O Γαλιλαίος, ο Μπρεχτ και ο… ΣΥΡΙΖΑ

Β. Χριστόπουλος

Του ΒΑΣΙΛΗ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

               (Συγγραφέας)

Ο Γαλιλαίος Γαλιλέι, Ιταλός αστρονόμος, φιλόσοφος, και φυσικός  (1564 – 1642), έζησε στον πρώτο αιώνα της ιταλικής αναγέννησης, όπου η απελευθέρωση της ανθρώπινης σκέψης και η άνθιση των επιστημών προχωρεί, έχοντας, όμως, απέναντί της το σκοταδισμό της παντοδύναμης καθολικής εκκλησίας που εξακολουθεί να κρατά το μονοπώλιο της γνώσης, ειδικά στις φυσικές επιστήμες και στην αστρονομία.

Ο Γαλιλαίος κατάφερε όχι μόνο να αμφισβητήσει τις κυρίαρχες αντιλήψεις της εποχής του, αλλά και να τις ανατρέψει. Η πιο κυρίαρχη αντίληψη ήταν πως η γη ήταν ακίνητη και αποτελούσε το κέντρο του τότε γνωστού διαστήματος. Ο Γαλιλαίος απέδειξε με τη βοήθεια εξελιγμένου τηλεσκόπιου πως η γη περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο. Παρά τις αποδείξεις του στις 22 Ιουνίου 1633 οι ιεροεξεταστές της Ρώμης (υπό το φόβο της πυράς) τον υποχρεώνουν γονατιστό να αποκηρύξει τις θεωρίες του. Αυτουργός της καταδίκης των νέων ιδεών ήταν ο τότε Πάπας Ουρβανός Η’, ο οποίος, αν και αστρονόμος ο ίδιος, διαβάζοντας το βιβλίο του Γαλιλαίου Διάλογοι (Discorsi) θεώρησε πως δεν αναδείκνυε την παντοδυναμία του Θεού έναντι της ανθρώπινης επιστήμης. Στην ουσία θεώρησε τους Discorsi προσβλητικούς για την αυθεντία του.

Μετά από 359 χρόνια, στις 31 Οκτωβρίου του 1992, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ο Β΄ ζήτησε συγγνώμη από το Γαλιλαίο και αναγνώρισε ότι «η γη γυρίζει». Για όποιον απορεί, θυμίζω, πως ακόμη και σήμερα, η θεωρία της εξέλιξης (του Δαρβίνου) δεν έχει γίνει αποδεκτή από την εκκλησία (καθολική και ορθόδοξη), η οποία συνεχίζει να επιμένει (ευτυχώς πια χωρίς την απειλή της πυράς) στη βιβλική εκδοχή δημιουργίας του κόσμου.

Κώστας Καζάκος, Φάνης Δίπλας

Η ζωή του Γαλιλαίου του Μπρεχτ, έργο εμβληματικό, μας αφηγείται τις τρεις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του.

Ο Μπρεχτ αναλύει δυο μεγάλα ζητήματα του 20ου αιώνα: το θέμα της επιστημονικής προόδου και της κοινωνικής ηθικής και το θέμα τη σύγκρουσης της Αλήθειας με τις εξουσίες όταν αυτές προσπαθούν να την αποκρύψουν γιατί απειλεί την ύπαρξή τους.

Πρόκειται για ένα έργο που διδάσκει υψηλές ηθικές αξίες, σατιρίζει την εμμονή της παπικής εξουσίας να επιβάλλει κανόνες στην επιστήμη και δείχνει τον αιώνιο πόλεμο των πνευματικών ανθρώπων με τις κάθε λογής εξουσίες. Παράλληλα αναδεικνύει ότι οι πάσης φύσεως δογματισμοί (θρησκευτικοί, οικονομικοί) κρύβουν πίσω τους μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.

Ταυτόχρονα το έργο είναι και ένας φιλοσοφικός και πολιτικός στοχασμός στην τέχνη της επιβίωσης απέναντι σε υπέρμετρα σκληρές εξουσίες:  Η συνθηκολόγηση είναι μέσα στις ανθρώπινες επιλογές όταν δεν συνεπάγεται πλήρη υποταγή και ενσωμάτωση, αλλά συνέχιση του αγώνα με άλλα μέσα.

Σπύρ. Κουβαρδάς, Διονύσ. Βούλτσος

«Οφείλω να μην επιτρέψω να με ανεβάσουν στην πυρά να με ψήσουν σαν γουρνοπούλα», λέει ο Γαλιλαίος στους μαθητές του σε μία από τις πρώτες σκηνές όταν αξιολογούν την «επικινδυνότητα» των ερευνών τους.

Στο τέλος της ζωής του ο ίδιος Γαλιλαίος αντιμετωπίζει αυστηρά την στάση του:

«Αν είχα αντισταθεί στα 1633, οι φυσικοί θα έδιναν όρκο, όπως οι γιατροί στον Ιπποκράτη. Πρόδωσα την επιστήμη μου».
 
Στην τελευταία σκηνή ο μαθητής του Αντρέα Σάρτι, πριν φύγει για την Ολλανδία, επισκέπτεται το δάσκαλο. Ο Σάρτι από το 1633 τον έχει αποκηρύξει ως προδότη. Όταν ο Γαλιλαίος του παραδίδει χειρόγραφα που έχει κρύψει από τους λογοκριτές του, προκειμένου να τα βγάλει στην ελεύθερη Ολλανδία, ο Σάρτι αναφωνεί: «Κι εμείς σας πήραμε για λιποτάκτη. Αλλά εσείς κρύψατε την αλήθεια από τον εχθρό». Για να καταλήξει: «Όταν υπάρχουν ανυπέρβλητα εμπόδια η συντομότερη απόσταση μεταξύ δυο σημείων δεν είναι η ευθεία».
 
Ο Κ. Καζάκος δημιούργησε μια μεγάλη παράσταση, υψηλής καλλιτεχνικής αξίας, στην οποία ο ίδιος κρατά πειστικά και επιβλητικά τον απαιτητικό ομώνυμο ρόλο.

Η σκηνοθεσία αναδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο τον ποιητικό και πολιτικό λόγο του Μπρεχτ, τονίζει τα σατυρικά στοιχεία του έργου, δίνει έμφαση στην κίνηση και στη μουσική και με επιτυχημένο και επιλεκτικό τρόπο τηρεί τους κανόνες της μπρεχτικής αποστασιοποίησης.
Αξίζει  να σημειώσουμε ότι η παράσταση στηρίζεται σε καλλιτέχνες που κατοικούν και δραστηριοποιούνται μόνιμα στην πόλη μας.

 Μαρία Ρούτση

Από τους 19 ηθοποιούς, 7 είναι πατρινοί και 6 είναι μαθητές της δραματικής σχολής.

Και οι 7 πατρινοί (αλφαβητικά: Διονύσης Βούλτσος, Φάνης Δίπλας, Ανδρέας Θανασούλας, Σπύρος Κουβαρδάς, Γιώργος Μάρκου, Πέτρα Μαυρίδη, Γεράσιμος Ντάβαρης) κρατούν με πειστικότητα και αξιοσύνη δομικούς ρόλους της παράστασης.
Επί πλέον σημειώνω τους 4 ρόλους του Κουβαρδά. Τους υποκρίνεται με μια ευρηματική και σπαρταριστή υπερβολή σαν να βγαίνουν μέσα από την commedia dell arte. Και είναι τόσο ταιριαστοί στο σατυρικό πνεύμα του Μπρεχτ.
Η χορογραφία της (πατρινής) Μάρως Γαλάνη έδωσε αέρινη κίνηση και ρυθμό σε μια μακράς διάρκειας παράσταση.

Η ταλαντούχα (επίσης πατρινή) Μαρία Ρούτση αναδείχθηκε στην αποκάλυψη της παράστασης. Με την εκρηκτική και εκφραστική ερμηνεία της παρά λίγο να επικαλύψει και αυτόν το θεατρικό λόγο.

Τη μουσική του Δ. Τσακνή, προσωπικά, θα την προτιμούσα πιο ακουστική, με λιγότερα όργανα, να στέκεται πιο διακριτικά απέναντι στο λόγο του Μπρεχτ.

Τα πολύ ρεαλιστικά κοστούμια της Θάλειας Ιστικοπούλου θα μπορούσαν να είναι λιγότερο ρεαλιστικά και πιο εκφραστικά.



Μια υψηλής καλλιτεχνικής αξίας παράσταση, που είναι, πραγματικά, παράσταση του ΔΗΠΕΔΕ Πάτρας και της πόλης μας. Σίγουρα την σχεδίασε και την ενέπνευσε ο Κ. Καζάκος, αλλά δεν θα γράψω περισσότερα για τη συνεισφορά του. Γιατί κατά το Μπρεχτ, «αλίμονο στην πόλη που έχει ανάγκη από ήρωες».

Τελειώνοντας το σημείωμα δεν μπορώ να μη θυμηθώ τους φίλους του προηγούμενου καλλιτεχνικού διευθυντή, που το Μάρτη είχαν βγει στα κάγκελα κατηγορώντας το δήμαρχο Κ. Πελετίδη ότι προετοιμάζει μια κομματική επιλογή και παραδίδει το ΔΗΠΕΘΕ στο ΚΚΕ.

Η ζωή του Γαλιλαίου του Μπρεχτ αποτελεί την καλύτερη απάντηση του Κ. Καζάκου προς όλους αυτούς και μια προσφορά αυτογνωσίας προς τα μέλη και τους φίλους … του Σύριζα.

___________________

Σημ.: Το Istologio G. Mosxou δημοσιεύει το παραπάνω άρθρο, στο πλαίσιο της ελεύθερης έκφρασης γνώμης, χωρίς να σημαίνει ότι συμφωνεί απολύτως με το περιεχόμενό του, καθότι είναι γνωστές οι ιδεολογικές αντιθέσεις του διαχειριστού του, έναντι της γραμμής Πελετίδη στο Δήμο Πατρέων γενικότερα και ειδικά στο ζήτημα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού στην Τέχνη, κατάλοιπο της σταλινικής εποχής, που ακολουθεί το ΚΚΕ διά των στελεχών του στον καλλιτεχνικό χώρο. Αυτά πέραν του άστοχου της παρομοίωσης παρελθόντων καταστάσεων με τον παρόντα χρόνο, και με παράδειγμα εντελώς αγόγγιστο σήμερα, για τους φορούνται τα φαιά της σοφίας εγκέφαλους της κομματικής ορθοδοξίας!