Απόφαση - σκάνδαλο μέσα στο σκάνδαλο από τον Τσιάρα

 ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI

Τάσος Γιαννόπουλος, από το avg.gr

 

Η υπουργική απόφαση που υπεγράφη λίγο πριν την αποχώρηση Τσιάρα αποδυναμώνει το σύστημα ελέγχων και εκθέτει τη χώρα μας σε κίνδυνο νέων κυρώσεων

Σκάνδαλο μέσα στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ: ο Κώστας Τσιάρας, με την τελευταία υπουργική πράξη που επεξεργάστηκε πριν παραιτηθεί (3.4.26) από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (λόγω της εμπλοκής του στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, με την οποία ζητείται η άρση ασυλίας του για αδικήματα που φέρεται να έχει διαπράξει ως βουλευτής το 2021), χαλαρώνει τους ελέγχους και τις κυρώσεις στις αγροτικές ενισχύσεις και επί της ουσίας «αμνηστεύει» παρανομίες για το 2025!

Συγκεκριμένα, ο κ. Τσιάρας, με την πρόσφατη υπουργική απόφαση 82416/2-4-2026 (ΦΕΚ 1946/Β/2-4-2026) προβλέπει, μεταξύ άλλων, την εξαίρεση από κυρώσεις για μία σειρά από παραβάσεις για το έτος ενίσχυσης 2025.

Εν ολίγοις, η απόφαση προβλέπει τη μη επιβολή κυρώσεων για κατηγορίες ευρημάτων που αφορούν ουσιώδη ζητήματα επιλεξιμότητας, όπως η ετερογένεια των αγροτεμαχίων, τα μη επιλέξιμα αστικά στοιχεία, διαφορετική χρήση γης από τη δηλωθείσα ή μη διαπίστωση της απαιτούμενης άροσης ή κοπής. 

Η επιλογή αυτή φαίνεται ότι εγείρει σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό πλαίσιο και ιδίως με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/2116, ο οποίος απαιτεί αποτελεσματικούς, αναλογικούς και αποτρεπτικούς ελέγχους και κυρώσεις.

Συγκεκριμένα, η υπουργική απόφαση της 1ης Απριλίου προβλέπει ότι:

Για το έτος ενίσχυσης 2025, δεν επιβάλλονται οι κυρώσεις του άρθρου 9 της παρούσας σε περιπτώσεις:

1.   Αγροτεμαχίων επί των οποίων εφαρμόζεται το σύστημα παρακολούθησης εκτάσεων και τα οποία παρουσιάζουν ετερογένεια ή στα οποία εντοπίζονται μη επιλέξιμα αστικά στοιχεία και χέρσα εδάφη ή αγροτεμαχίων χωρίς αγροτική δραστηριότητα με συνεχή και αμετάβλητη παρουσία βλάστησης ή αγροτεμαχίων στα οποία η χρήση γης είναι διαφορετική της δηλωθείσας ή αγροτεμαχίων δηλωμένων ως αγρανάπαυση ή κοφτολίβαδα, στα οποία δεν εντοπίστηκε η απαιτούμενη άροση/κοπή ή αγροτεμαχίων και

2.   Αγροτεμαχίων τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της υπό στοιχεία Α1068/12-3-2026 (Β’ 1448) κοινής απόφασης του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του Διοικητή της ΑΑΔΕ.».

Έντονη είναι η αντίδραση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ), η οποία σημειώνει πως η υπουργική απόφαση «αντί να διορθωθεί το πρόβλημα, χαλαρώνει τις συνέπειες».

«Με τη ρύθμιση αυτή δεν θεραπεύονται οι παθογένειες του συστήματος, τα ελλιπή μητρώα, οι δυσλειτουργίες των διασταυρωτικών ελέγχων και οι αστοχίες της διοίκησης. Αντί να διορθωθεί το πρόβλημα, χαλαρώνουν εκ των υστέρων οι συνέπειες για το έτος ενίσχυσης 2025. Με απλά λόγια, αντί να ενισχυθεί η νομιμότητα, χαμηλώνει ο πήχης της», σχολιάζει η ΠΟΓΕΔΥ. 

Η Απόφαση Τσιάρα γίνεται ακόμη πιο προκλητική στο φόντο του «γαλάζιου» σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, το οποίο ξεσκεπάζεται μέσα από τις δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO). Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, αντί, έστω και μετά την κατακραυγή, να εφαρμόσει αυστηρούς και αναλογικούς ελέγχους, επέλεξε να χαλαρώσει τους κανόνες και να μεταθέσει τις ευθύνες για το μέλλον, εκθέτοντας τη χώρα μας σε νομικά και δημοσιονομικά ρίσκα και τους αγρότες σε αδικίες και ανισότητες

Η προκλητική αυτή επιλογή της κυβέρνησης Μητσοτάκη:

- Αφήνει παραβάτες ατιμώρητους, ενώ οι συνεπείς αγρότες καλούνται να τηρούν πλήρως τον νόμο.

- Εκθέτει τη χώρα σε ελέγχους και καταλογισμούς από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αυξάνοντας τους κινδύνους για κυρώσεις.

- Υπονομεύει τη διαφάνεια και την αξιοπιστία του κράτους, μετατρέποντας τη διαχείριση των επιδοτήσεων σε εργαλείο πελατειακής πολιτικής.

-  Αποδεικνύει πλήρη αδιαφορία της κυβέρνησης για την κοινωνική δικαιοσύνη, καθώς οι αδικίες επιβαρύνουν τους συνεπείς πολίτες και ενισχύουν τις ανισότητες.

Ακολουθεί αναλυτικά το δελτίο τύπου της ΠΟΓΕΔΥ

Η υπουργική απόφαση που υπεγράφη την πρωταπριλιά (ΦΕΚ 1946, τεύχος Β) από τον κ. Τσιάρα λίγο πριν την αποχώρησή του από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων δεν αποτελεί μια απλή τεχνική προσαρμογή. Αποτελεί μια σοβαρά προβληματική πολιτική επιλογή, η οποία αποδυναμώνει το σύστημα ελέγχων, δημιουργεί ζητήματα νομιμότητας και εκθέτει τη χώρα σε μελλοντικούς κινδύνους καταλογισμών και δημοσιονομικών διορθώσεων.

Με τη ρύθμιση αυτή δεν θεραπεύονται οι παθογένειες του συστήματος, τα ελλιπή μητρώα, οι δυσλειτουργίες των διασταυρωτικών ελέγχων και οι αστοχίες της διοίκησης. Αντί να διορθωθεί το πρόβλημα, χαλαρώνουν εκ των υστέρων οι συνέπειες για το έτος ενίσχυσης 2025. Με απλά λόγια, αντί να ενισχυθεί η νομιμότητα, χαμηλώνει ο πήχης της.

Η απόφαση προβλέπει μη επιβολή κυρώσεων για κατηγορίες ευρημάτων που αφορούν ουσιώδη ζητήματα επιλεξιμότητας, όπως ετερογένεια αγροτεμαχίων, μη επιλέξιμα αστικά στοιχεία, διαφορετική χρήση γης από τη δηλωθείσα ή μη διαπίστωση της απαιτούμενης άροσης ή κοπής. Αυτό δεν είναι διορθωτική παρέμβαση. Είναι κανονιστική υποχώρηση.

Η επιλογή αυτή φαίνεται ότι εγείρει σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό πλαίσιο και ιδίως με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/2116, ο οποίος απαιτεί αποτελεσματικούς, αναλογικούς και αποτρεπτικούς ελέγχους και κυρώσεις. Το ενωσιακό δίκαιο δεν προβλέπει γενικές “αμνηστίες” για κατηγορίες μη επιλεξιμότητας, αλλά μόνο στενές και ειδικά αιτιολογημένες εξαιρέσεις. Όταν λοιπόν μια εθνική υπουργική απόφαση επιχειρεί να μετατρέψει την εξαίρεση σε κανόνα, δεν λύνει πρόβλημα, αλλά δημιουργεί νέο.

Ταυτόχρονα, η ρύθμιση πλήττει την αρχή της ίσης μεταχείρισης, αφού οι συνεπείς παραγωγοί εξομοιώνονται στην πράξη με όσους ωφελούνται από μια γενικευμένη χαλάρωση των συνεπειών. Πλήττει και την ασφάλεια δικαίου, καθώς μεταβάλλει εκ των υστέρων το πραγματικό κανονιστικό βάρος των ελέγχων.

Το χειρότερο όμως είναι ότι η απόφαση αυτή δεν εξαφανίζει τον κίνδυνο. Τον μεταθέτει. Ό,τι σήμερα παρουσιάζεται ως “λύση”, αύριο μπορεί να επιστρέψει ως καταλογισμός, δημοσιονομική διόρθωση ή νέος διασυρμός της χώρας. Όταν αποδυναμώνεις τους ελέγχους αντί να θεραπεύεις τις αιτίες των αστοχιών, απλώς αγοράζεις πολιτικό χρόνο με δημόσιο ρίσκο.

Η χρονική στιγμή της υπογραφής επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την πολιτική βαρύτητα της πράξης. Όταν μια τόσο κρίσιμη απόφαση υπογράφεται λίγο πριν από την αποχώρηση ενός Υπουργού, εύλογα δημιουργείται η εντύπωση ότι δεν πρόκειται για πράξη θεσμικής ευθύνης, αλλά για πολιτική διαχείριση εξόδου, με τις συνέπειες να φορτώνονται στους επόμενους. Το ίδιο μοτίβο σιωπής καταγράφεται και στο σοβαρό ζήτημα της ύπαρξης ή μη πράξης αναγνώρισης από τον ΔΟΑΤΑΠ για τον τίτλο σπουδών του νυν Γενικού Γραμματέα Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων του ΥπΑΑΤ. Για το θέμα αυτό η ΠΟΓΕΔΥ θα επανέλθει πολύ σύντομα, προκειμένου να ξεκαθαρίσει οριστικά το ζήτημα.

Για τον λόγο αυτό, ο νέος Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων οφείλει να πάρει άμεσα καθαρή θέση. Υιοθετεί τη συγκεκριμένη απόφαση; Θεωρεί ότι είναι συμβατή με το ενωσιακό πλαίσιο; Αναλαμβάνει την ευθύνη για τις πιθανές συνέπειές της ή προτίθεται να την επανεξετάσει πριν η χώρα βρεθεί ξανά εκτεθειμένη;

Η σιωπή, στην περίπτωση αυτή, δεν θα είναι ουδετερότητα. Θα είναι αποδοχή.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων δεν έχει ανάγκη από αποχωρούσες υπογραφές που αφήνουν πίσω τους θεσμικά ερείπια. Έχει ανάγκη από καθαρούς κανόνες, αξιόπιστους ελέγχους και καθαρή πολιτική ευθύνη.

Η αποτυχία ενός συστήματος δεν νομιμοποιεί τη χαλάρωση της νομιμότητας.

Και κανείς νέος Υπουργός δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από την υπογραφή του προηγούμενου.