Η παγκόσμια οικονομία γίνεται όλο και πιο πολεμική!

Το αμερικανικό αεροπλανοφόρο «Αβραάμ Λίνκολν», κατευθύνεται στον Κόλπο.

Μιχάλης Τρίκκας, από avgi.gr

 

Πέρυσι οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν τα 2,887 τρισ. δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ, μετά από μια ανοδική πορεία 11 ετών

Η παγκόσμια οικονομία μοιάζει όλο και περισσότερο να περιστρέφεται γύρω από την πολεμική βιομηχανία. Οι στρατιωτικές δαπάνες δεν αυξάνονται απλώς, εκτινάσσονται, αποτυπώνοντας μια πραγματικότητα όπου η σύγκρουση και η προετοιμασία για αυτήν αποτελούν πλέον βασικό άξονα πολιτικής.

Τα στοιχεία της τελευταίας έκθεσης του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI) είναι αποκαλυπτικά. Την προηγούμενη χρονιά, οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν συνολικά τα 2,887 τρισεκατομμύρια δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ, συνεχίζοντας μια αδιάκοπη ανοδική πορεία 11 ολόκληρων ετών.

Πίσω από το ρεκόρ βρίσκεται μια σαφής γεωπολιτική επιλογή. Οι ΗΠΑ, πρώτη δύναμη παγκοσμίως σε στρατιωτικές δαπάνες, καθορίζουν τον τόνο και οδηγούν τη νέα κούρσα των εξοπλισμών. Με 954 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025 -περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας δαπάνης- όχι μόνο διατηρούν την κυριαρχία τους, αλλά την ενισχύουν. Και το πιο εντυπωσιακό είναι ότι το ποσό αυτό μοιάζει πλέον με «ενδιάμεσο σταθμό» αφού οι εγκρίσεις για το 2026 ξεπερνούν ήδη το 1 τρισεκατομμύριο ενώ η πρόταση για το 2027 φτάνει τα 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Πρόκειται για στοχευμένη επένδυση σε πολεμικές δυνατότητες που καλύπτουν όλο το φάσμα των σύγχρονων συγκρούσεων: από την αντιπυραυλική άμυνα («Golden Dome») έως τη διαστημική στρατιωτικοποίηση και τα αυτόνομα οπλικά συστήματα. Η έμφαση σε drones, διαστημικά προγράμματα και ναυτική ισχύ υποδηλώνει ότι η Ουάσινγκτον προετοιμάζεται για παρατεταμένες, πολυεπίπεδες αντιπαραθέσεις.

Η Ευρώπη, αν και με διαφορετικές αφετηρίες, ακολουθεί την ίδια κατεύθυνση. Οι στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν τα 864 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, αυξημένες κατά 14% -η μεγαλύτερη άνοδος εδώ και δεκαετίες. Το NATO λειτουργεί ως βασικός επιταχυντής αυτής της τάσης, με την πλειονότητα των κρατών-μελών να υπερβαίνουν πλέον το όριο του 2% του ΑΕΠ και με έναν νέο, πολύ πιο φιλόδοξο στόχο στο 5% έως το 2035.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικές είναι οι εθνικές αυξήσεις: Βέλγιο +59%, Ισπανία +50%, Νορβηγία +49%. Πρόκειται για ρυθμούς που παραπέμπουν περισσότερο σε περιόδους κρίσης παρά σε καιρό ειρήνης. Η Γερμανία, με 114 δισεκατομμύρια δολάρια και συνεχή διψήφια αύξηση, επιχειρεί να μετατραπεί στον βασικό στρατιωτικό πυλώνα της Ευρώπης, επαναφέροντας ακόμη και συζητήσεις για υποχρεωτική θητεία και «ολική άμυνα».

Στην Ανατολική Ευρώπη, ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτυπώνεται με τον πιο ακραίο τρόπο στους προϋπολογισμούς. Η Ουκρανία διαθέτει το 40% του ΑΕΠ της για στρατιωτικούς σκοπούς, ενώ η Ρωσία το 7,5%. Πρόκειται για οικονομίες που λειτουργούν πλέον με βασικό γνώμονα τη συνέχιση του πολέμου.

Στην Ασία, η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική. Οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 8,1%, φτάνοντας τα 681 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Κίνα διατηρεί τη δεύτερη θέση παγκοσμίως, ενώ η Ιαπωνία εγκαταλείπει σταδιακά το μεταπολεμικό της δόγμα περιορισμένης άμυνας, αυξάνοντας σημαντικά τις δαπάνες της και επεκτείνοντας τον στρατιωτικό της ρόλο.

Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, βρίσκεται πέρα από τη γεωπολιτική: αφορά τις κοινωνικές συνέπειες αυτής της επιλογής. Η διοχέτευση τεράστιων πόρων στην άμυνα συνοδεύεται από περικοπές σε κοινωνικές δαπάνες. Υγεία, εκπαίδευση και κοινωνική πρόνοια υποχωρούν μπροστά στις ανάγκες εξοπλισμού. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, η αύξηση του στρατιωτικού προϋπολογισμού συνδέεται με μείωση κατά 10% των μη στρατιωτικών δαπανών.

Η εικόνα που διαμορφώνεται μοιάζει να είναι δύσκολα αναστρέψιμη. Ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα εποχή όπου η στρατιωτική ισχύς επανέρχεται στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής. Και όσο οι συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται, τόσο οι δαπάνες θα συνεχίσουν να αυξάνονται. Δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο με μεγάλο χαμένο τις ίδιες τις κοινωνίες.