αυτήν. Έφερε τη συζήτηση στα φλέγοντα κοινωνικά ζητήματα και κυρίως τη στέγη, τα ενοίκια και την ακρίβεια. Και απέδειξε έτσι ότι η κοινωνική οργή δεν έχει μόνο μία ψήφο να διαλέξει.

Η στεγαστική κρίση έχει αποκτήσει καθοριστική σημασία για τη γερμανική πρωτεύουσα. To αριστερό κόμμα πρότεινε πάγωμα των ενοικίων στις περίπου 400.000 κατοικίες που ελέγχονται από το τοπικό κρατίδιο και επανέφερε το αίτημα να περάσουν σε δημόσιο έλεγχο περίπου 220.000 κατοικίες μεγάλων εταιρειών ακινήτων. Το τελευταίο είχε ήδη υποστηριχθεί από σχεδόν έξι στους δέκα ψηφοφόρους σε δημοψήφισμα το 2021, χωρίς ποτέ να εφαρμοστεί.

Η Εράλπ μπόρεσε επομένως να συνδέσει την εκλογική της εκστρατεία με μια παλαιότερη κοινωνική σύγκρουση που παρέμενε ανοιχτή. Το αποτέλεσμα φαίνεται στις μετεκλογικές έρευνες. Το 37% θεωρεί ότι το Die Linke διαθέτει τις καλύτερες απαντήσεις για την προσιτή κατοικία, έναντι 11% για την SPD και 8% για τη CDU.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η ηλικιακή σύνθεση της ψήφου. To κόμμα έφτασε το 43% στους κάτω των 25 ετών και το 48% στις ηλικίες 25-34. Δεν περιορίστηκε στη μετακίνηση ψηφοφόρων από SPD και Πράσινους. Κατάφερε να κινητοποιήσει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους που σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις απείχαν.

Η Πομερανία υπενθυμίζει βέβαια πόσο δύσκολος παραμένει ο δρόμος. Εκεί επίσης υπάρχουν έντονα κοινωνικά προβλήματα, από το κόστος ζωής και την υγειονομική περίθαλψη μέχρι τις χαμηλότερες επενδύσεις και τις ανισότητες με τη δυτική Γερμανία. Το AfD ήταν όμως εκείνο που κατάφερε να μετατρέψει το μεγαλύτερο μέρος της δυσαρέσκειας σε εκλογική δύναμη.

Υπάρχει πάντως ένας χαμένος που ενώνει τις δύο αναμετρήσεις. Το CDU του Φρίντριχ Μερτς υποχώρησε δραματικά στο Βερολίνο και συνετρίβη στην Πομερανία, όπου με 4,9% έμεινε εκτός κοινοβουλίου. Μετά και την προηγούμενη ήττα στη Σαξονία-Άνχαλτ, η πίεση προς τον καγκελάριο αυξάνεται.

Η στρατηγική της μετακίνησης του CDU σε σκληρότερες θέσεις, ιδιαίτερα στο μεταναστευτικό, δεν έχει μέχρι στιγμής ανακόψει το AfD. Αντίθετα, η ακροδεξιά καταγράφει διαδοχικές πρωτιές και ο Μερτς αρχίζει να μοιάζει με καγκελάριο υπό προθεσμία, την ακριβή διάρκεια της οποίας δεν γνωρίζει ακόμα κανείς.

Σε κάθε περίπτωση, το Βερολίνο προσφέρει μια διαφορετική εικόνα. Το Die Linke δεν προσπάθησε να νικήσει την ακροδεξιά μιλώντας για αυτήν. Έφερε τη συζήτηση στα φλέγοντα κοινωνικά ζητήματα και κυρίως τη στέγη, τα ενοίκια και την ακρίβεια. Και απέδειξε έτσι ότι η κοινωνική οργή δεν έχει μόνο μία ψήφο να διαλέξει.