«Εκεί που το ΑΕΠ αντέχει, η ύπαιθρος αδειάζει»
Του ΚΙΜΩΝΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ,
οικονομολόγου
Η κρίση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στη Δυτική Ελλάδα δεν είναι απλώς μια ακόμη δοκιμασία για την κτηνοτροφία.
Είναι ένας καθρέφτης που αποτυπώνει με σκληρότητα το πώς αντιλαμβανόμαστε –και κυρίως πώς μετράμε– την οικονομία.
Στους επίσημους δείκτες, η εικόνα μοιάζει διαχειρίσιμη. Οι αποζημιώσεις κινούν την οικονομική δραστηριότητα, οι εισαγωγές καλύπτουν τα κενά της αγοράς, η κατανάλωση συνεχίζεται. Το ΑΕΠ αντέχει. Οι αριθμοί δεν καταρρέουν.
Όμως η πραγματικότητα στην ύπαιθρο λέει μια εντελώς διαφορετική ιστορία. Τα κοπάδια που χάνονται δεν είναι απλώς στατιστικές απώλειες. Είναι ζωντανό κεφάλαιο, αποτέλεσμα χρόνων δουλειάς, επιλογών, κόπου και γνώσης.
Κάθε ζώο που σφάζεται δεν αντικαθίσταται απλώς με μια αποζημίωση. Χάνεται μαζί του ένα κομμάτι της παραγωγικής συνέχειας, της εμπειρίας, της δυνατότητας ανασυγκρότησης. Και μαζί με τα κοπάδια, αδειάζει και η ύπαιθρος.
Οι περιορισμοί, οι ζώνες, ο εγκλεισμός των εκμεταλλεύσεων μετατρέπουν την καθημερινότητα των κτηνοτρόφων σε μια ασφυκτική συνθήκη.
Το κόστος εκτοξεύεται, η παραγωγή μειώνεται, η ρευστότητα εξαντλείται. Πρόκειται για μια αργή, σιωπηλή διάβρωση που δεν αποτυπώνεται σε κανέναν οικονομικό δείκτη.
Την ίδια στιγμή, η τοπική οικονομία αποσυντίθεται. Η αιγοπροβατοτροφία δεν λειτουργεί απομονωμένα· στηρίζει τυροκομεία, μεταποίηση, τοπικές αγορές.
Όταν ο πρώτος κρίκος σπάσει, η αξία μεταφέρεται αλλού. Η περιφέρεια χάνει όχι μόνο εισόδημα, αλλά και τον έλεγχο της ίδιας της οικονομικής της ζωής.
Κι όμως, στο επίπεδο των εθνικών λογαριασμών, το σύστημα δείχνει να προσαρμόζεται. Αυτό είναι το παράδοξο της «οικονομίας των νεκρών κοπαδιών»: μπορείς να έχεις δραστηριότητα χωρίς παραγωγή, ροές χωρίς βάση, αριθμούς χωρίς ζωή.
Μπορείς να διατηρείς την εικόνα της σταθερότητας, ενώ στην πραγματικότητα υπονομεύεις το ίδιο το θεμέλιο της οικονομίας. Η κρίση αυτή αναδεικνύει και ένα βαθύτερο πρόβλημα στρατηγικής.
Όσο η εγχώρια παραγωγή αποδυναμώνεται και αντικαθίσταται από εισαγωγές, η χώρα γίνεται πιο ευάλωτη. Η διατροφική αυτάρκεια υποχωρεί, η εξάρτηση αυξάνεται, η ποιότητα και η ιχνηλασιμότητα μετατρέπονται σε διαπραγματεύσιμα μεγέθη.
Και τότε η οικονομία παύει να είναι ζήτημα αριθμών και γίνεται ζήτημα επιβίωσης. Το ερώτημα δεν είναι αν οι δείκτες θα παραμείνουν σταθεροί. Είναι:
Αν θα υπάρχει αύριο παραγωγική βάση για να τους στηρίζει.
Αν θα υπάρχουν άνθρωποι στην ύπαιθρο, κοπάδια για να αναπαραχθούν, γνώση για να μεταφερθεί.
Αν η απάντηση περιορίζεται σε αποζημιώσεις και διαχείριση της κρίσης, τότε απλώς συντηρούμε την «οικονομία των νεκρών κοπαδιών».
Μια οικονομία που καταγράφει την απώλεια χωρίς να την αποτρέπει.
Η εναλλακτική είναι σαφής αλλά απαιτητική: πρόληψη, ουσιαστική στήριξη της ανασυγκρότησης των κοπαδιών, ενίσχυση της τοπικής παραγωγής, επένδυση στην ανθεκτικότητα της υπαίθρου. Γιατί στο τέλος, η πραγματική οικονομία δεν είναι οι αριθμοί που αντέχουν. Είναι η ζωή που παραμένει. Και σήμερα, στη Δυτική Ελλάδα, αυτή η ζωή δοκιμάζεται!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου