Και γιατί τώρα; Ερωτήματα φορολογικής δικαιοσύνης και διαφάνειας
Με αφορμή τη σημερινή ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης του Νομοσχεδίου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ανακύπτουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις για τη φορολόγηση των κρυπτονομισμάτων.
Η θέσπιση ενός σαφούς φορολογικού πλαισίου για τα κρυπτονομίσματα αποτελεί αναγκαιότητα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η νομοθετική αβεβαιότητα που επικρατούσε μέχρι σήμερα, να ενισχυθεί η φορολογική συμμόρφωση και να διασφαλιστεί ο αποτελεσματικός έλεγχος των συναλλαγών.
Ωστόσο, ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η επιλογή της Κυβέρνησης να θεσπίσει αυτοτελή φορολογικό συντελεστή μόλις 10% για την υπεραξία από τη μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων, χαμηλότερο από τον γενικό συντελεστή 15% που προβλέπει ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος για τις υπεραξίες κεφαλαίου.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο ύψος του συντελεστή, αλλά αφορά την επαρκή αιτιολόγηση αυτής της ειδικής φορολογικής μεταχείρισης και τις εγγυήσεις αποτελεσματικού ελέγχου των συναλλαγών.
Η ανάγκη νομοθετικής παρέμβασης, άλλωστε, δεν προέκυψε τώρα. Ήδη με την απόφαση ΔΕΔ 417/2023 είχε αναδειχθεί το πρόβλημα της φορολογικής αναγνώρισης εισοδημάτων από μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων, ενώ με την απόφαση ΔΕΔ 1330/2024 διαπιστώθηκε ρητά ότι οι σχετικές υπεραξίες δεν περιλαμβάνονταν στις περιοριστικά απαριθμούμενες κατηγορίες των άρθρων 42 και 42Α του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.
Παράλληλα, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είχε συστήσει ήδη από τον Φεβρουάριο του 2024 ειδική ομάδα εργασίας για τη φορολόγηση και τον έλεγχο των κρυπτονομισμάτων. Η ομάδα αυτή καταργήθηκε τον Αύγουστο του 2024, ενώ τον Νοέμβριο του ίδιου έτους συγκροτήθηκε νέα ομάδα εργασίας με αντίστοιχο αντικείμενο.
Γιατί, λοιπόν, η Κυβέρνηση άφησε να παρέλθουν περισσότερα από τρία χρόνια από την πρώτη σχετική απόφαση της ΔΕΔ, χωρίς να θεσπίσει σαφές φορολογικό πλαίσιο; Ποια ήταν τα πορίσματα των ομάδων εργασίας και γιατί δεν αξιοποιήθηκαν νωρίτερα; Πώς αντιμετωπίζονταν φορολογικά οι συναλλαγές των προηγούμενων ετών;
Αξίζει, μάλιστα, να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με δημοσίευμα του διεθνούς ειδησεογραφικού πρακτορείου Reuters στις 5 Ιουνίου 2026, το οποίο επικαλούνταν δύο κυβερνητικούς αξιωματούχους, ο σχεδιασμός του Υπουργείου προέβλεπε φορολόγηση της υπεραξίας από κρυπτονομίσματα με συντελεστή 15%.
Ωστόσο, στο Νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση ο συντελεστής περιορίστηκε στο 10%.
Τι μεσολάβησε και η Κυβέρνηση άλλαξε τον σχεδιασμό της; Με ποια οικονομικά και δημοσιονομικά κριτήρια αποφασίστηκε η μεταβολή και ποια είναι η εκτιμώμενη επίπτωσή της στα δημόσια έσοδα;
Η διαφοροποίηση είναι αξιοσημείωτη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σύμφωνα με επίσημες φορολογικές πηγές των αντίστοιχων χωρών, η υπεραξία από κρυπτονομίσματαφορολογείται στην Αυστρία με 27,5%, στην Ιταλία με 33% κατά τον γενικό κανόνα και στη Γαλλία με συνολική επιβάρυνση 31,4%, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εισφορών. Παρά τις διαφορές μεταξύ των εθνικών φορολογικών συστημάτων και τις επιμέρους εξαιρέσεις, η σύγκριση αυτή καθιστά αναγκαία την τεκμηρίωση της ελληνικής επιλογής.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και το άρθρο 282, το οποίο επιτρέπει την εκ των υστέρων δήλωση υπεραξιών προηγούμενων ετών με τον νέο συντελεστή, χωρίς πρόστιμα και τόκους εκπρόθεσμης δήλωσης.
Στη δημόσια διαβούλευση επισημάνθηκε, μάλιστα, ο κίνδυνος άνισης μεταχείρισης όσων είχαν ήδη δηλώσει αντίστοιχα εισοδήματα και είχαν καταβάλει φόρο 15%, έναντι όσων θα αξιοποιήσουν εκ των υστέρων την προτεινόμενη ρύθμιση. Η Κυβέρνηση οφείλει να διευκρινίσει πώς προτίθεται να αντιμετωπίσει αυτή τη διαφοροποίηση.
Παράλληλα, απαιτούνται σαφείς εγγυήσεις ότι η διαδικασία οικειοθελούς δήλωσης δεν θα υποκαθιστά τον ουσιαστικό έλεγχο της προέλευσης των κεφαλαίων. Η καταβολή φόρου δεν μπορεί να αποτελεί τεκμήριο νόμιμης προέλευσης χρημάτων ούτε να περιορίζει την εφαρμογή της νομοθεσίας κατά της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία διαθέτει ήδη εργαλεία διαφάνειας και ιχνηλασιμότητας των συναλλαγών, όπως η Οδηγία DAC8 και ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1113. Το ζητούμενο είναι η ουσιαστική αξιοποίησή τους από τις ελληνικές εποπτικές και φορολογικές αρχές.
Καλούμε την Κυβέρνηση να επανεξετάσει την επιλογή του συντελεστή 10%, να δημοσιοποιήσει τα αποτελέσματα των ομάδων εργασίας και να εξηγήσει πώς διασφαλίζονται η ισότιμη μεταχείριση των φορολογουμένων, ο έλεγχος της προέλευσης των κεφαλαίων και η αποτελεσματική αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής.
Σε μια περίοδο κατά την οποία μισθωτοί, ελεύθεροι επαγγελματίες και νοικοκυριά αντιμετωπίζουν σημαντικές φορολογικές επιβαρύνσεις, κάθε ειδική ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση οφείλει να στηρίζεται σε σαφή, αντικειμενικά και δημοσιονομικά τεκμηριωμένα κριτήρια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου