«Σκορπούσε ο θάνατος στον αέρα, τα μυαλά και το αίμα των αγωνιστών χύνονταν στο χώμα». Λόγος της Ντίνας Παπάκου, προέδρου του Συλλόγου Γηροκομειού
«Και μαζί με τη μνήμη έχουμε κι ένα ακόμη καθήκον: να ολοκληρωθεί αυτός ο τόπος θυσίας ως χώρος ιστορικής μνήμης και περισυλλογής. Να διασωθεί η ιστορική αλήθεια. Να μπορούν οι επόμενες γενιές να έρχονται εδώ, να στέκονται σιωπηλές και να μαθαίνουν.
Γιατί οι τόποι μαρτυρίου δεν ζητούν
εκδίκηση. Ζητούν δικαιοσύνη.
Ζητούν μνήμη. Ζητούν ανθρωπιά.
Τιμή και Δόξα στους αγωνιστές της Λευτεριάς. Η θυσία τους να γίνει φάρος για όλους τους αγώνες για Δικαιοσύνη, Ισονομία και Ειρήνη. Έχουμε χρέος να μην ξεχάσουμε».
Με τα παραπάνω λόγια ολοκλήρωσε την ομιλία της η πρόεδρος του προσφυγικού συλλόγου Γηροκομειού Παναγία Γηροκομίτισσα, την 10-5-2026, στην εκδήλωση για τα 80 χρόνια από τις εκτελέσεις των αγωνιστών της ΕΑΜικής Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού Πελοποννήσου.
Μάλιστα μεταφέροντας ντοκουμέντα από τα αρχεία του Συλλόγου με γραπτές μαρτυρίες αναφέρθηκε στην μακάβρια διαδικασία που προηγούνταν της κάθε εκτέλεσης και του... καθήκοντος που αναλάμβανε εντεταλμένος ιερωμένος.
Αναλυτικά στην ομιλία της η πρόεδρος Ντίνα παπάκου, ανέφερε τα παρακάτω:
Σας καλωσοριζουμε , στη θέση Σκοποβολή, σε
τούτο τον ματωμένο τόπο της μνήμης και της θυσίας.
Σε έναν τόπο όπου η ιστορία δεν
γράφτηκε με μελάνι, αλλά με τις τελευταίες ανάσες ανθρώπων που αρνήθηκαν να
σκύψουν το κεφάλι. Εδώ όπου άνθρωποι αγωνιστές, πατριώτες, νέοι και μεγαλύτεροι, οδηγήθηκαν
μπροστά στα εκτελεστικά αποσπάσματα γιατί πίστεψαν στην ελευθερία, στη
δημοκρατία, στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και στο δικαίωμα της ελεύθερης σκέψης.
Η σημερινή
εκδήλωση Τιμής και Μνήμης αποκτά βαθύτερο νόημα, καθώς οι φωτογραφίες που ήρθαν
πρόσφατα στο φως της δημοσιότητας από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στην
Καισαριανή μάς έχουν συγκλονίσει . Πρόσωπα φωτισμένα από μια παράξενη γαλήνη. Μάτια
που γνώριζαν πως σε λίγα λεπτά θα σβήσουν, κι όμως έμεναν περήφανα, καθαρά,
ανθρώπινα.
Οι εικόνες αυτές διαπερνούν τον χρόνο σαν κραυγή.
Και φτάνουν σήμερα στις καρδιές μας σαν ιερή παρακαταθήκη.
Για εμάς τους Γηροκομίτες, ο τόπος αυτός κουβαλά και τη μνήμη των προγόνων μας. Όταν έφτασαν εδώ οι προ παππούδες και οι παππούδες μας μετά την Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, ο άγονος και άνυδρος αυτός τόπος ανήκε στην Ι. Μονή Γηροκομείου .Με απόφαση απαλλοτρίωσης του Υπουργείου Γεωργίας δόθηκε ως γεωργικός κλήρος στους προγόνους μας και έτσι δημιουργήθηκε κάτω από το μοναστήρι ο συνοικισμός με τα πλινθόκτιστα σπιτάκια. Πάνω από το μοναστήρι και μέχρι το Παλιομονάστηρο του Αγίου Νικολάου του Μπάλλα μοιράστηκαν αγροτεμάχια που δόθηκαν στους Μικρασιάτες πρόσφυγες, τα οποία έσκαψαν με τα χέρια τους και έφτιαξαν αμπελώνες, ελαιώνες που διατηρούνται μέχρι σήμερα.
