Με το αποφυλακιστήριο στο χέρι οδηγήθηκαν στο απόσπασμα
Τα γερμανικά ES ES εκτέλεσαν στο δάσος Χαϊδαρίου 59 πατριώτες κρατούμενους, συλληφθέντες από Πάτρα και άλλες περιοχές, εκ των οποίων μάλιστα ορισμένοι είχαν υποτίθεται λάβει χάρη.- Μεταξύ αυτών και γυναίκες!
Το τελευταίο μεγάλο έγκλημα των ναζί διαπράχθηκε στο δάσος Δαφνί της Αττικής, στις 8-9-1944, σαν σήμερα, πριν 82 χρόνια, ενώ λ΄γες ημέρες μετά αποχώρησαν από την Ελλάδα ηττημένοι. Πρόκειται για την εκτέλεση 57 Ελλήνων, μιας Ουγγαρέζας, ονόματι Άννα Μπαν και μιας Αγγλίδας, της συλληφθείσας τον Απρίλη του 1944 στην Πάτρα Μάρτζορυ Δημοπούλου, που είχε παντρευτεί με Πατρινό. Ήσαν άτομα μη ΕΑΜίτες, που ανήκαν σε μυστικές οργανώσεις πληροφοριών και πρόκλησης δολιοφθορών του Συμμαχικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής, όπως ’’Αλίκη’’, ’’Όμηρος’’, ’’Μίδας 614’’, ’’ΕΔΕΣ’’, ’’Μυστικός Πόλεμος’’ και ’’Υβόνη-Απόλλων’’. Σε αυτήν την ομάδα των πενήντα εννέα εκτελεσμένων συμπεριλαμβάνονται έντεκα πολίτες της Πάτρας, δυο ακόμη από Καλαβρυτοχώρια και ένας Κρητικός από το χωριό Βαφέ Χανίων, ο Στέλιος Μπουντουράκης, τον οποίο με την ευρεία έννοια πρέπει τον κατατάξουμε στην οργάνωση των Πατρινών αφού ήταν αυτός, που το ανθοπωλείο του στην Ομόνοια των Αθηνών, το είχε ορίσει ως τόπο συνάντησης για τους συνδέσμους-μέλη της πατραϊκής οργάνωσης ’’Υβόνη-Απόλλων’’, η οποία είχε δικτύωση στην Αθήνα και είχε ιδρυθεί τον Ιούνιο του 1943, από τον Γιάννη Πετέλκη με την βοήθεια του Άκη Δελμούζου. Η οργάνωση αυτή λειτουργούσε αυτόνομα - όπως οι οργανώσεις ’’ΕΔΕΣ Πάτρας’’, ’’Μυστικός Πόλεμος’’, ’’Δίκτυο Πληροφόρησης του Σ.Μ.Α.’’ – και υπαγόταν στην ’’Αντβάνς Φορς 133’’ του Σ.Μ.Α. στο Κάιρο.
Σχετικά με την σύλληψη των Πατρινών μελών, απ’ ότι φαίνεται η πληροφορία
αποσπάστηκε από τα Ες Ες, όταν συνέλαβαν στις 10-7-1944, στην Αθήνα, το μέλος Καζακόπουλο, της οργάνωσης ’’Υβόνη-Απόλλων’’ διότι βρήκαν στα αρχεία του σημείωμα του στρατηγού Βασ. Ντερτιλή, οργανωτή των Ταγμάτων Ασφαλείας, στο οποίο ο στρατηγός πρότεινε την χρησιμοποίηση των Ταγμάτων εναντίον των Γερμανών και
αναφέρονταν ονόματα μελών της οργάνωσης. Ήταν η εποχή που η ναζιστική Γερμανία κατέρρεε από τις απανωτές ήττες και το αντάρτικο είχε φουντώσει στην Ελλάδα. Οι δε Βρετανοί μη θέλοντας να ’’φορτωθούν’’ τις βρωμοδουλειές των Ταγμάτων, που ως γνωστόν, τα είχαν συγκροτήσει οι ναζί με διαταγή του Βάλτερ Σιμάνα, έπαιρναν αποστάσεις από τους γερμανόδουλους ηγέτες των, την στιγμή που ήταν βεβαία η κατάρρευση της Γερμανίας. Έτσι εξηγείται ότι ο στρατηγός Ντερτιλής, που είχε εισηγηθεί την συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας, πλεύριζε πια τους Βρετανούς.
Σε μεταγενέστερη έκθεσή του ο Γ. Καζακόπουλος αναφέρει ως υπεύθυνο για την σύλληψή του, τον διερμηνέα Ανδρ. Διαμαντόπουλο, που έχει ήδη συλληφθεί από τις 5 ή 6 Απριλίου 1944, προσωπικό φίλο του ομαδάρχη της οργάνωσης «Πάρης» Αλέξ. Ιωαννίδη, ο οποίος έχει και αυτός έχει συλληφθεί από τα όργανα της Ειδικής Ασφάλειας Αθηνών στις 26 Μαρτίου 1944.
Οι Γερμανοί, αφού ο Καζακόπουλος άνοιξε το στόμα του, αρχίζουν τις συλλήψεις. Πιάνουν τους Γιώργο Ριζόπουλο και Ανδρέα Διαμαντόπουλο και πληροφορημένοι κάνοντας έφοδο στις 11-7-1944 στο σπίτι της αγωνίστριας Λέλας Καραγιάννη, επί της οδού Φυλής.
Η Καραγιάννη ήταν επικεφαλής της οργάνωσης ’’Μπουμπουλίνα’’ και μάνα οικογενείας με επτά παιδιά, εκ των οποίων ο ένας από τους τρεις γιους της, ο Γιώργος, συνελήφθη τον Ιούνιο του 1941 από τους Γερμανούς. Κατηγορήθηκε για περίθαλψη ενός στρατιωτικού Αυστραλού τραυματία, ο οποίος πάνω στο μεθύσι του σε μπαρ άνοιξε το στόμα του επιπόλαια σε Γερμανό πράκτορα. Κατά την διάρκεια ανακρίσεώς του ο Γιώργος Καραγιάννης δραπέτευσε και βγήκε κυνηγημένος από τους κατακτητές στο βουνό Ελικώνας της Βοιωτίας, όπου εκτελούσε χρέη διερμηνέα της βρετανικής αποστολής, υπό τον πράκτορα Ντον Στοτ.
Στις 22 Απριλίου συλλαμβάνονται οι Ανδρ. Κορδίας (Βύρων), Μαρτζόρυ Δημοπούλου, ιω. Κανάρογλου και ο πρώτος κύκλος συλλήψεων κλείνει.
ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ ΑΠΟ ΠΑΤΡΑ ΚΑΙ ΓΥΡΩ ΠΕΡΙΟΧΕΣ
Πάντως σε ένορκη κατάθεση μάρτυρος, στις 9 Οκτωβρίου 1945, ο Γιάννης Πελτέκης που γλίτωσε τη σύλληψή του, μαρτυρεί ότι «η ευθύνη της συλλήψεως βαρύνει αποκλειστικώς τον Δ/ντή της Ειδικής Ασφάλειας, τότε στρατηγό Λάμπου και τα όργανά του» και διευκρινίζει: «Την νύχτα της συλλήψεως Ιωαννίδη» και άλλων μελών του δικτύου, συνεσκέφθη περί της τύχης των μετά του Λάμπου και ο στρατηγός Ντερτιλής, επί δίωρον και απεφασίσθη η παράδοσίς των εις τους Γερμανούς...». Χαρακτηρίζει δε την Ειδική Ασφάλεια «περισσότερον επικίνδυνον και από τα SS, διότι «χρησιμοποιεί Έλληνας πράκτορας» και «ετήρη σαφώς αντισυμμαχικήν πολιτικήν[1].
Οι συλλήψεις που ακολουθούν συμπληρώνουν τον κατάλογο των πενήντα εννέα, ο οποίος έχει ανοίξει από τις 26-3-44 με την σύλληψη από την Ειδική Ασφάλεια Αθηνών, του δικηγόρου Αλέκου Ιωαννίδη μέσα στο σπίτι του και του λιμενεργάτη Πειραιώς Κώστα Τριανταφυλλίδη που είναι μαζί του. Έξω από το σπίτι του Ιωαννίδη, την ίδια ημέρα, πιάνεται ο Πειραιώτης δικηγόρος Μανώλης Κουτσογεωργίου, επικεφαλής του ναυτικού δικτύου ’’Ομάδα Πάρις’’ της οργάνωσης ’’Απόλλων’’ που αρχηγός της είναι ο Γιάννης Πελτέκης.
Ο Αλέκος Ιωαννίδης μπήκε στην οργάνωση ’’Απόλλων’’ νωρίτερα και από τον Ιανουάριο του 1944 είχε συγκροτήσει δυο ομάδες με στόχο την κατασκοπία στο λιμάνι Πειραιά των γερμανικών πλοίων, που την ανέθεσε στον Κουτσογεωργίου και στα αεροδρόμια Χασάνι [2] κ.λ.π. της γερμανική αεροπορίας, της Λουφτφάβε, που τα ανέλαβαν οι Στ. Τσιώκος και Γ. Μπίλλης..
Την επομένη ημέρα πιάνονται οι πλοηγοί Μανώλης Μπαρλαμάς, Γιάννης Θειακάκης, οι αδελφοί Ιω.. και Νικ. Σκουλά, Ανδρ.. Καλύβας, Γεωργ. Καζακόπουλος (επικεφαλής της ομάδας «Σταθόπουλος» και δύο βοηθοί του, Βασ. Τσουκαλάς, Παν. Αγιωργίτης. Στις 28-3-44 οι πλοηγοί Πέτρος Δρακόπουλος, Αγης Λεοντοκιανάκος. Στις 29 Μαρτίου συλλαμβάνεται ο Αριστ. Σπηλιωτόπουλος. Στην συνέχεια πιάνονται οι Σταύρος Τσιώκος και ο Γιώργος Μπίλλης του αεροπορικού δικτύου της ’’Ομάδας Πάρις’’.
Η Ειδική Ασφάλεια που τους συνέλαβε, τους παρέδωσε στην SD και με υπαιτιότητα του Μανώλη Κουτσογεωργίου, επικεφαλής της ’’Ομάδας Πάρις’’, το δίκτυο εξαρθρώνεται, καθώς δεν άντεξε τα βασανιστήρια στα οποία υπεβλήθη. Μάλιστα σε λίστα του ΕΔΕΣ, που περιλαμβάνει το όνομά του υπογραμμισμένο, σημειώνεται η ένδειξη «τους πρόδωσε όλους».
Τα Ες Ες πιάνουν τέσσερα από τα επτά παιδιά της Καραγιάννη, που βρίσκονται στο σπίτι. Στην συνέχεια, συλλαμβάνουν στην Γλυφάδα και το τρίτο αγόρι την, τον Νέλσονα, αλλά και την ίδια που νοσηλευόταν στο νοσοκομείο.
Η Καραγιάννη είχε συλληφθεί άλλη μια φορά από τους Ιταλούς για περίθαλψη ενός Βρετανού υπολοχαγού, ονόματι Στιούαρτ, του βρετανικού εκστρατευτικού σώματος εξ αιτίας του οποίου κρατήθηκε στην φυλακή επί εξάμηνο η ίδια και επί δίμηνο ο φαρμακοποιός σύζυγός της Νίκος, καθώς ο Βρετανός μη λαμβάνοντας μέτρα προφύλαξης συνελήφθη το μεσημέρι της 13-10-1941 και στην ανάκριση από τα βασανιστήρια έσπασε. Το ίδιο βράδυ συνέλαβαν οι Ιταλοί το αντρόγυνο Καραγιάννη. Όμως οι Ιταλοί που έβλεπαν να υποτιμούνται από τους Γερμανούς, σκοπίμως δεν έδωσαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για να μην εξυπηρετήσουν τα γερμανικά σχέδια και μετά δίμηνο φυλάκισης του Νίκου Καραγιάννη και εξάμηνο της συζύγου του τους αποφυλακίζουν.
Οι ναζί την φέρνουν σε αντιπαράσταση με τον Γιώργο Ριζόπουλο που γνώριζε όλες τις επαφές της με τον Ντερτιλή, ο οποίος μετά από βασανιστήρια λύγισε και είχε μιλήσει. Η ίδια είδε να βασανίζουν τα παιδιά της μπροστά στα μάτια της. Την βασάνισαν φρικτά , την κρέμασαν από το ταβάνι, την άφησαν τρεις μέρες διψασμένη και όμως δεν άνοιξε το στόμα της. Ο δε ανακριτής της, ο Γερμανός Μπάικε, πεισμένος πια ότι δεν θα μιλήσει έκλεισε τον φάκελό της με ένδειξη «Λέλα Καραγιάννη, να εκτελεσθεί».
Στους συλληφθέντες το 1944, από την Αχαΐας και τους γύρω νομούς και εκτελσθέντες «59» πατριώτες της 8 Σεπτεμβρίου, στο δάσος του Δαφνιού, συγκαταλέγονται οι παρακάτω εικοσιένα:
Μίντζας Γιώργος του Κωνστ. φοιτητής, από το άνω Σούλι Πατρών, ετών 18, που συνελήφθη στο χωριό τον Μάρτιο.
Φλούδας Παναγιώτης του Ιω., υπάλληλος ΑΤΕ, από τη Νάσια Καλαβρύτων, ετών 31. Συνελήφθη στην Πάτρα στις 9 Φεβρουαρίου.
Αγγελόπουλος Παναγ. του Γεωργίου (...) , από τα Καλάβρυτα, ετών 20. Συνελήφθη στην Πάτρα στις 9 Φεβρουαρίου.
Σκαρπέτας Ανδρ. του Δημ. Τσαγκάρης, από την Πάτρα, ετών 22. Συνελήφθη στην Πάτρα στις 9 Φεβρουαρίου.
Χατζοπούλου Μαρία «Μανταλέν», του (...), χορεύτρια του Θεάτρου Απόλλων Πάτρας και του Αθηναϊκού Βαριετέ, από την Αθήνα, ετών (...). Συνελήφθη στην Πάτρα στις 23 Φεβρουαρίου.
Καβαφάκης Λέανδρος του Ανδρ., ηθοποιός, από την Αθήνα, ετών 36. Συνελήφθη στην Πάτρα στις 3 Απριλίου.
Νικολοπούλου Βάσω του (...) μαία, από την Πάτρα, ετών 32, Συνελ΄φθη στην Πάτρα στις 23 Φεβρουαρίου.
Κόντης Παναγ. του Αθαν., έμπορος, από την Κέρτεζη Καλαβρύτων, ετών 41. Συνελήφθη στην Αθήνα αρχές Απριλίου.
Σπανός Χρύσανθος του Αλεξ., έμπορος, από την Κέρτεζη Καλαβρύτων, ετών 31. Συνελήφθη τα μέσα Απριλίου στην Αθήνα.
Δημοπούλου Μαρτζορυ, σύζ. Παναγ., καθηγήτρια αγγλικών από το Κάρντιφ Ουαλίας, ετών 30, προσωρινή κάτοικος Πατρών. Συνελήφθη στην Αθήνα στις 22 Απριλίου.
Νικολετοπούλου Ακριβή του Νικ., οικιακά, από την Πάτρα, ετών 33. Συνελήφθη στην Αθήνα στις 23 Μαΐου.
Πρεβεδούρος Κωνστ. του Διον., δικηγόρος, από τον Πύργο Ηλείας, ετών 54. Συνελήφθη στην Πάτρα που διέμενε, στις 4 Ιουνίου, μετά από προδοσία.
Ευσταθίου Γιώργος του Αλεξάνδρου, κάτικος Πάτρας, υπολοχαγός υπηρετών στο Ευζωνικό Σύνταγμα Κουρκουλάκου, από την Πουλίτσα Κορινθίας, ετών 35. Συνελήφθη στην Πάτρα, στις 7 Ιουνίου.
Σπαθής Νικ. του Γεωργίου, ηλεκτρολόγος ΣΕΚ στο Ρέντη, από τον Πύργο Ηλείας, ετών 25. Συνελήφθη τον Ιούνιο, στην Αθήνα.
Βλασόπουλος Άγγελος του Σπυρογιάννη, γεωργός, από τον Άγ. Πέτρο Λευκάδας, ετών 26. Υπήρξε σύνδεσμος του αντάρτικου ΕΔΕΣ με την βρετανική αποστολή, μεταξύ Ρούμελης και αστικών κέντρων του Κορινθιακού και κυρίως με την Πάτρα. Συνελήφθη σε γλέντι στην Αμφιλοχία, στα μέσα Ιουνίου, ενώ είχε διαφύγει την σύλληψη στην Πάτρα.
Διαμαντόπουλος Ανδρ. του Γεωργίου, διερμηνέας, ιδιωτικός υπάλληλος, από την Πάτρα, ετών 26. Συνελήφθη στην Αθήνα στις (...).
Σούλος Δημ. του Γεωργίου, απόστρατος λοχαγός του Ε.Σ., από την Πάτρα, ετών 52. Συνελήφθη ενώ επιχειρούσε να διαπλεύσει το Αιγαίο, στις (...).
Φραγκαία Σίνα (Αναστασία) του Ανδρέα, οικιακά, από την Καλαμάτα, ετών 22. Συνελήφθη στην Πάτρα, ενώ έρχονταν σιδηροδρομικώς από την Καλαμάτα.
Μπουντουράκης Στυλ. του Γεωργίου, ανθοπώλης, από το Βαφέ Αποκορώνου, ετών 31. Συνελήφθη στην Αθήνα στις (...).
Οι συλλήψεις προκαλούν αίσθηση καθώς προήρχοντο από διάφορα κοινωνικά στρώματα
Η σύλληψη των Πατρινών μελών ήταν μοιραία. Προκάλεσε δε αίσθηση καθώς προήρχοντο από την αστική τάξη, την αγροτική περιφέρεια και τον χώρο της Τέχνης και των Γραμμάτων. Η διαφορετικότητα ανάμεσα στους πατριώτες ήταν εμφανής στην κοινωνική προέλευσή τους. Ωστόσο συμφωνούσαν και είχαν κοινό στόχο την δολιοφθορά και τα σαμποτάζ σε βάρος των αρχών Κατοχής. Είχαν σχέση με τον ΕΔΕΣ ή την βρετανική Αποστολή που καθοδηγούσε το τοπικό δίκτυο της SOE ή ακόμη και με τους δύο φορείς.
Η 32χρονη, μαία στο επάγγελμα, Βάσω Νικολοπούλου[1] που συνελήφθη στις 3-4-44, είναι η μοναδική από τα τρία γυναικεία μέλη της Πάτρας, που παρέμεινε στην πόλη δραστηριοποιούμενη μέχρι την σύλληψή της. Αν και δεν αναφέρεται στη λίστα του αρχείου Γεωργίου Φλούδα, συνεργαζόταν με την «Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών-Δολιοφθορών» του Τάκη Φλούδα, του συνεπούς πατριώτου, με το ψευδώνυμο «Άγριος», από την Νάσια Καλαβρύτων, που συνελήφθη στην Πάτρα και εκτελέστηκε στο Δαφνί[2].
Η 30χρονη Αγγλίδα, από το Κάρντιφ, Μάρτζορυ Δημοπούλου, είχε παντρευτεί Έλληνα και εγκαταστάθηκε στην Πάτρα μόνιμα κι εργαζόταν ως δασκάλα αγγλικής γλώσσας. Είχε κι ένα μικρό κοριτσάκι όταν την συνέλαβε η SD, τον Απρίλη του 1944. Μετέχοντας η ίδια στην οργάνωση ’’Υβόνη-Απόλλων’’ στρατολογούσε μέλη και με τις γνώσεις αγγλικής γλώσσας που διέθετε, συγκέντρωνε πληροφορίες μέσω γνωστών της, από τις γερμανικές υπηρεσίες.
Η 33χρονη Ακριβή Νικολετοπούλου, προερχόταν από μεγαλοαστική οικογένεια, μιλούσε τουλάχιστον τρεις ξένες γλώσσες και ήταν σύνδεσμος του ΕΔΕΣ με διάφορες συμμαχικές υπηρεσίες. Υπήρξε βασικός συνεργάτης του Έλληνα υπολοχαγού Βαγγ. Βανδουλάκη, που είχε πέσει με αλεξίπτωτο στο βουνό Πάρνωνας της Αρκαδίας στις 24-5-1943 και από εκεί ήρθε στην Β. Πελοπόννησο. Στο σπίτι της η Νικολετοπούλου διατηρούσε πολύγραφο, με τον οποίο ομάδα Πατρινών, μελών της οργάνωσης, τύπωνε προκηρύξεις στην γερμανική γλώσσα και η ίδια μαζί με την αδελφή της Αθηνά τις σκόρπιζε στους γερμανικούς καταυλισμούς της Πάτρας, για να προκαλεί πτώση του ηθικού των ναζί. Πιάστηκε στην Αθήνα, όπου είχε καταφύγει, από τον Ελληνογερμανό πράκτορα Άγγελο Σμιτ.
Η Μαρία Χατζοπούλου ήταν χορεύτρια του Δημοτικού Θεάτρου ’’Απόλλων’’ της Πάτρας, με το ξακουστό υποκορεστικό Μανταλένα. Παγίδευε τους Γερμανούς αξιωματικούς και τους αποσπούσε στρατιωτικές πληροφορίες και έγγραφα, τα οποία εν συνεχεία, έδινε στον συνεργάτη της Λέανδρο Καβαφάκη, που ανήκε στην οργάνωση ’’Μυστικός Πόλεμος’’. Αυτός τα φωτογράφιζε και έστελνε το φιλμ στους συμμάχους. Πολλά πλοία βούλιαξαν με την συμβολή της από τις τορπίλες των συμμαχικών υποβρυχίων.
Ο τενόρος Λέανδρος Καβαφάκης ήταν γιος του δολοφονημένου το 1920 εκδότη Ανδρέα Καβαφάκη. Έχει τιμηθεί, μετά θάνατον, τον Ιούνιο του 1945, από τον στρατάρχη Αλεξάντερ, Ανώτατο Αρχηγό Συμμαχικών Δυνάμεων Μεσογείου για τις υπηρεσίες που προσέφερε, με πιστοποιητικό πατριωτισμού «εν ονόματι των κυβερνήσεων και των λαών των Ηνωμένων Εθνών».
Η 25χρονη Μαρία Μεντζελοπούλου, φαρμακοϋπάλληλος της Πάτρας, ήταν οργανωμένη στην ’’Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών-Δολιοφθορών’’ του Τάκη Φλούδα, συνεργάτη των Βρετανών, καταγόμενου από το χωριό Νάσια Καλαβρύτων, ο οποίος δρούσε υπό την καθοδήγηση του σαμποτέρ του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής υπολοχαγού Βαγγ. Βανδουλάκη. Στο φαρμακείο που εργάζονταν άφηναν, τα μέλη της ομάδας, τα σημειώματα για τον Βανδουλάκη, ώσπου οι άντρες της SD, γερμανικής αντικατασκοπίας, την μυρίστηκαν. Έφυγε στην Αθήνα, για περισσότερη ασφάλεια, ώσπου έπεσε στα χέρια του περίφημου Ελληνογερμανού πράκτορα Άγγελου Σμιτ. Ήταν γνώστης της ιταλικής και της γαλλικής γλώσσας και δρούσε σε Αχαΐα, Αιτωλοακαρνανία.
Ο Κωνσταντίνος Πρεβεδούρος υπήρξε αρχηγός της οργάνωσης του ’’ΕΔΕΣ Πάτρας’’. Ήταν δικηγόρος επί της οδού Κορίνθου, έναντι του θερινού κινηματογράφου «Έσπερου», αξιόλογο άτομο της κοινωνίας των Πατρών, που μετά τον θάνατό του, το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης έδωσε το όνομά του στην κεντρική οδό της συνοικίας Εβραιομνημάτων. Συνελήφθη προδομένος από τον συνεργάτη των ΤΕΔ, Ιω. Μπόλμπο, που παράλληλα ήταν υπολοχαγός των Ταγμάτων Ασφαλείας του Κουρκουλάκου.
Ο υπολοχαγός Μπόλμπος σε συνεργάστηκε με τον Αυστριακό λοχαγό Ζόζεφ Μότλεκ, διερμηνέα για τις συνεννοήσεις των Γερμανών με τους Ιταλούς, κατέδωσε τον Κωνστ. Πρεβεδούρο.
Στους προερχομένους από την Πάτρα, εκτελεσμένους της 8-9-44 περιλαμβάνονται εκτός των παραπάνω, συν τον Τάκη Φλούδα που ανήκε στην ’’Εθνικιστική Οργάνωση Πληροφοριών-Δολιοφθορών’’ και έμενε στην οδό Μαιζώνος Πατρών, δίπλα από τα Δικαστήρια και ο ’’καπετάν’’ Γιάννος Γιαννόπουλος από τον Μποντιά Καλαβρύτων.
Ο 41χρονος Παναγ. Κόντης, από την Κέρτεζη Καλαβρύτων, που μετείχε στην ομάδα «Βαγγέλη» Βανδουλάκη στην Πάτρα, συνελήφθη στην Αθήνα, έπειτα από φλυαρία σε κάποιο καφενείο ενώ περίμενε με την ομάδα των Πατρινών συναγωνιστών
του, για να φυγαδευτεί στην Μ. Ανατολή από τους Βρετανούς. Αποτέλεσμα ήταν, μετά από βασανιστήρια, να ομολογήσει ότι ο υπολοχαγός των ευζωνικών Ταγμάτων Πάτρας Ι. Μπόλμπος ήταν αυτός που τους φυγάδευσε με το τρένο από την Πάτρα στην Αθήνα. Οι Γερμανοί μετά την αποκάλυψη Κόντη, συνέλαβαν τον Μπόλμπο, που εκείνες τις μέρες βρίσκονταν στην Αθήνα. Ο Μπόλμπος προθυμοποιήθηκε αμέσως και έγινε καταδότης τους. Ζήτησε και τον μετέφεραν στην Πάτρα, όπου υπέδειξε πολλά από τα μέλη του δικτύου, μεταξύ των οποίων ο συνταγματάρχης Άγγελος Κέντρος, από το Αγρίνιο, διέμενε στην οδό Νικήτα της Πάτρας. Ο Κέντρος ήταν ο προηγούμενος διοικητής του Τάγματος Ασφαλείας Αγρινίου, που αρνήθηκε να διατάξει την εκτέλεση των πατριωτών, τη Μεγάλη Παρασκευή του 1944, από τις φυλακές και γι αυτό το λόγο οι Γερμανοί τον αντικατέστησαν με τον πρόθυμο Τολιόπουλο.
Οι δεκατρείς συλληφθέντες από την Ειδική Ασφάλεια και την SD, οδηγήθηκαν στο κτίριο της οδού Μέρλιν, αριθ. 6, όπου και το Αρχηγείο των Ες Ες της Αθήνας. Από κει τους διαμοίρασαν και τους έκλεισαν στις φυλακές Αβέρωφ και στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Στην Μέρλιν συντάσσονταν οι κατάλογοι των προς φυλάκιση ή προς εκτέλεση πατριωτών.
Τους φυλάκισαν μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου και ως πράκτορες προφανώς τους προόριζαν για ανταλλαγή με συλληφθέντες δικούς τους, πλην όμως με την δυσμενή τροπή που πήρε ο πόλεμος για την Γερμανία και ενώ διαφαίνονταν η υποχώρηση των στρατευμάτων τους στο μέτωπο της Ελλάδας, δεν υπήρχε λόγος ανταλλαγής και αποφάσισαν να τους εκτελέσουν. Και η απόφαση λήφθηκε παρά το δεδομένο ότι εναντίον των ’’πενήντα εννέα’’ υπήρχαν μόνον κατηγορίες, όχι όμως και καταδικαστική απόφαση γερμανικού στρατοδικείου.
Σε αυτό πρέπει να έπαιξε καθοριστικό ρόλο η γερμανική αντικατασκοπία SD (Ες Ντε) με την συνεργαζόμενη μαζί της, γερμανική Ειδική Αστυνομία SiPo (Σίπο). Η SiPo ήταν επιτελική υπηρεσία στην οποία υπάγονταν η Αστυνομία Εγκλημάτων Kripo (Κρίπο) και η Μυστική Αστυνομία του κράτους Gestapo (Γκεστάπο). Ουσιαστικός αρχηγός τότε της SD και της SiPo-Kripo ήταν ο δρ Βάλτερ Μπλούμε, ο οποίος παρακάμπτοντας τον προϊστάμενό του Βάλτερ Σιμάνα - Ανώτερο Αρχηγό της Μυστικής Αστυνομίας Gestapo (Γκεστάπο) και των SS (Ες Ες) - λάμβανε απ’ ευθείας διαταγές από το Βερολίνο. Τα εγκλήματα που έγιναν για εκδίκηση από τους Γερμανούς, πρέπει να ανέρχονται περίπου στις δύο χιλιάδες σε όλη την Ελλάδα. Σε αυτά απαριθμούνται και η εκτελεσμένοι του Δαφνιού την 8-9-44.
Οι συλληφθέντες, όπως είδαμε ήταν κλεισμένοι στις φυλακές, αλλά μια ημέρα πριν την εκτέλεση, τούς είχαν υποσχεθεί πως θα τους απελευθέρωναν. Εκείνες τις ημέρες οι Γερμανοί άνοιγαν συχνά τις πύλες των φυλακών Αβέρωφ. Τους μετέφεραν την παραμονή το απόγευμα στις 8 η ώρα, στο κολαστήριο της Μέρλιν. Μάλιστα αυτοί του Αβέρωφ είχαν λάβει και τα αποφυλακιστήριά τους μαζί με τα προσωπικά τους είδη. Τους κατέγραψαν και στον πίνακα αποφυλακισθέντων. Αντί όμως για αποφυλάκιση, τους μεταφέρουν στο άντρο της SD και από κει ώρα 5.30 πριν το επόμενο χάραμα, της 8 Σεπτεμβρίου 44, με τα στρατιωτικά οχήματα, που έφεραν ανοικτές τέντες, καταλήγουν μέσω Ιεράς Οδού, στην αρχή μιας μικρής χαράδρας του δάσους Δαφνί, λίγο πριν την άνοδο για την ανηφοριά που βρίσκεται το Χαϊδάρι. Εκεί τους κατεβάζουν και τους τοποθετούν για εκτέλεση. Ξεχωρίζουν τις εννέα γυναίκες που θα εκτελέσουν πρώτες από τους πενήντα άντρες.
Συγκλονιστική είναι η περιγραφή που μας δίνει ο Σπ. Κωτσής, αστυνόμος Α΄ εν αποστρατεία, στο βιβλίο του ’’Μίδας 614’’, αυτοέκδοση του 1976:
«Εκείνη τη στιγμή ακούγεται η φωνή της Λέλας (σ.σ.: Καραγιάννη). ’’Θάρρος παιδιά! Ζήτω η πατρίδα μας. Μη λυγίσετε παιδιά’’ και παίρνοντας την μία κατόπιν της άλλης τας μελλοθανάτους, τας βάζει στο χορό και σέρνοντάς τον άρχισε να τραγουδά, το τραγούδι του Ζαλόγγου».
Έτσι τις βρίσκουν οι ριπές των πολυβόλων και τις σωριάζουν κατά γης. Και τότε γίνεται κάτι το συγκλονιστικό. Είναι η στιγμή που εκτυλίσσεται η πιο αντρεία πράξη μελλοθανάτου:
«Ανάμεσα από τους μελλοθανάτους άνδρας, ξεπετιέται ένα παιδί 19 ετών. Είναι ο Γιαννάκης Χούπης, γιος του παπά (σ.σ.: Βασίλη) Χούπη, της Αγίας Ειρήνης. Τόσο εντυπωσιάζεται ο Γιαννάκης από το θάρρος των γυναικών, που ορμά στο κοντινότερο πολυβόλο, το αρπάζει από τα χέρια ενός Γερμανού και το στρέφει εναντίον των. Δυστυχώς δεν ξέρει να το χειρισθεί. Μάταια δοκιμάζει να πυροβολήσει. Οι Γερμανοί τρομοκρατούνται και αρχίζουν να βάλλουν στο σωρό των πατριωτών, όσο να τους σωριάσουν όλους».
Την πληροφορία για τον Γιαννάκη Χούπη, 18 χρόνων, φοιτητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, την διασώζει ο μελλοθάνατος Νίκος Μπάρδης, που πήρε χάρη την τελευταία στιγμή, όπως και ο Δημ. Αλεξόπουλος, λόγω παρέμβασης του δοτού πρωθυπουργού Ιω. Ράλλη. Του την έδωσε ο Έλληνας διερμηνέας Δημητριάδης που ήταν παρών στην εκτέλεση. Την εξομολόγηση των μελλοθανάτων έκανε, το προηγούμενο βράδυ, ο καθολικός ιερέας Χρυσόστομος Βασιλείου, τον οποίο εκτέλεσαν μαζί με τους μελλοθανάτους οι Γερμανοί.
_____________
Με πληροφορίες από το βιβλίο Η ΠΑΤΡΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, έκδοση 4η, του Γιώργου Δημ. Μόσχου, έκδοση GOTSIS Πάτρα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου