Ομιλία Δημήτρη Σπυράκου, Γραμματέα Τομέα Ιδιωτικού Χρέους και Προστασίας Δανειοληπτών ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής στην εκδήλωση «Ιδιωτικό χρέος: Αλλάζουμε τους κανόνες- Η δίκαιη λύση από το ΠΑΣΟΚ»
Φίλες και φίλοι, επιτρέψτε μου να ξεκινήσω κι εγώ με μια αναφορά στο ν. 3869, τον γνωστό ως νόμο Κατσέλη, γιατί νομίζω ότι έχει μια συνάφεια και συγγένεια για τον τρόπο με τον οποίο εκφραζόμαστε σήμερα για το ιδιωτικό χρέος.
Όπως και τότε, με τον νόμο 3869, η σημαντική δουλειά είχε γίνει όταν το ΠΑΣΟΚ ήταν στην αξιωματική αντιπολίτευση. Και σχεδιάσαμε τον νόμο 3869 όχι ως μια πρόταση, ως έναν νόμο για να αντιμετωπίσουμε την οικονομική κρίση, αλλά για να αντιμετωπίσουμε το θέμα της υπερχρέωσης των νοικοκυριών, που τότε ήταν ιδιαίτερα επίσης οξυμένο.
Και βέβαια, ο νόμος αυτός ψηφίστηκε μέσα στην οικονομική κρίση, αποτέλεσε ένα σπουδαίο εργαλείο για να ξεπεράσουμε τα προβλήματα τα οποία δημιουργήθηκαν με αυτή την ανατροπή που είχαμε στο επίπεδο των εισοδημάτων, και ήταν ένας νόμος πρωτοποριακός για την εποχή του.
Η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση που απέκτησε προστασία της κύριας κατοικίας. Πολύ αργότερα, οι κοινοτικές οδηγίες άρχισαν να ενσωματώνουν και να αφήνουν και να παροτρύνουν τα κράτη για να εισάγουν αντίστοιχες ρυθμίσεις.
Δυστυχώς, σε εμάς η πορεία αυτή ήταν αντίστροφη. Όμως αυτός ο νόμος αποτέλεσε ένα σπουδαίο, αναμφισβήτητα, εργαλείο. Ήταν αυτό το οποίο βοήθησε τα νοικοκυριά να προσαρμόσουν τα χρέη τους στη νέα οικονομική κατάσταση που διαμορφωνόταν. Και ήταν και το μοναδικό εργαλείο, δυστυχώς, για μια μακρά περίοδο.
Δυστυχώς, το 2015, σε αυτόν τον νόμο μπαίνει ημερομηνία λήξης. Με έναν νόμο, τον Νοέμβριο του ’15, ορίζεται ότι μετά από τρία χρόνια λήγει η προστασία για την κύρια κατοικία.
Σε λιγότερο από ένα μήνα αργότερα, εισάγεται το καθεστώς για τις εταιρείες διαχείρισης και για τα funds, το καθεστώς που ορίζει τη λειτουργία τους. Γιατί; Γιατί ήξεραν ότι η προστασία της κύριας κατοικίας ήταν ένα εμπόδιο για τη δράση τους.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε τόσο συναφές, κοντινό χρονικό διάστημα, έρχεται η καθιέρωση της λήξης της προστασίας της κύριας κατοικίας, έτσι ώστε το 2019, που θα έχουν ωριμάσει οι συνθήκες, να μην υπάρχει η προστασία της κύριας κατοικίας.
Και φτάσαμε στην κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, η οποία ασφαλώς ποτέ δεν είχε πολιτική ή θέση για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Εκείνο το οποίο ήθελε, ήταν απλά να απομακρύνει τα δάνεια από τους ισολογισμούς των τραπεζών, δίχως να την ενδιαφέρει τι θα απογίνει με τους δανειολήπτες.
Έτσι, κατάργησε κάθε δίκτυο προστασίας, ψήφισε έναν πτωχευτικό νόμο, ο οποίος προέβλεπε ότι θα παραδώσεις την κατοικία σου μέσα σε έξι μήνες στον σύνδικο.
Και το μόνο εργαλείο το οποίο επέτρεψε να έχουν οι καταναλωτές, οι δανειολήπτες, καθώς ουσιαστικά εκχώρησε το πρόβλημα στους servicers και τα funds, ήταν ο εξωδικαστικός μηχανισμός, δηλαδή ένα εργαλείο στο οποίο οι τράπεζες και οι servicers έχουν τον πλήρη έλεγχο. Ότι το εργαλείο αυτό ήταν αναποτελεσματικό, το γνωρίζουμε όλοι σήμερα.
Οι επιδόσεις του είναι κατώτερες των προσδοκιών. Αυτό το οποίο έχει συμβεί, γιατί αυτές ήταν οι προδιαγραφές του, ο εξωδικαστικός μηχανισμός σχεδιάστηκε με έναν τρόπο έτσι ώστε να εξασφαλίζουν οι πιστωτές ότι στη χειρότερη περίπτωση θα πάρουν περισσότερα από όσο επιτρέπει η ρευστοποίηση της περιουσίας των δανειοληπτών.
Σκεφτείτε, παράλληλα, η κυβέρνηση θέσπισε έναν φορέα, ιδιωτικό φορέα, στον οποίο αυτός ο φορέας έχει τη δυνατότητα να αγοράσει τις κατοικίες των ευάλωτων νοικοκυριών στο 70% της αξίας τους, προκειμένου να μπορούν να μείνουν οι οφειλέτες, τα ευάλωτα νοικοκυριά, ως μισθωτές.
Εκεί που οι πιστωτές θα χάσουν το 30%, δεν τους απασχολεί, γιατί είναι ένας ιδιωτικός φορέας, είναι ο δικός τους φορέας, ο οποίος θα επωμιστεί αυτό το όφελος. Απέναντι στα νοικοκυριά, απέναντι στους ευάλωτους, αρνήθηκε πεισματικά, όσο αφορά τον ιδιωτικό μηχανισμό, να τους προσφέρει μια ανακούφιση ή ένα μέρος από την ανακούφιση αυτή του 30%.
Έτσι, ο φορέας, ο εξωδικαστικός μηχανισμός, σήμερα, μετά από έξι χρόνια λειτουργίας, αυτό το οποίο γνωρίζουμε είναι ότι οι ρυθμίσεις, οι μισές από αυτές που παράγει, το λένε οι ίδιοι οι servicers, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα ξανακοκκινίζουν.
Το ίδιο ισχύει και όσο αφορά τις οφειλές για το δημόσιο. Όταν βγαίνει η κυβέρνηση και μας λέει ότι από το 2020 μέχρι σήμερα έχουν ρυθμιστεί 19 δισ. οφειλές, αυτό που στην πραγματικότητα αποκρύπτει είναι τι από αυτά παραμένει σήμερα σε ισχύ, τι από αυτά δεν έχει κοκκινίσει. Και τα μισά από αυτά έχουν κοκκινίσει.
Και την ίδια στιγμή, γιατί αν το ζητούμενο ήταν πραγματικά να κάνουμε έναν εξωδικαστικό μηχανισμό αποτελεσματικό, αυτό θα έπρεπε να διερευνήσει, εκεί θα έπρεπε να στρέψει την προσοχή της, σε αυτά τα νούμερα και τι χρειάζεται να γίνει για να είναι οι ρυθμίσεις πιο βιώσιμες και ρεαλιστικές.
Αντ’ αυτού, όμως, βλέπουμε και τον εξωδικαστικό μηχανισμό να εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια σε μια αντίστροφη κατεύθυνση. Δηλαδή, από εκεί που είχε σχεδιαστεί ως ένα εργαλείο εξυπηρέτησης των οφειλετών, βλέπουμε τελευταία να θεσπίζει διατάξεις οι οποίες ουσιαστικά διευκολύνουν τους servicers να διώκουν με πλειστηριασμούς. Δηλαδή, το αποτέλεσμα του εξωδικαστικού μηχανισμού, η συμφωνία που γίνεται, γίνεται εκτελεστός τίτλος.
Δηλαδή, οι servicers και οι τράπεζες δεν χρειάζεται πλέον να καταφεύγουν σε διαταγές πληρωμής. Από εργαλείο εξυπηρέτησης των καταναλωτών, μετατρέπεται σε εργαλείο δίωξης των καταναλωτών.
Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, ότι μετά από τόσα χρόνια, μετά την απελευθέρωση των πλειστηριασμών, μετά την ασύδοτη λειτουργία των servicers, για τους οποίους δεν υπάρχει κανένας κώδικας, κανένας δεν μπορεί να απαριθμήσει ένα συγκεκριμένο μέτρο απέναντι στους servicers.
Αυτό το στοιχειώδες, μάλιστα, το οποίο με επιμονή ζητούσαμε, όταν κάθε φορά που ψηφίζονται σχετικές διατάξεις στη Βουλή, να ενημερώνονται οι οφειλέτες τουλάχιστον για το ιστορικό της οφειλής, ούτε αυτό δεν καθιερώθηκε.
Και όμως, παρ’ όλα αυτά, παρά τις ρευστοποιήσεις, βλέπουμε το χρέος, τα κόκκινα δάνεια, να έχουν μειωθεί από 92 εκατομμύρια που ήταν το 2019 στα 81 δισεκατομμύρια. Δηλαδή, από το 2019 μέχρι το 2026 έχει γίνει η αντίστοιχη μείωση που έχει γίνει ανάμεσα στο 2016 και το 2000 έως 2019.
Είναι φανερό, λοιπόν, ότι χρειάζεται επιτέλους μια πολιτική για την προστασία των δανειοληπτών. Και αυτό κάνει το ΠΑΣΟΚ. Για εμάς, τα δάνεια δεν είναι εμπορεύματα για να κερδοσκοπούν τρίτοι.
Πίσω από τα δάνεια βρίσκονται άνθρωποι, βρίσκονται επιχειρήσεις, οι οποίοι έχουν συνδέσει τη ρύθμισή τους με την ύπαρξή τους. Το ότι ένα δάνειο κοκκινίζει, δεν σημαίνει ότι γίνεται λιγότερο σημαντικό για την εθνική μας οικονομία.
Τα δάνεια είναι μοχλός για την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας. Όταν ένα δάνειο εμφανίζει κάποια δυσκολία, έχουμε την υποχρέωση όλοι να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να διασώσουμε αυτό το δάνειο.
Γι’ αυτό τον λόγο και εμείς θεωρούμε ότι η πώληση των δανείων, την οποία την έχουμε συναντήσει μπροστά μας, έγινε μόνο για έναν λόγο: Επειδή ακριβώς ο όγκος των δανείων αυτών ήταν μεγάλος μέσα στις τράπεζες και δεν μπορούσαν να το διαχειριστούν, η λογική ήταν να τα δώσουμε έξω από τις τράπεζες, ώστε να αναδιαρθρωθούν, το έργο της αναδιάρθρωσης να το αναλάβουν φορείς, και τα δώσαμε σε τέτοιες τιμές, ώστε και τα funds και servicers να κερδίσουν, αλλά κυρίως για να γίνει η αναδιάρθρωση των δανείων.
Και το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ σε αυτό ακριβώς αποβλέπει. Ό,τι έχουμε προτείνει είναι εργαλεία προκειμένου να υλοποιηθεί, να επισπευστεί όσο γίνεται νωρίτερα αυτή η αναδιάρθρωση των δανείων. Να ρυθμιστούν τα δάνεια με βάση τις πραγματικές τους αξίες και να γίνει βιώσιμη η εξυπηρέτησή τους.
Οι προτάσεις μας είναι συγκεκριμένες. Έχουν αποτελέσει ήδη, όπως και τότε το 2008-2009, αντικείμενο επεξεργασίας και διαλόγου με όλους τους φορείς. Έχουμε αξιοποιήσει αυτόν τον διάλογο. Και όταν λέω σε αυτόν τον διάλογο, έχουν συμπεριληφθεί και οι πιστωτές και οι τράπεζες και οι servicers. Και είναι προτάσεις ώριμες, και αυτό φαίνεται από το γεγονός.
Αν ανατρέξει κανείς στις τροπολογίες μας, θα δει στην πραγματικότητα ότι αυτές είναι σχέδια νόμου. Έχουν εκτενείς αιτιολογίες μέσα στις οποίες τεκμηριώνεται η κάθε επιλογή στην οποία κάνουμε. Είναι αποτέλεσμα ωρίμανσης. Και αυτό γιατί για εμάς η ενασχόληση με το ιδιωτικό χρέος δεν είναι περιστασιακή, δεν είναι γενικόλογη ή αόριστη. Είναι σταθερή και διαχρονική.
Επίσης, δεν παραβλέπουμε και ούτε αντιλαμβανόμαστε ότι η ψήφιση κάποιων διατάξεων τελειώνει την αποστολή μας. Για εμάς είναι πάρα πολύ σημαντικό, προκειμένου να υπάρξει αποτελεσματική εποπτεία των καταναλωτών, των δανειοληπτών, να υπάρχει και μια ισχυρή εποπτική αρχή.
Ξέρουμε ότι η Τράπεζα της Ελλάδος έχει μια άλλη αποστολή. Δίνει όλο το βάρος στην προστασία της φερεγγυότητας των τραπεζών. Αντιμετωπίζει την προστασία των δανειοληπτών σαν κάτι περιφερειακό, δευτερεύον, αναπόφευκτα το υποβαθμίζει.
Χρειαζόμαστε μια άλλη αρχή. Δυστυχώς, αυτό το οποίο έχει κάνει η σημερινή κυβέρνηση στην παρούσα φάση, με τον τρόπο με τον οποίο εισήγαγε αυτή τη λεγόμενη αρχή εποπτείας και αγοράς, είναι να έχει αφήσει την αγορά χωρίς καμία αρχή που να προστατεύει τους δανειολήπτες.
Για εμάς, λοιπόν, προτεραιότητα είναι να αναμορφώσουμε και το πλαίσιο της εποπτείας, και αυτό δεν αφορά μόνο τις τράπεζες, αφορά την ακρίβεια, αφορά τις μάχες που έχουμε να δώσουμε σε όλα τα πεδία όπου θίγονται τα συμφέροντα των καταναλωτών και υποχρεώνονται να χάνουν ένα τεράστιο μέρος του εισοδήματός τους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου