 |
| Από το παιδικό παιχνίδι και την ποπ κουλτούρα στην «κουλτούρα των φερέτρων»: πώς η βρετανική κυβέρνηση πλασάρει τον πόλεμο ως μόνιμο σκηνικό της ζωής, στρατολογεί τη νεολαία και μετατρέπει ολόκληρη τη χώρα σε πολεμική μηχανή |
...γίνεται άλλοθι για τους μακελάρηδες
Του Ανδρέα Ανδρονικάκη,
στέλεχους του ΚΚΕ στην Βρετανία
Όποιος κινείται αυτές τις μέρες στο Λονδίνο δύσκολα ξεφεύγει από τις διαφημίσεις της νέας έκθεσης του Imperial War Museum. Οι αφίσες για το «Childhood in War» έχουν κατακλύσει σταθμούς και διαδρόμους του μετρό. Προτού καν ανοίξει η έκθεση (τα εγκαίνια έγιναν στις 31 Ιούλη), ο πόλεμος έχει ήδη καταλάβει τον δημόσιο χώρο.
Και δεν είναι μόνο οι αφίσες του μουσείου. Οι διαφημίσεις στρατολόγησης των βρετανικών Ενόπλων Δυνάμεων ξεπηδούν στις οθόνες των κινηματογράφων, στους δρόμους, στα λεωφορεία, στις αθλητικές διοργανώσεις και στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Το «Childhood in War» δεν αποτελεί λοιπόν μεμονωμένη περίπτωση. Εντάσσεται σε ένα ολόκληρο περιβάλλον, όπου ο πόλεμος, ο στρατός και η στρατολόγηση της νεολαίας γίνονται αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής. Η έκθεση πλασάρεται ανάμεσα σε διαφημίσεις για θεατρικές παραστάσεις, τουριστικά αξιοθέατα και καλοκαιρινές δραστηριότητες, γίνεται εικόνα της καθημερινής διαδρομής προς τη δουλειά, το σχολείο, το πανεπιστήμιο, και μπαίνει στη ζωή εκατομμυρίων επιβατών με την αθώα όψη μιας ακόμα πολιτιστικής πρότασης για όλη την οικογένεια.
Το ίδιο το μουσείο παρουσιάζει το «Childhood in War» ως την πρώτη μεγάλη έκθεση στη Βρετανία για την επίδραση του πολέμου στα παιδιά, από το 1914 μέχρι σήμερα. Στις αίθουσές της θα υπάρχουν προσωπικές μαρτυρίες, φωτογραφίες, παιχνίδια και αντικείμενα (ανάμεσά τους το αρκουδάκι ενός επιζώντα του Ολοκαυτώματος), αλλά και ένα βαγόνι εκκένωσης, μια κουζίνα της περιόδου του «Ψυχρού Πολέμου», στολές, πολεμικά παιχνίδια, αγαπημένα παιδικά βιβλία και «διαδραστικές δραστηριότητες». Σύμφωνα με τους διοργανωτές, η έκθεση θα δείξει πώς ο πόλεμος επηρεάζει «κάθε πλευρά» της ζωής των παιδιών, από το σχολείο και το παιχνίδι μέχρι το σπίτι, την υγεία και την ασφάλεια, αλλά και πώς, μέσα στον πόλεμο, «η ζωή συνεχίζεται». Το πρόγραμμα θα συνοδεύεται μάλιστα από οικογενειακή μέρα με «παλιά παιχνίδια» και «δημιουργικά εργαστήρια». Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το ζήτημα.
Ένας πόλεμος χωρίς αίτια και χωρίς υπεύθυνους
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι πρέπει να αποκαλύπτονται η φρίκη του πολέμου και τα εγκλήματα σε βάρος των παιδιών. Κανείς δεν έχει να φοβηθεί τις πραγματικές μαρτυρίες των παιδιών που γνώρισαν τον βομβαρδισμό, την κατοχή, την πείνα, τον ξεριζωμό και τον θάνατο. Το αντίθετο: αυτές οι μαρτυρίες μπορούν να γίνουν κατηγορητήριο ενάντια στο σύστημα που γεννά τους πολέμους. Αυτό όμως προϋποθέτει να φωτίζονται οι αιτίες, να κατονομάζονται οι υπεύθυνοι, να εξηγείται ποιοι οργανώνουν τις επεμβάσεις, ποιοι μοιράζουν εδάφη, αγορές, ενεργειακές πηγές και δρόμους μεταφοράς, ποιοι εξοπλίζουν στρατούς, ποιοι πουλούν τις βόμβες και ποιοι μετρούν κέρδη πάνω στα ερείπια.
Ο τρόπος με τον οποίο προαναγγέλλεται η έκθεση κάνει ακριβώς το αντίθετο. Ο πόλεμος παρουσιάζεται σαν μια αόριστη δύναμη που απλώς «διαμορφώνει» τη ζωή των παιδιών, σαν σεισμός, πλημμύρα ή κάποια άλλη φυσική καταστροφή που εμφανίζεται ξανά και ξανά στην Ιστορία και στην οποία οι άνθρωποι οφείλουν να μάθουν να προσαρμόζονται. Τα παιδιά παίζουν, τα παιδιά πηγαίνουν σχολείο, τα παιδιά φορούν τα ρούχα τους, τα παιδιά κρύβονται στα καταφύγια. Και τελικά «η ζωή συνεχίζεται»...
Μόνο που ο πόλεμος δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Δεν πέφτει από τον ουρανό, ακόμα κι όταν από εκεί πέφτουν οι βόμβες. Γεννιέται πάνω στο έδαφος των ανταγωνισμών ανάμεσα στα μονοπώλια, στα καπιταλιστικά κράτη και στις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες για τις αγορές, τις πρώτες ύλες, την Ενέργεια, τις σφαίρες επιρροής. Και σήμερα, που η σύγκρουση για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα οξύνεται, η πολεμική οικονομία δεν περιορίζεται στα εργοστάσια όπλων: σημαίνει την προσαρμογή της οικονομίας και όλων των λειτουργιών του κράτους στις ανάγκες της πολεμικής προετοιμασίας. Γι' αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η έκθεση παρουσιάζεται σήμερα, στη συγκεκριμένη χώρα και μέσα στη συγκεκριμένη περίοδο.
Το ίδιο κράτος που εκθέτει το αρκουδάκι στέλνει τα εξαρτήματα των F-35
Η έκθεση καλεί τους επισκέπτες να συγκινηθούν μπροστά στο αρκουδάκι ενός παιδιού που επέζησε από τον πόλεμο. Την ίδια στιγμή, το βρετανικό κράτος προμηθεύει το 13% έως 15% των εξαρτημάτων που χρησιμοποιούνται στα ισραηλινά F-35, ανάμεσά τους τμήματα της ατράκτου, συστήματα αναχαίτισης και λέιζερ στόχευσης. Από το 2015, η Βρετανία έχει εγκρίνει άδειες εξαγωγής όπλων προς το Ισραήλ αξίας άνω των 500 εκατ. λιρών, και ακόμα και μετά την υποτιθέμενη αναστολή ορισμένων αδειών, βρετανικό στρατιωτικό υλικό συνέχισε να φτάνει στο κράτος που μακελεύει τον Παλαιστινιακό λαό. Με το ένα χέρι λοιπόν εκθέτουν τα παιχνίδια των παιδιών που έζησαν τον πόλεμο. Με το άλλο παραδίδουν τα εξαρτήματα των αεροσκαφών που μετατρέπουν τα σπίτια των σημερινών παιδιών σε συντρίμμια.
Στο ίδιο πρόγραμμα του Imperial War Museum περιλαμβάνεται και έκθεση για την επέτειο των 20 χρόνων από την αποστολή βρετανικών στρατευμάτων στη Χελμάντ του Αφγανιστάν. Στο επίσημο δελτίο Τύπου διαβάζουμε ότι οι Βρετανοί στρατιώτες στάλθηκαν για να «υποστηρίξουν τις προσπάθειες ανοικοδόμησης», αλλά η άφιξή τους συνέπεσε με την επανεμφάνιση των Ταλιμπάν και έτσι «παρασύρθηκαν» σε μια βίαιη εκστρατεία. Λες και η Βρετανία δεν συμμετείχε συνειδητά στην ιμπεριαλιστική επέμβαση και κατοχή, λες και βρέθηκε κατά λάθος στο Αφγανιστάν και «παρασύρθηκε» στον πόλεμο, λες και ο πόλεμος δεν είχε πολιτικούς και οικονομικούς στόχους, κυβερνήσεις που τον αποφάσισαν και μονοπώλια που κέρδισαν από αυτόν. Το παιδί μετατρέπεται σε συγκινητικό έκθεμα και η ιμπεριαλιστική επέμβαση ξεπλένεται μέσα σε λίγες προσεκτικά διατυπωμένες λέξεις.
Η πραγματική «έκθεση»: μια χώρα «έτοιμη για μάχη»
Τον Ιούνη του 2025, παρουσιάζοντας τη νέα Στρατηγική Αμυντική Ανασκόπηση, ο -τότε- πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ περιέγραψε τη Βρετανία που ετοιμάζει ως μια «battle-ready, armour-clad nation», δηλαδή μια χώρα «έτοιμη για μάχη και θωρακισμένη». Ανακοίνωσε ότι η «πολεμική ετοιμότητα» γίνεται κεντρικός σκοπός των Ενόπλων Δυνάμεων και υποσχέθηκε τη συγκρότηση μιας δύναμης «πιο έτοιμης και πιο φονικής από ποτέ», ενώ ο -τότε- υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι (νυν υπουργός Οικονομικών) συμπλήρωσε ότι ο βρετανικός στρατός πρέπει να γίνει «δέκα φορές πιο φονικός».
Δεν έμειναν στα λόγια. Η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να αυξήσει τις στρατιωτικές δαπάνες στο 2,5% του ΑΕΠ έως το 2027, με στόχο το 3% στην επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο, ενώ στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ έχει συνταχθεί με τον στόχο για συνολικές πολεμικές και συναφείς δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ. Προβλέπονται 6 δισ. λίρες για πυρομαχικά, τουλάχιστον έξι νέα εργοστάσια εκρηκτικών και πυρομαχικών, έως 7.000 νέα όπλα μεγάλου βεληνεκούς, νέα πυρηνοκίνητα υποβρύχια, καθώς και δισεκατομμύρια για πυρηνικές κεφαλές, drones, Τεχνητή Νοημοσύνη και συστήματα αυτόνομου πολέμου. Η Βρετανία ανακοίνωσε επίσης την αγορά 12 αμερικανικών F-35, ικανών να μεταφέρουν αμερικανικά πυρηνικά όπλα, σηματοδοτώντας την επιστροφή τέτοιων όπλων στο βρετανικό έδαφος έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες.
Αυτή είναι η πραγματική «έκθεση» της βρετανικής αστικής τάξης: πυρηνικά, πύραυλοι, πολεμικά αεροσκάφη, εργοστάσια πυρομαχικών και στρατιωτικές δυνάμεις σε δεκάδες χώρες. Και επειδή τα όπλα δεν πολεμούν μόνα τους, τα αστικά επιτελεία αναζητούν τώρα τους ανθρώπους που θα τα χειριστούν.
Κυνήγι της νεολαίας: από τα θρανία στην κινηματογραφική οθόνη
Η κυβέρνηση των Εργατικών έχει ανακοινώσει πρόγραμμα αύξησης των στρατιωτικών δοκίμων κατά 30%, με αρχικό στόχο περισσότερους από 40.000 νέους δόκιμους, ενώ για την επέκταση του μηχανισμού διατίθενται 70 εκατ. λίρες. Οι δόκιμοι της RAF θα εκπαιδεύονται ακόμα και ως χειριστές drones, αποκτώντας επίσημες πιστοποιήσεις, ενώ το υπουργείο Άμυνας συνεργάζεται με το υπουργείο Παιδείας για να προωθήσει την «κατανόηση των Ενόπλων Δυνάμεων» στα σχολεία και να επεκτείνει τις στρατιωτικές οργανώσεις μέσα στις σχολικές κοινότητες. Η προσπάθεια όμως δεν σταματά στις πύλες των σχολείων. Συνεχίζεται στις αίθουσες των κινηματογράφων, στους δρόμους και στα γήπεδα, εκεί όπου συγκεντρώνεται μαζικά η νεολαία.
Οι καμπάνιες στρατολόγησης του British Army, του Royal Navy, των Royal Marines και της RAF προβάλλονται συστηματικά στους βρετανικούς κινηματογράφους, και δεν πρόκειται για μεμονωμένες διαφημίσεις πριν από κάποια ταινία. Το 2025 η RAF προχώρησε σε επίσημη συνεργασία με τη Cineworld για τη διοργάνωση της κινηματογραφικής περιόδου «Thrill Seekers» σε όλες τις αίθουσες της αλυσίδας στη Βρετανία. Οργανώθηκαν σχεδόν 300 προβολές ταινιών δράσης, όπως τα «Terminator 2», «Inception» και «John Wick», και πριν από κάθε προβολή εμφανιζόταν σε προνομιακή διαφημιστική θέση ένα στρατολογικό σποτ 60 δευτερολέπτων της RAF. Το μήνυμα της Πολεμικής Αεροπορίας ενσωματωνόταν στη συνολική κινηματογραφική εμπειρία με ειδικά βίντεο, διαφημίσεις στα κοινωνικά δίκτυα, ακόμα και με ειδικά τυπωμένες συσκευασίες ποπ κορν. Οι ίδιοι οι διοργανωτές εξηγούσαν κυνικά ότι στόχος ήταν να χρησιμοποιηθεί ο κινηματογράφος ως πλατφόρμα προσέγγισης του «βασικού κοινού των 16 έως 34 ετών»: η δράση, η αγωνία και η περιπέτεια της οθόνης επιστρατεύονταν για να πουληθεί η στρατιωτική ζωή ως συναρπαστική επαγγελματική επιλογή.
Το φαινόμενο δεν περιορίστηκε σε αυτή τη συνεργασία. Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν πολλαπλασιαστεί οι αναφορές θεατών για διαδοχικές διαφημίσεις διαφορετικών κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων πριν από την ίδια ταινία. Χαρακτηριστικά, πριν από την ταινία «Mission: Impossible - The Final Reckoning» προβλήθηκαν τουλάχιστον έξι στρατιωτικές διαφημίσεις, ανάμεσά τους του Royal Navy και των Royal Marines, ενώ πλέον είναι σύνηθες στις βρετανικές αίθουσες να προβάλλονται 3 ή και 4 διαφορετικές στρατιωτικές διαφημίσεις στην ίδια προβολή.
Ο στρατός μεταμφιεσμένος σε «ομάδα»
Επειδή καμία μεγάλη συγκέντρωση νεανικού και λαϊκού ενδιαφέροντος δεν πρέπει να μένει αναξιοποίητη, ο Βρετανικός Στρατός επιστράτευσε και το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026. Η νέα στρατολογική καμπάνια, σχεδιασμένη ειδικά ώστε να συμπέσει με το Μουντιάλ, έχει τίτλο «You're Already Speaking Our Language», δηλαδή «Μιλάς ήδη τη γλώσσα μας». Προβάλλεται σε υπαίθρια διαφημιστικά μέσα σε ολόκληρη τη Βρετανία καθ' όλη τη διάρκεια της διοργάνωσης και αξιοποιεί συνειδητά τη γλώσσα, τις εικόνες και τα συναισθήματα του ποδοσφαίρου για να διαφημίσει τον στρατό.
Η «ομάδα» γίνεται στρατιωτική μονάδα, ο «συμπαίκτης» γίνεται στρατιώτης, η ποδοσφαιρική ενδεκάδα μετατρέπεται σε στρατιωτικό «squad». Η εμπιστοσύνη στον συμπαίκτη ταυτίζεται με την υπακοή στη στρατιωτική διοίκηση και η προσπάθεια για ένα γκολ εξισώνεται με τη συμμετοχή σε μια πολεμική αποστολή. Το σύνθημα «Μιλάς ήδη τη γλώσσα μας» συμπυκνώνει όλο το δηλητήριο της καμπάνιας: εάν καταλαβαίνεις τι σημαίνει ομάδα, συνεργασία, πειθαρχία και κοινός στόχος στο ποδόσφαιρο, τότε, υποτίθεται, είσαι ήδη έτοιμος να γίνεις στρατιώτης.
Δεν μιλούν για τις αιτίες του πολέμου. Δεν μιλούν για τα διαμελισμένα σώματα, τους νεκρούς αμάχους, τα παιδιά κάτω από τα ερείπια, τους στρατιώτες που επιστρέφουν ανάπηροι ή μέσα σε φέρετρα. Μιλούν για «ομαδικότητα». Δεν διαφημίζουν την πραγματική πολεμική αποστολή, αλλά μια «ομάδα» στην οποία καλούν τον νέο να βρει φίλους, αναγνώριση, δεξιότητες και «αίσθηση του ανήκειν». Η σημερινή καμπάνια συνεχίζει την ίδια γραμμή με το πολυετές «You Belong Here» («Εδώ ανήκεις») και με προηγούμενο σποτ που είχε τον χαρακτηριστικό τίτλο «Winning Team», παρουσιάζοντας παντού τον στρατό ως χώρο αποδοχής, προσωπικής ανάπτυξης, φιλίας και κοινωνικής ένταξης.
Αυτό που αποκρύπτουν είναι το ουσιαστικό: σε ποιανού την «ομάδα» καλούν τον νέο να παίξει και για ποια συμφέροντα; Στο ποδόσφαιρο, ο αγώνας τελειώνει με ένα σφύριγμα. Στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, τελειώνει με νεκρούς, σακατεμένους, πρόσφυγες και κατεστραμμένους λαούς. Στο ποδόσφαιρο, ο αντίπαλος δεν είναι εχθρός που πρέπει να εξοντωθεί. Στον πόλεμο, ο νέος εκπαιδεύεται να σκοτώσει έναν άλλο νέο που δεν έχει τίποτα να χωρίσει μαζί του, για τα συμφέροντα που χωρίζουν τις αστικές τάξεις και τους επιχειρηματικούς ομίλους. Έτσι, η ποδοσφαιρική ομαδικότητα, ένα στοιχείο που ενώνει εκατομμύρια ανθρώπους, μετατρέπεται σε δόλωμα για να στρατολογηθούν οι νέοι στους σχεδιασμούς εκείνων που ετοιμάζουν τα επόμενα σφαγεία.
«Κινητοποίηση ολόκληρου του έθνους»
Το σχέδιο προχωρά ακόμα παραπέρα. Για τους αποφοίτους σχολείων και κολεγίων δημιουργήθηκε «εθελοντικό στρατιωτικό έτος», με πληρωμένη εκπαίδευση και υπηρεσία στις Ένοπλες Δυνάμεις, και η στρατολόγηση για τον Στρατό και το Πολεμικό Ναυτικό έχει ήδη ξεκινήσει, ενώ ακολουθεί η Πολεμική Αεροπορία. Το σχέδιο προβλέπει επίσης συνεργασία στρατιωτικών με τα Jobcentres, τα γραφεία εύρεσης εργασίας, ώστε δεκάδες χιλιάδες άνεργοι νέοι να κατευθύνονται προς «ευκαιρίες σταδιοδρομίας» στις Ένοπλες Δυνάμεις, ενώ ταυτόχρονα διευρύνεται η δυνατότητα ανάκλησης εφέδρων μέχρι τα 65 χρόνια, όχι μόνο σε περίπτωση επίθεσης ή «εθνικού κινδύνου», αλλά και για απλές «προετοιμασίες πολεμικού χαρακτήρα».
Η αλυσίδα είναι ολοκληρωμένη και αποκαλυπτική. Στο μουσείο, το παιδί μαθαίνει ότι ο πόλεμος συνοδεύει διαχρονικά την ανθρώπινη ζωή. Στον κινηματογράφο, η στρατιωτική ζωή πλασάρεται σαν περιπέτεια πριν αρχίσει η ταινία. Στο Μουντιάλ, ο πόλεμος μεταμφιέζεται σε άθλημα και η στρατιωτική μονάδα σε «ομάδα». Στο σχολείο, ο μαθητής μαθαίνει να «κατανοεί» τις Ένοπλες Δυνάμεις. Στους στρατιωτικούς δοκίμους, εκπαιδεύεται στα drones και στη νέα τεχνολογία του πολέμου. Στο Jobcentre, ο άνεργος νέος συναντά τον στρατολόγο. Στο «Gap Year», δοκιμάζει για έναν χρόνο τη στρατιωτική ζωή. Και στο τέλος, η πολεμική βιομηχανία και ο στρατός αποκτούν το αναλώσιμο δυναμικό που χρειάζονται.
Δεν πρόκειται για «θεωρία συνωμοσίας»: τα λένε μόνοι τους. Ο αρχηγός των βρετανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Ρίτσαρντ Νάιτον, δήλωσε τον Δεκέμβρη του 2025 ότι η απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί στην ενίσχυση του στρατού: χρειάζεται «κινητοποίηση ολόκληρου του έθνους», προετοιμασία των θεσμών που θα αξιοποιηθούν «σε καιρό πολέμου» και καλλιέργεια στους νέους της «εθνικής υπερηφάνειας και του σκοπού» που χαρακτήριζαν τη Βρετανία σε προηγούμενες πολεμικές περιόδους. Απαίτησε μάλιστα αυτή η συζήτηση να περάσει «στο κυρίαρχο ρεύμα», κι αυτό ακριβώς επιχειρούν: να μεταφέρουν τον πόλεμο στο «κυρίαρχο ρεύμα», στην οικονομία, στα πανεπιστήμια, στα σχολεία, στον πολιτισμό, στη διασκέδαση, στην οικογενειακή έξοδο.
Λεφτά υπάρχουν για δόκιμους και πυραύλους, δεν υπάρχουν για τα παιδιά
Την ίδια στιγμή που βρίσκονται 70 εκατ. λίρες για την αύξηση των στρατιωτικών δοκίμων, τα σχολεία στενάζουν από την υποχρηματοδότηση, οι κοινωνικές υπηρεσίες αποψιλώνονται και οι οικογένειες πληρώνουν πανάκριβα τη στέγη, την Ενέργεια και τα βασικά αγαθά. Πάνω από 110 δισ. λίρες έχουν κοπεί διαχρονικά από την Υγεία, την Πρόνοια, τη στέγαση, την Παιδεία και τις κοινωνικές υπηρεσίες, ενώ η κυβέρνηση των Εργατικών επιχείρησε το 2025 νέες περικοπές σε επιδόματα ασθενείας και αναπηρίας, με εκτιμήσεις ότι θα οδηγούσαν 250.000 ανθρώπους, ανάμεσά τους 50.000 παιδιά, ακόμα βαθύτερα στη φτώχεια.
Την ίδια πολιτική συναντούν οι νέοι και μέσα στα βρετανικά πανεπιστήμια. Μόνο τα τελευταία δύο χρόνια έχουν χαθεί περισσότερες από 15.000 θέσεις εργασίας στον κλάδο, ενώ πάνω από 100 πανεπιστήμια προχωρούν ή σχεδιάζουν περικοπές προσωπικού. Τμήματα συρρικνώνονται ή κλείνουν, οι συμβάσεις γίνονται όλο και πιο επισφαλείς, ο φόρτος εργασίας μεγαλώνει και τα δίδακτρα, ιδιαίτερα για τους ξένους και τους μεταπτυχιακούς φοιτητές, έχουν φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη.
Για την ολόπλευρη ανάπτυξη της επιστήμης και τη μόρφωση των νέων «δεν υπάρχουν λεφτά», για τη μετατροπή όμως των πανεπιστημίων σε εργαστήρια της πολεμικής οικονομίας, τα ταμεία ανοίγουν διάπλατα. Η κυβέρνηση μιλά ήδη για τη συγκρότηση ενός ισχυρού «στρατιωτικοβιομηχανικού-ακαδημαϊκού συμπλέγματος», με στενότερη συνεργασία πανεπιστημίων, πολεμικών βιομηχανιών και κράτους, και η έρευνα κατευθύνεται όλο και περισσότερο σε τομείς που συνδέονται με την πολεμική προετοιμασία και τις λεγόμενες τεχνολογίες «διπλής χρήσης»: Τεχνητή Νοημοσύνη, συστήματα παρακολούθησης και στοχοποίησης, αυτόνομα οπλικά συστήματα, προηγμένα υλικά, νέες ενεργειακές τεχνολογίες, drones και αεροδιαστημικές εφαρμογές. Οι ίδιες επιστημονικές και τεχνολογικές δυνατότητες που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την προστασία της ζωής, τη βελτίωση της Υγείας, την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και την κάλυψη των σύγχρονων κοινωνικών αναγκών υποτάσσονται στην κερδοφορία των μονοπωλίων και στην προετοιμασία των επόμενων πολέμων.
Από τη μία απολύουν διδάσκοντες, ερευνητές και διοικητικούς υπαλλήλους, συγχωνεύουν τμήματα και φορτώνουν τους φοιτητές με χρέη, από την άλλη καλούν τα πανεπιστήμια να γίνουν πιο «ευέλικτα» απέναντι στις ανάγκες της πολεμικής βιομηχανίας, να αναμορφώσουν προγράμματα σπουδών και να παράγουν το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό που χρειάζονται οι όμιλοι των όπλων. Το πανεπιστήμιο δεν καλείται πλέον μόνο να εξηγεί τον πόλεμο. Καλείται να παράγει τα συστήματα που θα τον διεξαγάγουν.
Έτσι κλείνει ολόκληρος ο κύκλος. Για τα παιδιά των εργατικών και λαϊκών οικογενειών δεν υπάρχουν χρήματα για αξιοπρεπή στέγη, μόρφωση, Υγεία και κοινωνική προστασία, υπάρχουν όμως χρήματα για να μάθουν να πιλοτάρουν drones. Υπάρχουν δισεκατομμύρια για τις BAE Systems, τη Babcock, τη Rolls-Royce και τα άλλα μονοπώλια της πολεμικής βιομηχανίας, υπάρχουν χρηματοδοτήσεις για να δεθεί η επιστήμη ακόμα πιο σφιχτά με τον στρατό και την πολεμική παραγωγή, υπάρχουν πυρηνικά όπλα, πύραυλοι και πολεμικά αεροσκάφη. Και υπάρχουν μουσεία για να μάθουν τα παιδιά από μικρά ότι, όταν όλα αυτά χρησιμοποιηθούν, «η ζωή συνεχίζεται».
Δεν θα συνηθίσουμε!
Η έκθεση «Childhood in War» δεν μπορεί να κριθεί έξω από αυτήν τη μεγάλη εικόνα. Όχι επειδή κάθε αντικείμενο ή κάθε προσωπική μαρτυρία αποτελεί προπαγάνδα, αλλά επειδή η συγκίνηση, όταν αποσπάται από τις αιτίες και τους υπεύθυνους, μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο αθώωσης και εξοικείωσης. Το ζητούμενο για τα αστικά επιτελεία δεν είναι να αγαπήσουν οι λαοί τον πόλεμο, κάτι που θα ήταν αδύνατο. Τους αρκεί να περιμένουν παθητικά τη μοίρα τους να τους συναντήσει, αυτοί που, αν το αποφασίσουν, μπορούν, με νου, καρδιά και γνώση, να φέρουν τον κόσμο τούμπα.