Τους καλοκαιρινούς μήνες εδώ ήταν τόπος εξοχής για τις πολυμελείς οικογένειες που κοιμόντουσαν σε καλύβες φτιαγμένες από φτέρες (ΚΟΥΛΑ τα ονόμαζαν) για να φυλάνε τις καλλιέργειες τους και να είναι αξημέρωτα στις δουλείες τους.
Μέσα από την σκληρή πραγματικότητα, την προσφυγιά, την φτώχεια , παιδιά τότε οι πατεράδες μας έζησαν την φρίκη του Β΄ παγκοσμίου πολέμου με τις εκτελέσεις που γίνονταν κάτω από την Βίλα Λυμπερόπουλου ,αλλά και όσες διαδραματίστηκαν στα χρόνια του εμφυλίου 1946-1949 εδώ στη θέση σκοποβολή με τα καμιόνια που μετέφεραν του μελλοθάνατους, «εχθρούς της πατρίδας» όπως χαρακτήρισαν τους ανθρώπους που πολέμησαν για την λευτεριά .
Σύμφωνα με τις χειρόγραφες μαρτυρίες– εξομολογήσεις του Πέτρου Κομματά τις οποίες μας εμπιστεύθηκε και φυλάσσουμε στα αρχεία του Συλλόγου, η κουστωδία των αυτοκινήτων , των αξιωματικών , δικαστικών , παπάδων , δημοτικών υπαλλήλων, εργατών για την μεταφορά των νεκρών στο φορτηγό καθαριότητας και από εκεί στα νεκροταφεία, το εκτελεστικό απόσπασμα περνούσε μέσα από τον Συνοικισμό αφού δεν υπήρχε άλλος δρόμος. Οι κραυγές των μελλοθάνατων ξυπνούσαν όλους τους κατοίκους τις πρωινές ώρες μεταφοράς τους , γύρω στις τέσσερις. Για να φτάσεις στον τόπο εκτέλεσης που ηταν χαράδρα είχες πρόσβαση από την ταβέρνα Μαραβέλα όπου έφταναν τα καμιόνια μέχρι την αυλή.
Έξω από το μαγαζί ο παπάς της ενορίας της Αγίας Παρασκευής που ήταν και δάσκαλος στα Ταμπάχανα έπαιρνε ένα τραπέζι το έκανε ωραία πύλη και κοινωνούσε τους μελλοθάνατους. Ύστερα τους έβαζαν πάλι τις χειροπέδες και τους κατέβαζαν στο τόπο εκτέλεσης μαζί με το εκτελεστικό απόσπασμα. Στο πλάτωμα ψηλά στα παρατηρητήρια έπιαναν τα πόστα οι στρατιωτικοί, αστυνομικοί, πολιτικοί. Για να ξεκινήσουν οι εκτελέσεις, ο Βασιλικός Επίτροπος διάβαζε πρώτα την καταδικαστική απόφασή και ο Αξιωματικός έδινε το παράγγελμα «Πυρ». Σκορπούσε ο θάνατος στον αέρα, τα μυαλά και το αίμα των αγωνιστών χύνονταν στο χώμα.
Οι εικόνες αυτές χαράχτηκαν στην μνήμη των μικρών παιδιών μέσα τους για μια ζωή. Και πέρασαν από γενιά σε γενιά σαν άγραφη ιστορία πόνου και αξιοπρέπειας. 128 άνθρωποι εκτελέσθηκαν σε αυτό τον τόπο την περίοδο 1946-1949. (Ανάμεσα τους και οι 8 με την κατηγορία της συμμετοχής στη λειτουργία της γιάφκας που στεγαζόταν στο σπίτι του Γιάννη Ματζούκου στην οδό Πατρέως δίπλα στη Νομαρχία Αχαΐας).
Νωρίτερα στα χρόνια του ελληνο- ιταλικού πόλεμο 1940-1941 εδώ πιο πάνω ,που τώρα ανήκει ο χώρος στο δήμο Πατρέων έγιναν 11 εκτελέσεις στρατιωτών που λιποτάχτησαν από το Αλβανικό Μέτωπο και θάφτηκαν επιτόπου. Πριν έρθουν οι πρόσφυγες το 1922 στη θέση Σκοποβολή εκτελούσαν πολίτες για ποινικά αδικήματα.
Οι νεοσύλλεκτοι φαντάροι του ΚΕΤΧ εκπαιδεύονταν εδώ στο χειρισμό του όπλου, έκαναν σκοποβολή (ίσως σε αυτό οφείλεται και το τοπωνύμιο ) και τα παιδιά από το Γηροκομείο, τα Ταμπάχανα , τα Καντριάνικα έρχονταν να μαζέψουν από το χώμα τους κάλυκες που ήταν από χαλκό για να τους πουλήσουν.
Ο εμφύλιος πόλεμος της περιόδου 46-49 άφησε πίσω του μια Ελλάδα πληγωμένη.
Νεκρούς, αγνοούμενους, εξόριστους, πολιτικούς πρόσφυγες, σπίτια καμένα, οικογένειες διαλυμένες.
Μια χώρα διχασμένη που χρειάστηκε δεκαετίες για να μπορέσει να σταθεί ξανά όρθια.
Σήμερα, δυστυχώς, η ανθρωπότητα εξακολουθεί να βιώνει τη φρίκη ενός παράλογου πολέμου.
Οι λαοί της Μέσης Ανατολής αιμορραγούν εδώ και χρόνια κάτω από τις συνέπειες επεμβάσεων, συγκρούσεων και γεωπολιτικών ανταγωνισμών, ενώ ο Λίβανος, η Παλαιστίνη το Ιράν και τόσοι άλλοι λαοί συνεχίζουν να πληρώνουν βαρύ φόρο αίματος.
Καθημερινά χάνονται αθώες ανθρώπινες ζωές.
Παιδιά, γυναίκες, ηλικιωμένοι, άνθρωποι απλοί που δεν κρατούν όπλα, βρίσκονται
παγιδευμένοι μέσα στη φωτιά του πολέμου, χωρίς προστασία, χωρίς ασφάλεια, χωρίς
να γνωρίζουν αν θα ξημερώσει η επόμενη μέρα.
Και την ίδια στιγμή, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο μοιάζουν να υποχωρούν μπροστά στη δύναμη των όπλων και των συμφερόντων.
Γι’ αυτό η μνήμη των τόπων θυσίας, όπως η Σκοποβολή,η Καισαριανή γίνεται σήμερα ακόμη πιο επίκαιρη.
Γιατί μας θυμίζει πως όταν σιωπά η ανθρωπιά, όταν κυριαρχεί το μίσος και η βία, τότε οι λαοί οδηγούνται ξανά στον πόνο, στην προσφυγιά και στον θάνατο.
Και μας καλεί να στεκόμαστε πάντα στο πλευρό της ειρήνης, της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της προστασίας κάθε ανθρώπινης ζωής, χωρίς διακρίσεις και χωρίς εξαιρέσεις.
Γι’ αυτό σήμερα το χρέος μας είναι
ακόμη μεγαλύτερο.
Να μην αφήσουμε ποτέ την ιστορία να παραχαραχθεί.
Να μην επιτρέψουμε στον φασισμό, στον ναζισμό, στη μισαλλοδοξία και στον
διχασμό να σηκώσουν ξανά κεφάλι.
Να παραδώσουμε στα παιδιά μας όχι μόνο τη μνήμη των γεγονότων, αλλά και το ήθος
των ανθρώπων που θυσιάστηκαν.
Γιατί λαός που ξεχνά την ιστορία του είναι καταδικασμένος να τη ζήσει ξανά. Η μνήμη δεν είναι μια τυπική αναφορά στο παρελθόν. Είναι χρέος. Είναι ευθύνη. Είναι υπόσχεση
Τιμούμε σήμερα όλους τους νεκρούς αγωνιστές. Όλους εκείνους που στάθηκαν απέναντι στον φόβο και κράτησαν μέσα τους την ελευθερία ζωντανή.
Τιμούμε όσους έπεσαν για τη Δημοκρατία, για το δικαίωμα του ανθρώπου να ζει χωρίς αλυσίδες.
Και μαζί με τη μνήμη έχουμε κι ένα ακόμη
καθήκον:
να ολοκληρωθεί αυτός ο τόπος θυσίας ως χώρος ιστορικής μνήμης και περισυλλογής.
Να διασωθεί η ιστορική αλήθεια.
Να μπορούν οι επόμενες γενιές να έρχονται εδώ, να στέκονται σιωπηλές και να μαθαίνουν.
Γιατί οι τόποι μαρτυρίου δεν ζητούν
εκδίκηση.
Ζητούν δικαιοσύνη.
Ζητούν μνήμη.
Ζητούν ανθρωπιά.
Τιμή και Δόξα στους αγωνιστές της Λευτεριάς.
Η θυσία τους να γίνει φάρος για όλους τους αγώνες για Δικαιοσύνη, Ισονομία και
Ειρήνη.
Έχουμε χρέος να μην ξεχάσουμε.
Αιωνίας τους η μνήμη».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου