Λίγο προτού ολοκληρωθεί η συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρέθηκε παγιδευμένος ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τη δική του στρατηγική. Μαχητές της Χεζμπολάχ είχαν μόλις τραυματίσει δύο Ισραηλινούς στρατιώτες. Η απάντηση θεωρούνταν σχεδόν υποχρεωτική. Η αυτοσυγκράτηση θα εξόργιζε τους ακροδεξιούς κυβερνητικούς του ενισχύοντας τις καταγγελίες ότι το Ισραήλ αποδέχεται αδιαμαρτύρητα περιορισμούς στη δράση του στον Λίβανο.
Η αντίδραση όμως έκρυβε έναν διαφορετικό κίνδυνο. Η αμερικανική κυβέρνηση βρισκόταν στην τελική ευθεία για μια συμφωνία με την Τεχεράνη και κάθε νέα κλιμάκωση μπορούσε να την εκτροχιάσει. Μια επίθεση στη Βηρυτό θα μπορούσε να προκαλέσει νέα ιρανική αντίδραση και να ανοίξει έναν νέο κύκλο εχθροπραξιών. Ο Νετανιάχου επέλεξε τελικά να χτυπήσει. Και τότε διαπίστωσε ότι ο σημαντικότερος σύμμαχός του είχε άλλες προτεραιότητες.
Η σκηνή αποτυπώνει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο την κατάληξη του πολέμου. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επένδυε στην ιδέα μιας μεγάλης στρατηγικής αναμέτρησης που θα αναδιαμόρφωνε τους συσχετισμούς δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Όταν όμως η σύγκρουση έφτασε στην πιο κρίσιμη καμπή της, η Ουάσιγκτον αποδείχθηκε πολύ λιγότερο πρόθυμη να ακολουθήσει αυτή τη λογική από όσο πίστευε το Τελ Αβίβ.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το περιεχόμενο της συμφωνίας που διαμορφωνόταν. Οι πρώτες πληροφορίες αποκαλύπτουν ότι πολλά από τα ζητήματα που το Ισραήλ θεωρούσε ζωτικής σημασίας παραμένουν ανοιχτά. Η ίδια η διαπραγμάτευση εξελίχθηκε και ολοκληρώθηκε χωρίς ισραηλινή συμμετοχή.
Αυτή είναι ίσως και η σημαντικότερη πολιτική συνέπεια του πολέμου. Για περισσότερο από μια δεκαετία, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε καταφέρει να ταυτιστεί όσο κανένας άλλος Ισραηλινός ηγέτης με την προσπάθεια ανάσχεσης της «ιρανικής απειλής». Από τη δημόσια σύγκρουσή του με τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα για τη συμφωνία του 2015 μέχρι τη στενή σχέση του με τον Ντόναλντ Τραμπ, καλλιέργησε την εικόνα ενός πολιτικού που μπορούσε όχι μόνο να επηρεάζει αλλά συχνά και να διαμορφώνει την αμερικανική στάση απέναντι στην Τεχεράνη.
Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι η επιρροή αυτή έχει τελικά κάποια όρια. Το πρόβλημα για τον Νετανιάχου δεν είναι μόνο ότι η συμφωνία που διαμορφώνεται αφήνει ανοιχτά ζητήματα τα οποία το Ισραήλ θεωρεί κρίσιμα. Είναι ότι η ίδια η διαδικασία εξελίχθηκε με τις ΗΠΑ και το Ιράν να βρίσκονται στο επίκεντρο, ενώ το Ισραήλ παρακολουθούσε από απόσταση μια διαπραγμάτευση που αφορούσε τον σημαντικότερο στρατηγικό του αντίπαλο.
Σε αυτή την πραγματικότητα εστιάζει και ο δημοσιογράφος της Haaretz Γκίντεον Λέβι. Περιγράφει έναν Νετανιάχου που έχει συνδέσει την πολιτική του επιβίωση με τη διαρκή κλιμάκωση των συγκρούσεων. Από τη Γάζα στον Λίβανο και από τον Λίβανο στο Ιράν, κάθε νέα αναμέτρηση παρουσιαζόταν ως αναγκαία και κάθε διπλωματικός συμβιβασμός ως ένδειξη αδυναμίας.
Από αυτή την οπτική, η σημερινή ένταση με τον Τραμπ δεν αποτελεί παρέκκλιση. Είναι το αποτέλεσμα δύο διαφορετικών στρατηγικών που αργά ή γρήγορα θα συγκρούονταν. Η αντίθεση με την περίπτωση της Γάζας είναι αποκαλυπτική. Εκεί, παρά τις δημόσιες διαφωνίες και τις διεθνείς πιέσεις, η κυβέρνηση Νετανιάχου κατάφερε σε μεγάλο βαθμό να διατηρήσει την αμερικανική στήριξη και να περάσει τις θέσεις της στην συμφωνία η οποία υποτίθεται ότι θα τερμάτιζε τη σύγκρουση.
Στο Ιράν όμως η εικόνα ήταν διαφορετική. Όταν οι αμερικανικές προτεραιότητες άρχισαν να αποκλίνουν από τις ισραηλινές, ο Τραμπ δεν ακολούθησε τη στρατηγική του Τελ Αβίβ. Επέλεξε να ακολουθήσει τη δική του. Ίσως γι' αυτό όλο και περισσότεροι σχολιαστές στο Ισραήλ αντιμετωπίζουν πλέον την έκβαση του πολέμου όχι μόνο ως ήττα της στρατηγικής Νετανιάχου αλλά και ως τη στιγμή που έγιναν ορατά τα όρια της ισραηλινής επιρροής στην Ουάσιγκτον.
Και για έναν πολιτικό που οικοδόμησε μεγάλο μέρος της καριέρας του ακριβώς πάνω στην ικανότητά του να επηρεάζει την αμερικανική πολιτική, αυτό μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο καθοριστικό από οτιδήποτε άλλο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου