ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

                     www.philosophical-research.org

 ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ

       ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ

                 ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ

               ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΠΑΡΤΗΣ

                      Μεσοπερίοδος 2019

                   Τρίτη  12^η Νοεμβρίου 2019

                          Έκτακτη Συνάντηση

                    για το Σπαρτιατικό Μάθημα

                                                        ***

                  Θέσεις  με αφορμή και για το Spartan Race

Ι

Ο φετινός Κύκλος των Συναντήσεων της Σπάρτης θα αρχίσει την Παρασκευή 22 Νοεμβρίου. Το πρόγραμμα όλης της περιόδου θα κυκλοφορήσω εγκαίρως. Το ζήτημα αυτήν την φορά θα είναι μια κριτική ιστορία της Σπάρτης και του Ελληνισμού στους Αρχαϊκούς χρόνους. Η γενική μορφή των εξελίξεων έχει ως εξής.

Τον 7^ο π.Χ. αιώνα η Σπάρτη, έχοντας βρει τον τρόπο και τον δρόμο της, ορίζει τον Δωρικό κανόνα, δημιουργώντας τις πολιτισμικές μορφές που εκφράζουν την πνοή του Απόλλωνα. Ο Κανόνας επιβάλλεται αυθόρμητα ως νόρμα Ελληνισμού που ξεχωρίζει την μοναδικότητα της νέας εμπειρίας απέναντι σε όλες τις άλλες ανθρώπινες καταστάσεις, οι οποίες συλλήβδην απαξιώνονται κατατασσόμενες στην ακοσμία της Βαρβαρότητας. Τα στοιχεία των μεγάλων πολιτισμών της Μέσης Ανατολής εξαπολλωνίζονται, όπως οι Ασσυριακοί γρύπες στην Ολυμπία. Η Σπάρτη καθίσταται ο αυτονόητος άξονας του Νέου Κόσμου, ανερχόμενη σε απροβούλευτη και ανεπιχείρητη ηγεμονία επί των αυτοβούλως υπ-ακουόντων Ελλήνων. Ο Απόλλων ανάσσει δια του έρωτα του κάλλους που προκαλεί. Η δε αιδώς απέναντι στην τελειότητα φυλάσσει και συνέχει τώρα πλέον την ανθρώπινη κοινωνία. Όποιος δεν είναι καλός και δεν αισθάνεται τον έρωτα και την αιδώ του καλού, είναι βάρβαρος, ασχέτως του επιπέδου του πολιτισμού του. Οι Όμοιοι είναι «καλοί». Ο βάρβαρος με την Ελληνική έννοια δεν είναι ο άγριος, όπως σωστά είχε διίδει ο Schiller. Είναι ο ά-σχημος, ο ανεπίδεκτος της τρίτης και τελεσφόρου κοσμοϊστορικής Επανάστασης στην ανθρώπινη ιστορία, της Επανάστασης του κοσμικού Ανθού. Και μετά είναι ο εμμένων στην τεχνητότητα του πολιτισμικού τρόπου του.

Ο 6^ος αιώνας π.Χ. αποτελεί εποχή εσωτερικής κρίσης του Ελληνισμού. Ο Ιωνικός κλάδος, συναφής του αρχέγονου Πελασγικού, εμπνέεται από το Δωρικό κάλλος και απογεννά ένα τιτανικό καταιγισμό αλληλοσυνδεόμενων αλλά πολύ διαφορετικών φαινομένων σε όλα τα πεδία της ανθρώπινης ύπαρξης. Έτσι φύονται και ταχύτατα αναπτύσσονται η φιλοσοφία, το χρήμα, η τυραννία και η δημοκρατία, η ιστορία, το δράμα και το τραγικό, ενώ παίρνει ιδιαίτερη έμφαση η Διονυσιακή λατρεία, αναβιώνουν τα Μυστήρια της χθονιότητας υπό νέο πνεύμα και η θρησκευτικότητα χρωματίζεται και διαμορφώνεται από ένα  Ορφισμό, του οποίου ο συμβολισμός δίνει νέο νόημα στον τρόπο σκέψης γεφυρώνοντας την πρόβαση από τον Μύθο στον Λόγο. Η Ιωνία, παλλόμενη από την δυναμική τέτοιας γενεσιουργίας, επιτελεί τότε αλματώδη πρόοδο.

Η Σπάρτη ως πραγμάτωση της Δωρικής ιδέας αντιδρά. Γοητευμένη από την Απολλώνια ώρα της ακμής της, αφιερωμένη στον «Υπερτελεάτα» Άνακτα της σοβαρής παιδιάς, ανηρπασμένη στην αμεριμνησία της αιωνιότητας επέκεινα του χρόνου μέσα σε ένα στάσιμο του χρόνου – «παγώνει» προς τα μέσα του 6^ου αιώνα για να συντηρήσει τον ανθό της ύπαρξης.

Ο Απόλλων απεφάνθη, ούτε λέγοντας, ούτε κρύβοντας, αλλά σημαίνοντας.

Η Ιωνία της μετεωρικής προόδου γρήγορα καταρρέει ενσωματούμενη στην μεγάλη Περσική Αυτοκρατορία, έκφραση του βιώματος της απόλυτης Κυριότητας των Δυνάμεων, πάντοτε ενεργού στην Μέση Ανατολή.  Σπουδαιότερο ακόμη, ο Ιωνικός πόλος του Ελληνισμού ηττάται και πολιτισμικά, και μάλιστα στον χρόνο, του οποίου εμφανίστηκε καλύτερος διαχειριστής από τον Δωρικό. Η Αθήνα, μητρόπολις των Ιώνων, ανερχόμενη αυτή με την σειρά της στην σκηνή της ιστορίας, «δωρίζει», αποφασιστικά από το τέλος του αιώνα. Μια σειρά αλληλουχίας σημαντικών φαινομένων στοιχειοθετεί τον κοσμοϊστορικό αυτόν Αττικό Δωρισμό, προάγγελο του Αθηναϊκού αιώνα. Μια μεγαλειώδης Απολλώνια πνοή συναρπάζει τους πρώιμους κλασσικούς χρόνους. Η ποίηση και οι τέχνες του ορατού το διατρανώνουν.

                            ***

Φέτος θα αναλύσουμε λεπτομερώς τις εξελίξεις που ενεργούν την μορφολογική ιδέα της διαπάλης μεταξύ Δωρικού και Ιωνικού την καθοριστική εκείνη αρχαϊκή περίοδο του κλασικού Ελληνισμού που διαμορφώνει τους όρους του Θαύματος του Χρυσού Αιώνα. Και θα παρακολουθήσουμε τον αγώνα σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης ύπαρξης, στην ιστορία, τον πολιτισμό και τον τρόπο βίου στην καθημερινότητά του. Μια πρώτη γεύση θα πάρετε με το Πρόγραμμα που θα αποστείλω σύντομα.

                           ***

Πριν την έναρξη όμως του κανονικού προγράμματος θα έχουμε μια τελευταία έκτακτη εκδήλωση στην μεσοπερίοδο που διανύουμε. Για θέμα αυτής της Συνάντησης σκεφθήκαμε, όπως συζητάμε στα Συμπόσιά μας, την σχέση του Δωρικού προς το Αχαϊκό στοιχείο στην Σπάρτη (βασιλείς Ηρακλείδες, Αιγείδες Θηβαίοι, Υλλείς η μια από τις τρεις Δωρικές φυλές, κλπ.). Αλλά τα εθνικά (με την αρχαία έννοια του όρου) ζητήματα της Λακεδαίμονος (Λέλεγες, Αχαιοί, Αιολείς, Δωριείς), και την σημασία τους στην Σπαρτιατική ιστορία, θα αναλύσω εμπεριστατωμένα στην αρχή της νέας περιόδου, στο πλαίσιο του προγράμματος του Κύκλου 2019-2020.

Προκρίθηκε καταλληλότερο για εισαγωγή στον νέο Κύκλο, (και ήταν και αυτό μια πρόταση μεταξύ μας) να ασχοληθούμε με το μείζον γενικώτερο θέμα του τί αντιπροσωπεύει η Σπάρτη της ακμής στην παγκόσμιο ιστορία, και ποιο είναι το μάθημα που διδάσκει τον σημερινό άνθρωπο καθολικά, τον Έλληνα ειδικά, τον Σπαρτιάτη και Λάκωνα ειδικώτατα, τόσο στο ατομικό όσο και στο συλλογικό επίπεδο του ανθρώπινου βίου (πάλι στην τριπλή αναφορά - κράτη, Ελλάδα, Σπάρτη). Η προβληματική αυτή έρχεται και σαν φυσική συνέχεια του θέματος που μας απασχόλησε στην προηγούμενη έκτακτο συνάντησή μας μερικές μέρες πριν. (Συμβουλευθείτε το κείμενο που κυκλοφόρησα τότε).

Οπότε ως θεματικό τίτλο της ομιλίας μου προβάλλω:

                                           ΣΠΑΡΤΗ

            Το Διαχρονικό Νόημα και το Επίκαιρο Μήνυμα

Στην διαπραγμάτευση θα συμπλέξω πολιτισμικές και γεωπολιτικές διαστάσεις, σωτηριολογικές και ευδαιμονιστικές συνιστώσες, προσωπικές και κοινωνικές προοπτικές. Στο επίκεντρο της έρευνας θα σταθεί η σχέση αξίας (ηθικής, αισθητικής, πολιτικής) και αλήθειας (κοσμική τάξη, ανθρώπινη φύση, ιστορικός ρυθμός, ατομική ανάπτυξη). Θα μας απασχολήσει επίσης η βαρύνουσα σχέση χώρου και πολιτισμού.

Δεν χρειάζεται φυσικά να εξηγήσω ότι με ΣΠΑΡΤΗ εννοώ την Σπάρτη της «ωραίας» ακμής που θα εξετάσουμε αναλυτικά και συνθετικά σε όλη την καινούρια περίοδο των Συναντήσεων της Σπάρτης.

                                ***

Η ομιλία θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 12 Νοεμβρίου, 8.30 το βράδυ, στην φιλόξενη Αίθουσα του Εμπορικού Συλλόγου Σπάρτης, Γκορτσολόγου 97

Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Μετά την ομιλία θα υπάρξει χρόνος για συζήτηση.

ΙΙ

Με αφορμή την φετινή πρόσφατη διοργάνωση του Spartan Race, έχοντας μάλιστα ασχοληθεί και εμπλακεί πέρυσι με τον αγώνα αυτόν δρόμου ιδιαίτερης και σύνθετης δυσκολίας (γιατί αυτή είναι η ουσία του, τα δε λοιπά είναι επικοινωνιακά εφευρήματα), έγραψα μια Δωρική, Σπαρτιατική Διαθήκη για το γενικώτερο ζήτημα της κουλτούρας και λατρείας του Fitness (εναρμονισμένη και συντονισμένη σωματική ανάπτυξη και διάπλαση) και Callisthenics (κάλλος και σθένος σωματικής μορφής, κατάστασης και λειτουργικότητας), από κλασσική Ελληνική σκοπιά. Την Διαθήκη αυτή, γραμμένη Αγγλικά για στενώτερη και ευρύτερη χρήση,  επισυνάπτω παρακάτω, στο ΙΙΙ.