Παρέμβαση Θεόδωρου Κανελλόπουλου για το τρένο

Αφορμή για την σημερινή παρέμβαση αποτελεί η πληροφορία ότι την Πέμπτη θα βρίσκεται στην Πάτρα ο υπουργός κ. Κυρανακης, σχετικά με την διέλευση του τραίνου. Για άλλη μια φορά θα καταθέσω την άποψη σχετικά με την ανατολική διέλευση και την σύνδεση με την Δυτική Αχαΐα. Το τρένο δεν έρχεται γιατί κανείς δεν θέλει έρθει στην Πάτρα: Πολιτική Ανικανότητα ή Κομματική Επιλογή;

Το ζήτημα της διέλευσης του τρένου στην Πάτρα έχει εξελιχθεί σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις πολιτικής αβελτηρίας, ελλιπούς στρατηγικής και τοπικού εγκλωβισμού. Εδώ και χρόνια, η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαμάχη που έχει ξεφύγει από τα τεχνικά και έχει μετατραπεί σε βαθιά πολιτική: θα περάσει το τρένο υπόγεια, όπως ζητά ο Δήμος Πατρέων, ή επίγεια, όπως επιμένει το Υπουργείο Υποδομών; Και κυρίως: θα φτάσει τελικά το τρένο στην Πάτρα ή θα μείνει άλλη μια υπόσχεση που δεν θα γίνει ποτέ πραγματικότητα; Η συζήτηση αυτή μοιάζει να ανακυκλώνεται διαρκώς, σαν να πρόκειται για ένα έργο χωρίς τέλος. Όμως υπάρχει μια αλήθεια που κανείς δεν τολμά να πει ξεκάθαρα: η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν χρηματοδοτεί υπόγεια χάραξη μέχρι το λιμάνι, γιατί το κόστος είναι απαγορευτικό. Αυτό σημαίνει ότι η πρόταση του Δήμου Πατρέων, όσο επιθυμητή κι αν είναι από πολεοδομικής πλευράς, είναι εκτός ευρωπαϊκής πραγματικότητας. Κι όμως, η πολιτική συζήτηση εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω από μια επιλογή που δεν έχει πιθανότητα υλοποίησης. Αυτό, από μόνο του, αποδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό — είναι βαθιά πολιτικό. Θα Χρηματοδοτήσει η Ευρώπη ένα Όραμα ή μια Αυταπάτη; Εν έτει 2025, δεν υπάρχει ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο που να καλύπτει τέτοιου τύπου υπόγειες αστικές επεκτάσεις. Η υπογειοποίηση από το Ρίο ως το νέο λιμάνι θα εκτόξευε το κόστος σε δυσθεώρητα επίπεδα. Η κυβέρνηση το γνωρίζει. Η γραφειοκρατία το γνωρίζει. Οι τεχνικές υπηρεσίες το γνωρίζουν εδώ και χρόνια. Κι όμως, κανείς δεν θέλει να αναλάβει το πολιτικό κόστος να το πει καθαρά στους πολίτες. Από την άλλη πλευρά, ο Δήμος Πατρέων έχει επενδύσει πολιτικά σε μια υπόσχεση που δεν μπορεί να υλοποιηθεί. Μετατρέποντας μια πολεοδομική ανάγκη σε πολιτικό λάβαρο, χωρίς όμως να παρουσιάζει ρεαλιστική χρηματοδότηση, καταλήγει να εγκλωβίζει την πόλη σε μια συζήτηση «όλα ή τίποτα». Και το αποτέλεσμα είναι ότι η Πάτρα μένει διαχρονικά χωρίς τρένο. Η Ανατολική Χάραξη: Μια Ρεαλιστική και Αναπτυξιακή Εναλλακτική. Από όλες τις λύσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι, μία παραμένει η πιο ρεαλιστική και ταυτόχρονα η πιο αναπτυξιακή: η ανατολική διέλευση. Μια λύση που αποφεύγει την κατάληψη της παραλιακής ζώνης, δεν χωρίζει την πόλη στα δύο και επιτρέπει στο έργο να συνδεθεί με κρίσιμους παραγωγικούς κόμβους. Η πρόταση για ανατολική χάραξη προβλέπει: 1. Σύνδεση με τη Βιομηχανική Περιοχή (ΒΙΠΕ), δημιουργώντας έναν σύγχρονο εμπορευματικό διάδρομο. 2. Προέκταση του άξονα μέχρι το αεροδρόμιο Αράξου, δίνοντας στη Δυτική Ελλάδα έναν ενιαίο διατροπικό κόμβο. 3. Είσοδο στο λιμάνι μέσω της κοίτης του Γλαύκου, χωρίς να παρεμβαίνει επιβαρυντικά σε κατοικημένες περιοχές. Αυτή η πρόταση δεν είναι απλώς τεχνικά εφικτή. Είναι πολιτικά έξυπνη, οικονομικά λογική και ευρωπαϊκά χρηματοδοτήσιμη. Είναι μια λύση που απαντά και στις ανάγκες της πόλης και στις ανάγκες της χώρας. Η ανατολική όδευση αποφεύγει το μεγάλο πολιτικό κόστος του να υψωθούν μαντρότοιχοι που θα χωρίσουν ολόκληρες γειτονιές — κάτι που προφανώς θα προκαλέσει κοινωνικές εκρήξεις. Αποφεύγει επίσης το εξίσου μεγάλο κόστος μιας υπογειοποίησης που η Ευρώπη δεν καλύπτει. Είναι η λύση που συνδυάζει ρεαλισμό και όραμα. Και αυτό ακριβώς λείπει σήμερα από την πολιτική συζήτηση. Η Μεγάλη Παράλειψη: Η Επέκταση προς Πύργο. Ενώ η πόλη εξαντλείται σε συζητήσεις για τα 3–4 χιλιόμετρα της αστικής διέλευσης, κανείς δεν τολμά να θέσει το δεύτερο μεγάλο ερώτημα: τι θα γίνει με την επέκταση προς τον Πύργο; Η χάραξη σταματά ουσιαστικά στο λιμάνι. Από εκεί και πέρα ανοίγει ένα κενό σχεδιασμού που κανείς δεν έχει αγγίξει. Πώς θα συνεχίσει το τρένο; Από πού θα περάσει; Ποια κατοικημένη περιοχή θα διασχίσει; Αν αύριο το πρωί αποφασιζόταν να προχωρήσει η γραμμή προς Βραχναίικα και Δυτική Αχαΐα, πώς ακριβώς θα περνούσε; Με υπόγεια λύση; Μα δεν υπάρχει καμία μελέτη, ούτε χρηματοδότηση, ούτε καν πολιτική δέσμευση. Με επίγεια λύση; Ποιος θα δεχθεί μαντρότοιχους ύψους 4 μέτρων σε κατοικημένες περιοχές; Με υπερυψωμένη λύση; Αυτό είναι πολεοδομικά αδύνατο. Άρα, η πραγματική αλήθεια είναι απλή: όσο δεν λύνουμε τη διέλευση σήμερα με τρόπο που επιτρέπει επέκταση αύριο, το τρένο δεν θα φτάσει ποτέ στον Πύργο. Κι όμως, κανείς από τους τοπικούς ή κεντρικούς φορείς δεν έχει θέσει πραγματικά το ζήτημα αυτό στο δημόσιο διάλογο. Από την Πάτρα στην Καλαμάτα: Το Τρένο του Παρελθόντος που Πρέπει να Γίνει Τρένο του Μέλλοντος. Υπάρχει όμως ένα ακόμα βαθύτερο πολιτικό ερώτημα: Γιατί συζητάμε μόνο για το αν το τρένο θα φτάσει στην Πάτρα και όχι για το αν θα φτάσει ξανά μέχρι την Καλαμάτα; Η γραμμή αυτή υπήρχε. Λειτούργησε. Έδωσε οικονομική ανάσα σε ολόκληρη τη δυτική και νότια Πελοπόννησο. Και αντί σήμερα να μιλάμε για επαναλειτουργία ενός άξονα που θα έδινε στην Ελλάδα πλήρη σιδηροδρομική «ραχοκοκαλιά», έχουμε εγκλωβιστεί στη μικροπολιτική διαμάχη ενός αστικού τμήματος. Η ανάπτυξη της χώρας δεν μπορεί να αγνοεί την Πελοπόννησο. Δεν μπορεί να αγνοεί τον τουρισμό, τον πρωτογενή τομέα, τα logistics, τις περιφερειακές πόλεις. Το τρένο πρέπει να φτάσει μέχρι την Καλαμάτα, όπως στο παρελθόν — και ακόμα καλύτερα. Η επαναλειτουργία και ο εκσυγχρονισμός του σιδηροδρομικού δικτύου της Πελοποννήσου δεν είναι τοπικό αίτημα. Είναι εθνική ανάγκη. Η Πολιτική Ευθύνη της εκάστοτε κυβέρνησης. Η κυβέρνηση οφείλει να μιλήσει καθαρά: τι θέλει για τον σιδηρόδρομο στη Δυτική Ελλάδα; Ο Δήμος Πατρέων οφείλει να δει ρεαλιστικά το μέλλον της πόλης και όχι να εγκλωβίζεται σε λύσεις που δεν θα χρηματοδοτηθούν ποτέ. Οι τοπικοί φορείς οφείλουν να απαιτήσουν όχι πρόχειρες μελέτες, αλλά συνολική στρατηγική. Η Πάτρα δεν χρειάζεται μια κομματική κόντρα για το βάθος ενός τούνελ. Χρειάζεται μια πολιτική απόφαση που θα ξεκλειδώσει την ανάπτυξη της περιοχής για τις επόμενες δεκαετίες. Το Ερώτημα που Κανείς δυστυχώς Δεν Απαντά. Η πραγματική συζήτηση δεν είναι: – υπόγεια ή επίγεια; – Δήμος ή Υπουργείο; – λιμάνι ή παραλιακό μέτωπο; Η πραγματική συζήτηση είναι η εξής: Θέλουμε το τρένο να φτάσει στην Πάτρα, να συνεχίσει στον Πύργο και να ξαναενώσει την Πελοπόννησο; ή θέλουμε να μείνει καθηλωμένο στη γραφειοκρατία, στα πολιτικά παιχνίδια και στις τοπικές μικροκομματικές στρατηγικές; Το τρένο δεν είναι απλώς συγκοινωνιακό έργο. Είναι πολιτική επιλογή. Και σήμερα, η χώρα πρέπει να επιλέξει. (Από την ανάρτηση στο διαδίκτυο του Θεόδ. Κανελλόπουλου)