Αίτημα για το SAFE από Τουρκία, προκαλεί έντονες αντιδράσεις

Η ενδεχόμενη ένταξη της Τουρκίας στο SAFE συναντά την αντίθεση της Ελλάδας και της Κύπρου.O Νικόλας Φαραντούρης, ευρωβουλευτής της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, είχε χαρακτηρίσει τον Κανονισμό SAFE «διπλή κερκόπορτα» για την είσοδο της Τουρκίας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς ασφάλειας και άμυνας, χαρακτηρισμό που χρησιμοποίησε επίσης ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας απευχόμενος όπως είχε πει «ο Κανονισμός να αποτελέσει την “κερκόπορτα” για την Τουρκία».

Την κατάθεση επίσημου αιτήματος συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE, το νέο ευρωπαϊκό εργαλείο ύψους 150 δισ. ευρώ για αμυντικούς εξοπλισμούς επιβεβαίωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Την ίδια ημέρα αίτημα υπέβαλε και η Νότιος Κορέα. Το πρόγραμμα έχει στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, αλλά η ενδεχόμενη συμμετοχή της Άγκυρας προκαλεί έντονη ανησυχία σε Αθήνα και Λευκωσία. «Έχουμε λάβει επίσημη αίτηση από την Τουρκία, καθώς και από τη Νότια Κορέα», δήλωσε την Πέμπτη 11 Σεπτεμβρίου ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Τόμας Ρενιέ. Σύμφωνα με το Euractiv, η Κομισιόν θα εξετάσει τώρα το αίτημα, πριν διατυπώσει σύσταση προς το Συμβούλιο για έναρξη διαπραγματεύσεων. Η ενδεχόμενη ένταξη της Τουρκίας στο SAFE συναντά την αντίθεση της Ελλάδας και της Κύπρου, καθώς η Άγκυρα διατηρεί σε ισχύ το casus belli κατά της Ελλάδας, ενώ παραμένει κατοχική δύναμη στη βόρεια Κύπρο από το 1974. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η επίτευξη συναίνεσης στο Συμβούλιο θα είναι δύσκολη, ακόμη και αν τυπικά η απόφαση μπορεί να ληφθεί με ειδική πλειοψηφία. Στο μεταξύ, όπως είχε αποκαλύψει στο documentonews.gr ο ευρωβουλευτής και καθηγητής ευρωπαϊκού δικαίου Νικόλας Φαραντούρης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει καταθέσει προσφυγή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Κομισιόν και του Συμβουλίου, καταγγέλλοντας παραβίαση της θεσμικής ισορροπίας. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Κανονισμός SAFE, που υιοθετήθηκε χωρίς τη διαδικασία συναπόφασης με το Ευρωκοινοβούλιο, όπως προβλέπει η Συνθήκη της Λισαβόνας. O Νικόλας Φαραντούρης είχε χαρακτηρίσει τον Κανονισμό SAFE «διπλή κερκόπορτα» για την είσοδο της Τουρκίας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς ασφάλειας και άμυνας, χαρακτηρισμό που χρησιμοποίησε επίσης ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας απευχόμενος όπως είχε πει «ο Κανονισμός να αποτελέσει την “κερκόπορτα” για την Τουρκία». Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και η Πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα, που απέστειλε επιστολή στην Πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ζητώντας πλήρη σεβασμό των κοινοβουλευτικών διαδικασιών. Επίσης, ο ευρωβουλευτής της ΝΔ Γιώργος Αυτιάς ζήτησε δεσμεύσεις από τον Επίτροπο Προϋπολογισμού Serafin Piotr ότι δεν θα χρηματοδοτηθούν τουρκικά αμυντικά προγράμματα. Ο Επίτροπος Άμυνας Andrius Kubilius απάντησε ότι «μόνο τα κράτη μέλη έχουν πρόσβαση σε δάνεια» και ότι τρίτες χώρες που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις ασφαλείας αποκλείονται από κοινές αμυντικές προμήθειες». Η ένταξη της Τουρκίας στο SAFE θα σηματοδοτούσε ουσιαστικά την αποδοχή της ως ισότιμου εταίρου στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική, την ώρα που παραβιάζει συστηματικά τον ελληνικό εναέριο χώρο και αρνείται την απόσυρση του casus belli. Για την Αθήνα, η μάχη δεν αφορά μόνο τα κονδύλια αλλά και την ίδια τη στρατηγική κατεύθυνση της ΕΕ: αν θα ενισχύσει κράτη που αμφισβητούν την κυριαρχία κρατών-μελών ή αν θα προασπίσει την ευρωπαϊκή έννομη τάξη.