Κεραμεικός: Μεθαύριο η Σύσκεψη Συνδικαλιστών ΣΥΡΙΖΑ

Εισήγηση στην κομματική σύσκεψη συνδικαλιστών του ΣΥΡΙΖΑ

Αθήνα 23/1/2016

Η κρίση ως μηχανισμός αναδιανομής

Από την έναρξη της κρίσης το 2008 μέχρι σήμερα η πιο σταθερή τάση παγκοσμίως είναι η αύξηση των ανισοτήτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης της Oxfam το 2015, οι 62 πλουσιότεροι στον κόσμο είχαν στην κατοχή τους τόσο πλούτο όσο ο φτωχότερος μισός πλανήτης - 3,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι. Την τελευταία πενταετία ο πλούτος τους αυξήθηκε κατά 44%, ενώ των 3,5 δισεκατομμυρίων φτωχότερων μειώθηκε κατά 41%.

Η συγκεκριμένη τάση επιβεβαιώνεται και μέσα στην Ελλάδα της κρίσης. Οι ελληνικοί  δείκτες οικονομικής ανισότητας «συναγωνίζονται» τους αντίστοιχους της Βουλγαρίας. Το μερίδιο του εισοδήματος του «πλούσιου» 20% είναι 6,6 φορές υψηλότερο του «φτωχού» 20%. Το 10% των πιο πλούσιων ελλήνων κατέχει σχεδόν το 56%  του συνολικού πλούτου της χώρας. Την ίδια στιγμή σχεδόν το 45% των μισθωτών αμείβεται με λιγότερο από 751 ευρώ.

Η κρίση έχει αποδειχτεί ο πιο αποτελεσματικός μηχανισμός  αναδιανομής ισχύος και εισοδήματος υπέρ του κεφαλαίου. Το ζήτημα των ανισοτήτων δεν αποτελεί ένα οικονομικό ζήτημα αλλά αντιθέτως συγκροτεί ένα  τεράστιο πρόβλημα για την ίδια την δημοκρατία. Στόχος της αριστεράς και του εργατικού κινήματος δεν μπορεί παρά να είναι μία αντίστροφη αναδιανομή εξουσίας και πλούτου υπέρ του κόσμου της εργασίας.

Αδυναμία του εργατικού κινήματος να απαντήσει στην νεοφιλελεύθερη επίθεση

Τις προηγούμενες δεκαετίες  το συνδικαλιστικό κίνημα δέχτηκε πολύ μεγάλες επιθέσεις οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα να μειωθεί η εμπιστοσύνη στην  συλλογική πάλη, να υπονομευτεί ο αγωνιστικός προσανατολισμός, καθώς και η ίδια η αποτελεσματικότητα της δράσης των συνδικάτων. Ο νεοφιλελευθερισμός πέτυχε να συνδέσει τον ατομισμό με την ελευθερία  εις βάρος της συλλογικότητας και της ταξικής διεκδίκησης. Η ιδεολογική ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού σε συνδυασμό με την ανικανότητα των συνδικαλιστικών ηγεσιών να οργανώσουν επιτυχημένα την αντίσταση των εργαζομένων κατέστησε πειστική την ιδέα ότι είναι αδύνατο να ανατραπεί η επίθεση και επομένως οι αγώνες δεν έχουν την δυνατότητα να αλλάξουν τα πράγματα.

Μετά από 25 χρόνια νεοφιλελεύθερης επέλασης και 5 χρόνια εφαρμογής μνημονιακών πολιτικών  είναι σαφές ότι στόχος τους είναι το σύνολο των κατακτήσεων του εργατικού κινήματος.

Η επίθεση ενάντια στους εργαζόμενους αναπτύχθηκε μεθοδευμένα τόσο στο δημόσιο και τις ΔΕΚΟ όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Η συνδικαλιστική γραφειοκρατία απέτυχε να ενώσει αυτούς τους αγώνες, αναπτύσσοντας τις περισσότερες φορές μια συντεχνιακή αντίληψη αποθέωσης της μερικότητας και αρνούμενη να απαντήσει συνολικά στα αίτια αυτής της επίθεσης.

Αποτέλεσμα αυτής της ταχτικής, σε δημόσιο, ΔΕΚΟ και τράπεζες την ίδια στιγμή που το σύνολο των εργαζομένων χάνει δικαιώματα ολοένα και περισσότερο αυξάνεται ο αριθμός ενοικιαζόμενων εργαζόμενων, εργολαβιών και συμβασιούχων. Οι ελαστικές σχέσεις εργασίας αποτελούν μια συνολικά γενικευμένη τάση. Από την άλλη μεριά στον ιδιωτικό τομέα η απλήρωτη, ανασφάλιστη εργασία, σε συνδυασμό με τον φόβο της ανεργίας αποτελεί εδώ και χρόνια καθεστώς.

Συνολικά η  υποτίμηση της εργασίας είχε σαν αποτέλεσμα τόσο την μείωση του εισοδήματος των εργαζομένων σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα όσο και τον ιδεολογικό αφοπλισμό των συνδικάτων.

Ενώ λοιπόν ο νεοφιλελευθερισμός επέβαλε την υποτίμηση της εργασίας με υλικά αλλά και ιδεολογικά αποτελέσματα σε βάρος των εργαζομένων, ταυτόχρονα, τα συνδικάτα μαστίζονταν από την κρίση στο εσωτερικό τους, από την αντιπαράθεση δύο  βασικών γραμμών θεωρητικά αντίθετων αλλά πρακτικά αλληλοσυμπληρούμενων. Από την μια η γραμμή του συμβιβασμού με κύριους εκφραστές ΠΑΣΚΕ και ΔΑΚΕ και από την άλλη του απομονωτισμού και μαξιμαλισμού με εκφραστές ΠΑΜΕ και ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Και οι δυο γραμμές απέτυχαν να απαντήσουν στον νεοφιλελευθερισμό και να ενώσουν τους εργαζόμενους.

Αποτέλεσμα αυτής της άγονης αντιπαράθεσης είναι η κομματικοποίηση, η παραταξιοποίηση, η πολυδιάσπαση, ο σεχταρισμός, ο ταξικός βερμπαλισμός, η αναποτελεσματικότητα, η γενίκευση των αρνητικών στερεοτύπων για τον συνδικαλισμό που με την σειρά της συμβάλει στην κρίση εκπροσώπησης που μαστίζει τα συνδικάτα.

Οι αγώνες και η αλληλεγγύη μπορούν να νικάνε

Παρόλα αυτά οι εργαζόμενοι κατάφεραν να ορθώσουν αντιστάσεις και να δώσουν αποτελεσματικούς αγώνες τόσο απέναντι στην  νεοφιλελεύθερη ηγεμονία όσο και απέναντι στον συνδικαλιστικό συντηρητισμό. Τέτοια παραδείγματα ήταν ο αγώνας των καθαριστριών του υπουργείου οικονομικών, ο αγώνας των εργαζομένων της ΕΡΤ, ο αγώνας των εργαζομένων στα πανεπιστήμια, των σχολικών φυλάκων, η δημιουργία σωματείων σε δύσκολους χώρους στον ιδιωτικό τομέα κτλ.

Σήμερα χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ ένα συνδικαλιστικό κίνημα που να ενώνει και όχι να διασπά. Η βασικότερη ευθύνη των ηγεσιών είναι ότι για χρόνια καλλιέργησαν την αυταπάτη ότι με την συντεχνιακή λογική του λιγότερου κακού με τον αποκλεισμό των εργαζόμενων με ελαστικές σχέσεις εργασίας από τα συνδικάτα μπορούν να σώθουν κάποιες από τις κατακτήσεις τους.

Η καπιταλιστική κρίση και τα μνημόνια απέδειξαν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι κανείς δεν εξαιρείται. Η υποτίμηση της εργασίας μας αφορά όλους. Χρειαζόμαστε δημοκρατικά συνδικάτα που να ενώνουν όλες τις μορφές εργασίας, από τη επισφάλεια και τους εργάτες γης στην Μανωλάδα  ως τους εργαζόμενους στις ΔΕΚΟ και τις τράπεζες. Συνδικάτα που να εντάσσουν στις τάξεις τους, τους άνεργους αναδεικνύοντας τους ακόμα και στην διοίκηση, αναπτύσσοντας δράσεις για την ανεργία ανά κλάδο και περιοχή συμβάλλοντας έτσι στην συζήτηση για τον παραγωγικό μετασχηματισμό.

 Συνδικάτα συνταξιούχων αντιπροσωπευτικά και για αυτό αξιόπιστα. Συνδικάτα ανοιχτά στους μετανάστες που δεν θα φοβούνται να τους στελεχοποιήσουν, που θα δίνουν αποτελεσματικά την μάχη απέναντι στον ρατσισμό και φασισμό. Συνδικάτα ανοιχτά στην κοινωνία, στα κινήματα, στις κοινωνικές δομές, στα πειράματα αυτοδιαχείρισης. Συνδικάτα που θα επιχειρούν να συσχετίσουν την ταξική πάλη με τον πολιτισμό, σαν απαραίτητο βήμα απάντησης στον νεοφιλελεύθερο ατομικισμό.

Η ανάγκη ενός ευρωπαϊκού κινήματος

Η δύναμη μας βρίσκεται στην οργάνωση, την αλληλεγγύη, και τον συντονισμό. Χρειαζόμαστε ένα εργατικό κίνημα που θα αναλάβει πρωτοβουλίες συντονισμού με εργατικές δυνάμεις από το σύνολο της Ευρώπης. Η σημερινή Ευρώπη βρίσκεται σε μετάβαση.  Από την μία βλέπουμε την άνοδο ακροδεξιών δυνάμεων που θέτουν σε κίνδυνο όχι μόνο τα δικαιώματα των προσφύγων και των μεταναστών αλλά της ίδιας της δημοκρατίας.

 Παράλληλα όμως αρχίζει να αναδύεται μια τάση συνολικής αμφισβήτηση της νεοφιλελεύθερης ηγεμονίας. Το εργατικό κίνημα χρειάζεται να παίξει ένα πρωταγωνιστικό ρόλο στην συγκρότηση ενός ανοιχτού κοινωνικού μετώπου. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να απαντήσουμε στην κοινή επίθεση. Δεν μπορούμε άλλωστε να ξεχνάμε την δύναμη που έδωσε η Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη σε δικούς μας αγώνες πως π.χ. στο παράδειγμα των καθαριστριών.

Για ένα ευρύ μέτωπο που θα υπερασπιστεί το δικαίωμα στην εργασία και την εργασία με δικαιώματα

Για να γίνουν όλα αυτά χρειαζόμαστε άλλους συσχετισμούς στο συνδικαλιστικό κίνημα. Χρειαζόμαστε ένα ευρύ μέτωπο που θα σέβεται τις υπάρχουσες διαφορές στο εσωτερικό, αλλά θα αναβαθμίζει την δράση απέναντι στην γραφειοκρατία, την απαξίωση, την πολυδιάσπαση και την αναποτελεσματικότητα. Ένα μέτωπο με ταξικό αντινεοφιλελεύθερο προσανατολισμό που στόχο θα έχει την ανατροπή των σημερινών συσχετισμών.

·   Ειδικά για το συνέδριο της ΓΣΕΕ

ένα πολιτικό πλαίσιο που θα υπηρετεί το συγκεκριμένο μέτωπο πρέπει να περιλαμβάνει τις παρακάτω αιχμές:

·                     Μέτωπο που θα παλεύει απέναντι στην εργοδοσία, χτίζοντας συνδικαλιστικό δίκτυο αλληλεγγύης με στόχο την ανάκληση των απολύσεων την υπεράσπιση και επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων που δεν θα αφήνει κανένα σωματείο μόνο του απέναντι στην κυβέρνηση αλλά και στην εργοδοσία. Είτε μιλάμε για σωματεία του ιδιωτικού τομέα είτε για σωματεία ΔΕΚΟ, τραπεζών, δημοσίου.

·                     Μέτωπο που θα συντονίζει και θα οργανώνει πετυχημένα την μάχη ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις, καταρχήν για την υπεράσπιση των εργαζομένων. Ταυτόχρονα όμως πρέπει να δώσουμε τη μάχη για την έννοια των κοινών αγαθών, της δημόσια περιουσία και του κοινωνικού ελέγχου. Αγώνας για να παραμείνουν δημόσια λιμάνια, αεροδρόμια, ενέργεια, νερό, παιδεία, υγεία.

·                     Μέτωπο για την συνδικαλιστική κάλυψη των μεταναστών, την αλληλεγγύη στους πρόσφυγες και την αντιπολεμική δράση.

·   Μέτωπο για την υπεράσπιση της δημοκρατίας στο εσωτερικό των συνδικάτων, της δημοκρατίας ως αντίληψης στην κοινωνία, τη συμμετοχή σε κοινωνικές δομές την αντιμετώπιση των αποτελεσμάτων της οικονομικής ύφεσης σε όλο το φάσμα του κοινωνικού ιστού, για την υπεράσπιση του δικαιώματος στη στέγη, για να χτίσουμε μια κουλτούρα αλληλεγγύης μεταξύ των εργαζομένων, αλλά και των ανέργων και επισφαλώς απασχολούμενων.

·   Μέτωπο για την διεύρυνση των συνδικαλιστικών ελευθεριών με επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου, ώστε να καλύπτονται οι εργαζόμενοι με επισφαλείς μορφές εργασίας, συνδικαλιστική εκπροσώπηση σε επίπεδο ομίλων, προστασία του δικαιώματος της απεργίας από δικαστικές αυθαιρεσίες, οικονομική ανεξαρτησία των συνδικάτων από το κράτος, κώδικας δεοντολογίας των συνδικαλιστών, συνχωνεύσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων.

·   Για την δουλειά μας στην ΑΔΕΔΥ

Ειδικά για τους χώρους του δημοσίου έχουμε μπροστά μας μια αναβαθμισμένη μάχη για την καθιέρωση μιας κουλτούρας δημοκρατίας και συμμετοχής των εργαζομένων στη λήψη των αποφάσεων. Για διαδικασίες που θα οικοδομούν μια διοίκηση δημοκρατική που θα υπηρετεί τους πολίτες. Μία σύγκρουση με τους νεοφιλελευθέρους μηχανισμούς αδιαφάνειας  και με τις συντεχνιακές λογικές.

Είναι τεράστια η μάχη που έχουμε να δώσουμε για να απαντήσουμε στα χρόνια απαξίωσης και υποβάθμισης κάθε έννοιας δημοσίου και μαζί με αυτή της ίδιας της δουλειάς των εργαζομένων στο δημόσιο. Έχουμε να συγκρουστούμε με όλο το κυρίαρχο καθεστώς  που συνεχίζει να λειτουργεί την δημόσια διοίκηση ως ένα κλειστό μηχανισμό για την αναπαραγωγή των ίδιων πολιτικών και οικονομικών εξουσιών και όχι για την αλλαγή με βάση τις ανάγκες της πλειοψηφίας του λαού.

Τέλος χρειάζεται να είναι κρυστάλλινο το μέτωπο που έχουμε με κάθε έκφανση και πρακτική του κυρίαρχου μοντέλου κυβερνητικού – πελατειακού συνδικαλισμού που κυριάρχησε τα προηγούμενα χρόνια. Μόνο μέσα από ένα μαχητικό ανεξάρτητο με τα μάτια στραμμένα στην κοινωνία εργατικό κίνημα μπορούμε πραγματικά να συμβάλουμε στην υπόθεση της κοινωνικής αλλαγής που έχουμε όλοι μαζί με τον ΣΥΡΙΖΑ ξεκινήσει.

Υπέρβαση και όχι κατακερματισμός με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες κάθε χώρου

Για να καταφέρουμε να υπηρετήσουμε τον συγκεκριμένο στρατηγικό στόχο σε επίπεδο τακτικής θα πρέπει να μπορούμε να είμαστε ανεκτικοί και ανοιχτοί, ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε κοινωνικού χώρου. Το να μην σεβαστούμε τις ιδιαιτερότητες του κάθε χώρου και τις συμμαχίες που μπορούμε να οικοδομήσουμε, ειδικά σήμερα, μπορεί να μας οδηγήσει σε σοβαρά λάθη τακτικής. Σε μία περίοδο μεγάλης ρευστότητας και ανακατατάξεων πρέπει να κινηθούμε με σταθερά βήματα και με σημείο αναφοράς τον πολιτικό μας στόχο για την δημιουργία πλατιών εργατικών σχημάτων σε κάθε χώρο δουλειάς.

Σε αυτή την κατεύθυνση πρώτο αποφασιστικό βήμα είναι η καταγραφή, η δικτύωση, και η σταθερή επικοινωνία των δυνάμεων με αναφορά στον συνδικαλιστικό ΣΥΡΙΖΑ. Είναι σαφές ότι το ΜΕΤΑ απέτυχε να απαντήσει στο συνδικαλιστικό συντηρητικό δίπολο που περιγράψαμε παραπάνω. Στην μέχρι εδώ διαδρομή του  ετεροκαθορίσθηκε ανάμεσα στον συμβιβασμό και τον μαξιμαλισμό. Ταυτόχρονα μετά την διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ αναπτύσσεται μια προσπάθεια μετατροπής του ΜΕΤΑ σε μετωπικό σχήμα που θα υποστηρίζει ανοιχτά την γραμμή της ΛΑΕ. Δεν μπορούμε όμως να υποτιμήσουμε το γεγονός ότι υπάρχουν ισχυρές δυνάμεις που το προηγούμενο διάστημα είχαν συσπειρωθεί στο ΜΕΤΑ και δεν ακολουθούν την συγκεκριμένη τακτική. Δυνάμεις που σε ένα βαθμό δεν έχουν ενταχθεί σε κάποιο κομματικό φορέα.

Με βάση τα παραπάνω υπάρχουν κυρίαρχα δύο τρόποι να αντιμετωπίσουμε τις παθογένειες του ΜΕΤΑ.  Η επιλογή που είναι συμβατή με τον στόχο για την αλλαγή των συσχετισμών στο εσωτερικό του εργατικού κινήματος είναι αυτή της υπέρβασης μέσα από την δημιουργία ευρύτερων, ανοιχτών μαζικών εργατικών σχημάτων. Την δημιουργία δηλαδή ενός μετώπου-συμμαχίας στο εσωτερικό της οποίας δεν θα καταργούνται οι επιμέρους διαφορές. Ειδικά όταν μπροστά μας έχουμε να αναμετρηθούμε με τις γραφειοκρατικές ηγεσίες που π.χ. στην μάχη του δημοψηφίσματος επέλεξαν είτε να κρυφτούν είτε να υποστηρίξουν ανοιχτά τους νεοφιλελεύθερους εκβιασμούς μέσα από το «Ναι».

Αντίθετα επιλογές που θα βάλουν σε πρώτο πλάνο την καθαρή καταγραφή των δικών μας δυνάμεων, θα αναπαράγουν μια σεχταριστική αντίληψη και θα δυσκολέψουν την επικοινωνία μας με κρίσιμα κομμάτια αγωνιστών. Πολύ περισσότερο σε μια χρονική συγκυρία όπου καλούμαστε να εκμεταλλευτούμε όλες μας τις εμπειρίες, τις παθογένειες κ.ο.κ από τη συμμετοχή μας στο συνδικαλιστικό κίνημα, κομμάτι των οποίων αποτελεί και η γνώση πως μια συνδικαλιστική παράταξη με στενή αναφορά σε κάποιο κομματικό φορέα αναπαράγει τις παθογένειες που περιγράψαμε παραπάνω, ενώ ειδικά στην σημερινή συγκυρία θα αποτελέσει ένα εύκολο στόχο επιθέσεων περί κυβερνητικού συνδικαλισμού. 

 Αντίθετα, η διακριτή συμμετοχή μας σε μια προσπάθεια συγκρότησης ενός ευρύτερου μετώπου  μπορεί να κάνει τη διαφορά τόσο στην αποτελεσματικότητα της συμμαχίας που πάμε να χτίσουμε όσο και στην μαζικοποίηση των δικών μας δυνάμεων. Όπως στην κεντρική πολιτική σκηνή ο πολιτικός μας φορέας ανέτρεψε το παλιό, μέσα από ένα μεγάλο μέτωπο κοινωνικών δυνάμεων έτσι και στο συνδικαλιστικό τοπίο τηρουμένων των αναλογιών, χρειαζόμαστε ένα ευρύ συνδικαλιστικό μέτωπο που θα συμβάλει στην κοινωνική ανατροπή.