Τους αρκεί να πιστέψουν ότι «έτσι θα είναι πια ο κόσμος», να μάθουν να ζουν με τις σειρήνες, τα καταφύγια, τα κιτ επιβίωσης και τις στρατιωτικές ασκήσεις, να αποδεχτούν τις περικοπές για τους εξοπλισμούς, να στείλουν τα παιδιά τους στους στρατώνες, να θυσιάζονται για τα κέρδη. Και όταν επιστρέψουν τα φέρετρα, να έχουν ήδη αποκτήσει την «κουλτούρα» που απαιτούν όχι μόνο ο Δένδιας στην Ελλάδα με τη γνωστή ρήση, αλλά και οι διάφοροι κυβερνητικοί και αντιπολιτευόμενοι στη Βρετανία, όπως φυσικά και τα επιτελεία της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
Η απάντηση πρέπει να είναι ξεκάθαρη. Δεν θα αφήσουμε τα παιχνίδια, τα παιδικά παπούτσια και τα αρκουδάκια των θυμάτων να γίνουν άλλοθι για εκείνους που γεμίζουν τις αποθήκες με βόμβες. Δεν θα δεχτούμε τα παιδιά μας ως αυριανό αναλώσιμο δυναμικό της πολεμικής οικονομίας. Δεν θα συνηθίσουμε να βλέπουμε τον πόλεμο στις αποβάθρες του μετρό, στα σχολεία, στα πανεπιστήμια και στις γειτονιές μας σαν κάτι φυσιολογικό. Δεν θα μείνουμε αδρανείς, αφήνοντας τις τύχες μας να εξαρτώνται από τα πολεμικά παζάρια για τα κέρδη τους.
Οι εργαζόμενοι και η νεολαία στη Βρετανία, Βρετανοί και μετανάστες, έχουν συμφέρον να δυναμώσουν την πάλη ενάντια στην πολεμική οικονομία, στις στρατιωτικές δαπάνες, στη στρατολόγηση της νεολαίας και στην εμπλοκή της χώρας στα ιμπεριαλιστικά σφαγεία. Ενάντια στις αιτίες του ιμπεριαλιστικού πολέμου, την όλο και πιο βαθιά πολεμική εμπλοκή και τις συνέπειές τους για το λαό. Για τη μόνη ρεαλιστική και αναγκαία φιλολαϊκή διέξοδο από αυτό τον κυκεώνα, την επαναστατική ανατροπή της εξουσίας του κεφαλαίου, το σοσιαλισμό-κομμουνισμό. Γιατί ο πόλεμός τους δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Είναι γέννημα του συστήματος της εκμετάλλευσης και του κέρδους. Τα παιδιά μας δεν γεννήθηκαν για να μάθουν να ζουν μέσα στον πόλεμο, ούτε για να γίνουν το επόμενο έκθεμά του.
Από τη δίνη του πολέμου, μπορούμε να βγούμε νικητές! Όπως έγραψε το 1884 στους στίχους του ποιήματός του “No Master” ο William Morris, ένας από τους πρωτεργάτες του κομμουνιστικού κινήματος στη Βρετανία:
(...) Κι εμείς; Θα λουφάξουμε κι εμείς, ντροπιασμένοι, θα φοβηθούμε τη σύγκρουση, και για να μη χάσουμε πρόωρα τη ζωή μας θα αγκαλιάσουμε τον θάνατο στη ζωή μας;
Όχι, φωνάξτε δυνατά και μη φοβάστε, lίγοι εμείς απέναντι σ' ολόκληρο τον κόσμο.
Ξυπνήστε, ξεσηκωθείτε! Η ελπίδα που κρατάμε ορμάει καταπάνω στην κατάρα.
Μεγαλώνει, ολοένα και μεγαλώνει - είμαστε ακόμα οι ίδιοι, μια αδύναμη χούφτα, οι λίγοι;
Ή όχι; Ποιοι είναι αυτοί που έρχονται με μάτια φλογισμένα και χέρια έτοιμα να χτίσουν και να δράξουν;
(...) Φλόγα που αστράφτει, σπαθί που θερίζει, μια θύελλα ανατροπής
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου