Η αναγγελία των «παραγωγικών διαπραγματεύσεων» καθησύχασε άμεσα τις νευρικές αγορές ρίχνοντας την τιμή του πετρελαίου
Η προσφυγή σε τελεσίγραφα δεν αποτελεί νέα πρακτική για τον Ντόναλντ Τραμπ. Από την απειλή για «φωτιά και οργή» προς τη Βόρεια Κορέα μέχρι τις επαναλαμβανόμενες προθεσμίες προς το Πεκίνο υπό την απειλή δασμών και τις επαναλαμβανόμενες «τελευταίες ευκαιρίες» προς το Ιράν σε προηγούμενες κρίσεις, η μέθοδος είναι πάντα ίδια.
Όλα αρχίζουν από μια δραματική προειδοποίηση με αυστηρό χρονικό περιθώριο η οποία έχει στόχο να δημιουργήσει συνθήκες μέγιστης πίεσης στον αντίπαλο. Δεν έχει και μεγάλη σημασία αν η προθεσμία τελικά εκπνεύσει δίχως να συμβεί το παραμικρό. Μπορεί πάντα να ακολουθήσει κάποιο νέο τελεσίγραφο.
Το Σαββατοκύριακο, ο Τραμπ έδωσε προθεσμία 48 ωρών προς την Τεχεράνη να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπλητταν ιρανικές ενεργειακές υποδομές. Η διορία επρόκειτο να λήξει τη Δευτέρα.
Αντί για την προαναγγελθείσα κλιμάκωση, όμως, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι παρατείνει το χρονικό όριο και παγώνει τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις για μια «περίοδο πέντε ημερών» επικαλούμενος την έναρξη «παραγωγικών συνομιλιών» με την ιρανική πλευρά.
Η εξέλιξη δεν αντανακλά απαραίτητα μια ουσιαστική διπλωματική πρόοδο. Η Τεχεράνη διέψευσε ότι βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου ενώ και αμερικανικές πηγές παραδέχτηκαν ότι οι επαφές περιορίζονται σε διερευνητικά μηνύματα και πρώιμες επαφές χωρίς σαφές πλαίσιο. Με άλλα λόγια, πρόκειται περισσότερο για ανιχνευτικές κινήσεις παρά για συγκροτημένη διαπραγμάτευση.
Ωστόσο, η πολιτική αξιοποίηση αυτής της περιορισμένης κινητικότητας ήταν άμεση και μάλλον δεν απευθυνόταν τόσο προς το Ιράν. Η αναγγελία των «παραγωγικών διαπραγματεύσεων» καθησύχασε άμεσα τις νευρικές αγορές ρίχνοντας την τιμή του πετρελαίου.
Λίγες ώρες νωρίτερα, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας είχε προειδοποιήσει ότι η κρίση εξελίσσεται στη σοβαρότερη της ιστορίας υπερβαίνοντας ακόμη και τα πετρελαϊκά σοκ της δεκαετίας του 1970 και τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία σε συνδυασμό.
Η αιφνιδιαστική στροφή Τραμπ μπορεί να εκληφθεί όμως και σαν ένδειξη αμηχανίας. Εκείνο που αποτυπώνεται πάνω απ’ όλα είναι η προσπάθεια του να περιορίσει σε πρώτη φάση την εμπλοκή των αμερικανικών δυνάμεων στις επιχειρήσεις χωρίς να προκύψει η εικόνα μιας γενικότερης αναδίπλωσης..
Οι συνέπειες μιας επίθεσης σε ενεργειακές υποδομές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ακόμα μεγαλύτερη κλιμάκωση εκτινάσσοντας τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου σε νέα, δυσθεώρητα ύψη αφού το Ιράν είχε προαναγγείλει ότι θα απαντούσε με δικές του επιθέσεις σε ενεργειακά κέντρα των συμμάχων των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο.
Κατά τα άλλα, κανένα από τα βασικά ζητήματα της σύγκρουσης δεν φαίνεται σήμερα να έχει διευθετηθεί. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να επιμένει στον πλήρη τερματισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και την εξάλειψη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου με τα σχέδια για αλλαγή καθεστώτος να έχουν πάει βέβαια περίπατο.
Η Τεχεράνη ζητεί, από την πλευρά της, ευρύτερες εγγυήσεις για την ασφάλειά της και συνολική άρση των κυρώσεων. Η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει μεγάλη. Και η εικόνα που διαμορφώνεται σε αυτή τη φάση δεν είναι εκείνη μιας σύγκρουσης που οδεύει προς το τέλος της αλλά μιας ενδιάμεσης φάσης όπου απειλές και διαπραγματεύσεις συνυπάρχουν επιτρέποντας σε κάθε πλευρά να κερδίζει χρόνο.
Τα τελεσίγραφα δεν λειτουργούν επομένως εδώ ως μέσο πίεσης της άλλης πλευράς αλλά δίνουν κυρίως χρόνο στην πλευρά που τα στέλνει. Και στην συγκεκριμένη περίπτωση δίνουν το περιθώριο στον Τραμπ να αναζητεί μια διέξοδο που δεν θα μοιάζει με υποχώρηση. Ακόμα και αν αυτή έχει ήδη αρχίσει!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου