Ο ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΣ ΕΑΥΤΟΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ

Ανολοκλήρωτη σχέση ή προϋπάρχουσα;

Του  Παναγιώτη Γαρουφαλή(Αποσπάσματα από έργο του - Πρώτη δημοσίευση)          

Η νόηση, η σκέψη και ο λόγος

 Ζητάμε από τους άλλους, αλλά και από εμάς τους ίδιους, να σκεφτόμαστε προτού ενεργήσουμε, μια και αυτό μας κάνει να ζούμε μέσα σε μια ανθρώπινη κατάσταση. Πόσο μάλλον που σήμερα, αυτές τις εποχές,  διαπιστώνουμε μια έλλειψη σκέψης, την κυριαρχία μιας καταστροφικής παράνοιας. Είμαστε μέσα σε μια δίνη χωρίς να γνωρίζουμε την κατάληξη, το πού θα βρεθούμε. 
Τί είναι όμως η σκέψη; Η σκέψη είναι το εργαλείο της νόησης. Αυτό που πραγματώνει την νόηση, όταν αντιλαμβάνομαι, όταν κατανοώ κάτι.  Και όταν πραγματώνεται η νόηση τί συμβαίνει  μέσα μας αλήθεια;

 --- Η κακεντρέχεια, η μοχθηρία, η ζηλοφθονία, είναι το μίσος από ζήλεια. Η ντροπή, η ανέχεια, η πνευματική και υλική και κάθε είδους φτώχεια, επίσης, είναι ή παράγουν συναισθήματα που εμφανίζονται από τις εκάστοτε απειράριθμες συνθήκες μέσα στις οποίες ευρίσκεται απ΄όταν γεννιέται και μεγαλώνει ο εαυτός μας. Εκεί μέσα σ΄αυτές προσαρμόζεται ασύνειδα και με την συνήθεια, γίνεται ο εαυτός μας, σαν μίγμα  από αυτό που είναι και αυτό που  οδηγείται να γίνει. Όπως υπάρχουν συνήθειες, οι οποίες    υποδουλώνουν το άτομο και μέσα τους γίνεται ένας δεσμώτης που  κινείται και σκέφτεται σύμφωνα με τις επιταγές αυτής της συνήθειας, έτσι υπάρχουν και  αυτές που τον οδηγούν σε λύτρωση, σε κάθαρση και ανάταση, σε βελτίωση του ατομικού και κοινωνικού του περίγυρου.

Συναισθήματα  όπως   η ζήλεια ή η ντροπή,  η ανέχεια,  μπορεί να είναι  και δημιουργικά εάν δεν διαβρώσουν τον ίδιο τον  εαυτό, εάν δεν φθάσουν σε ακραίες εκδηλώσεις καταστροφικού μίσους. Τότε επέρχονται επιπτώσεις για όλους και όλα, μέσα σε όλη αυτή την συνάφεια και την αλληλεπίδραση που κυριαρχεί. Με την εκλογή μας, λέει ο Σαρτρ, δεν δεσμεύουμε μόνο τον εαυτό μας παρά και τους άλλους.

Οι λέξεις νοηματοδοτούν. Θέτουν την έννοια, την σημασία του προς εξέταση αντικειμένου, το οποίο συμβολίζεται κατ΄αυτόν τον τρόπο, από την λέξη. Η λέξη τις περισσότερες φορές είναι σύμβολο της έννοιας, είναι το μέσον με το οποίο  αντιλαμβανόμαστε το πρόσωπο, τους άλλους, τα πράγματα  και γενικώς τα αντικείμενα της σκέψης. Με την σκέψη στρεφόμαστε προς τα πράγματα, προς όλους τους άλλους, προς τον κόσμο και αρχίζουμε να αναπτύσσουμε τον εαυτόν μας ώστε νοώντας να αντιληφθούμε, να καταλάβουμε, να γνωρίσουμε. Η σκέψη είναι ενέργεια, το ενέργημα εκείνο όπου όλος ο υπάρχων εαυτός μας προσανατολίζεται σε ένα αντικείμενο και με ένα παράξενο δικό του τρόπο, συλλαμβάνει το ιδιαίτερο αυτό άλλο και το γνωρίζει. Άρα μέσω της σκέψης έρχεται η γνώση η οποία και εναποτίθεται εντός μας, αφομοιώνεται με εμάς και αλλάζουμε, τροποποιούμε τον εαυτό μας, αποκτάμε εμπειρία και δύναμη για μια άλλη καινούργια επερχόμενη διαδικασία αντίληψης.

Η σκέψη όμως αν και αναγκαία και συνεχής, κουράζει. Αυτοί που παίζουν σκάκι, βιώνουν την κατάσταση του πονοκέφαλου έπειτα από τέτοια υπερβολική σκέψη. Αυτό συμβαίνει επίσης και κατά την  έντονη σκέψη που απαιτεί ανάλυση και κατανόηση δύσκολων εννοιών σε βάθος, όπως τα μαθηματικά ή η φιλοσοφία. Επιβεβαιώνεται έτσι αυτή η ενεργηματική δράση της. Αλλά έτσι αποκτούνται τα αγαθά, μετά από κόπο. 

Οι αρχαίοι μας πρόγονοι καλούσαν την έρευνα της σκέψης  "νόηση νόησης", μοιάζει με την συνείδηση της συνείδησης, την αυτοσυνείδηση, την αυτοπαρατήρηση. Γίνεται όμως η νόηση του εαυτού να στραφεί στον ίδιο τον εαυτόν της και να τον περιεργαστεί, ωσάν να πρόκειται για κάτι εξωτερικό στον ίδιο τον εαυτό της; Στον άνθρωπο αυτό είναι κάτι το συνηθισμένο.

Η σκέψη, μια συνεχής κίνηση, έντονη ή αβίαστη,  έχει άμεση σχέση και συνάφεια με την συνείδηση και την αυτοσυνείδηση, με το σύνολο του εαυτού μας, με όσα ενδιαφέρουν και στέκονται ενεργά κοντά της, αλλά εύκολα ανασύρει από τον αδιαφανή χώρο, (το σκοτεινό  υπόγειο διάδρομο, όπως έλεγαν παλιότερα το ασυνείδητο ή υποσυνείδητο), διάφορα πράγματα τα οποία και επιδρούν στην πορεία που ακολουθεί. Θα μπορούσαμε να πούμε πως αυτό που νοούμε νοώντας την νόηση, είναι η δραση της νόησης καθώς σαρώνει όλα εκείνα που συναπαρτίζουν το προς εξέταση αντικείμενο, καινούργια και παλιά που συγκρατεί μέσω της μνήμης. Αυτό που δεν αντιλαμβανόμαστε όμως είναι όλο εκείνο το υπέδαφος, στο οποίο στηρίζεται και  που κάνει την νόηση να είναι νόηση,  που της προσδίδει τον δικό της αδιάλειπτο χαρακτήρα της. 

  --- Η λογική, ο Λόγος, είναι  περιοχές, οι οποίες έχουν μια παράξενη συνύφανση με ό,τιδήποτε  καλούμε χώρο και χρόνο, τόσο σε αρχέτυπο όσο και αυτονόητο βαθμό. (Πιστεύω πως θα γίνουν αντικείμενα μελέτης και ανάλυσης, στο μέλλον, τουλάχιστον σε  μορφές που δεν έχουν τύχει ιδιαίτερης προσοχής, μια και όλα προέρχονται από την ίδια την λογική η οποία και οριοθετεί τα αντικείμενά της – πίσω από κάθε απαρατήρητη ή φαινομενικά αδιάφορη εμφάνιση, κρύβεται ένας ολόκληρος κόσμος που χρειάζεται εξέταση και ερμήνευση).

Με έναν παράξενο τρόπο, η λογική αποκτά μια αυτονόητη εξουσία, χωρίς η ίδια επακριβώς να παρουσιάζει σε βάθος την μυστηριώδη σύνδεσή της  με τα πάντα, καθώς  και την αυθεντία, την οποία και αποδεχόμαστε μια και τίποτα δεν γίνεται χωρίς αυτή. Είναι ένας απίστευτα αιωρούμενος χώρος, που στην προσπάθεια να βρει κανείς την ρίζα, την άκρη, γκρεμίζεται στην άβυσσο.    

Η προσπάθεια που πρέπει να γίνει, είναι να περάσει η λογική  μέσα από την δοκιμασία της πράξης, την εμπειρία: το πώς μπορεί αυτός ο χώρος  να γίνει περισσότερο κατανοητός και αποδοτικότερος, καλύτερος.

Το άτομο βρίσκεται ριγμένο μέσα σ΄αυτό τον κόσμο σε συνθήκες που άλλες φορές το ευνοούν να αλλάξει και να ζήσει γαλήνια και ευτυχισμένο, και άλλοτε μεσα σε  κοινωνικές δυσκολίες, οι οποίες και το οδηγούν σε παραίτηση και απελπιστική ανημποριά.

Εκεί η νόησή του, μέσα από όλα όσα του συμβαίνουν, εξειδικεύεται και μετατρέπεται σε φρόνηση, σε πρακτική σκέψη η οποία  το βοηθά να αντιμετωπίσει και να βρει έμμεσες διεξόδους και λύτρωση. Αναπτύσσεται παράλληλα και συνδεόμενη με καλλιτεχνικές ή ψυχοπαθολογικές πλευρές του, το οδηγεί σε μια πληθώρα εναλλακτικών δρόμων που ο κάθε ένας από αυτούς, χρειάζεται ιδιαίτερη έρευνα και αντιμετώπιση.

Η ζωή είναι ένα πολύπλευρα πολλαπλό και  οι μορφές που παίρνει είναι το αποτέλεσμα μιας συλλογής από το άπειρο πολυποίκιλο σύνολο ή σύνολα συνόλων όπου  βρισκόμαστε. Αυτό που καταλήγει να είναι, είναι η  μορφή που εκάστοτε παίρνει και γίνεται,  είναι αποτέλεσμα αδιάκοπων  προσωπικών επιλογών, είτε από μόνο του είτε ωθούμενο από τα ίδια τα πράγματα. Πώς γίνεται άραγε αυτό; Από που   αντλεί αυτό που φτιάχνει, είναι ένας τυχαίος συνδυασμός μόνο και τί ε΄ναι επιτέλους αυτή η τύχη που κάνει να εμφανίζονται  όλα; Και πώς γίνεται η νόηση να τα κατανοεί;

Όλο αυτό το πιθανό σύμπαν των πραγμάτων, των σχέσεων και των συναφειών, θα μπορούσε να μην υπάρχει, δηλαδή να υπήρχε ύλη χωρίς μορφή, επίσης να υπάρχει πνεύμα χωρίς ύλη. Κάτι κατευθύνει την κατανόηση.    

Όλα ευρίσκονται μέσα σε μια λογική κάψουλα την οποία διαθέτουμε, έστω σε κάποια μικρογραφία της, και από εκεί αντιλαμβανόμαστε το εκάστοτε πιθανό σύμπαν το οποίο και μετατρέπουμε σε δικό μας. Μέσα σε μια ανερχόμενη εμπειρία, διαπιστώνουμε την αδυναμία της νόησής μας αλλά και το μεγαλείο της. Κάπου εκεί συλλαμβάνουμε και διαισθανόμαστε την αρχή, την εκπήγαση των πάντων.  Όλες οι λέξεις που παράγονται μέσα από το λογικό ένστικτο και την γραμματική τους, μας παρουσιάζουν  την μερική και ολική αυτή παρουσία  του εαυτού και του κόσμου. Όλα συνωθούνται, σημαντικά ή ασήμαντα, το ελάχιστο μαζί με το μέγιστο.

Οι δύο μορφές του λόγου

Οι άνθρωποι επιδιώκουν να μοιάσουν με τους άλλους, ή να τους απορρίψουν και να τους καταστρέψουν. Η ανημποριά εκδικείται κάποιες φορές τους άλλους   αυτοκαταστρεφόμενη. Όλα αυτά επιβεβαιώνουν την ανισότητα και μια ανυπέρβλητη δυσκολία. Όταν μέσα από το σύνολο, κάποιοι,  ή έστω και λίγοι, καταφέρνουν να πλησιάσουν ή και να συμμετάσχουν στην εξουσία, τότε ξεχνούν την ιστορία τους και εμποδίζουν την ισότητα των άλλων. Τα συναισθήματα αυτά που μοιάζουν με τα άγρια ένστιχτα των ζώων, είναι ένας ατελεύτητος, άγριος αγώνας επιβίωσης.

Οι διαφορετικές και διαφοροποιήσιμες αυτές διαδοχικές και  εναλλακτικές υπάρξεις, οδηγούν και αυτές με την σειρά τους σε μια πολυποικιλία μορφών που ενδέχεται να εμφανιστούν, οι οποίες με την σειρά τους όταν καταρρεύσουν, και γίνουν μή μεταβιβαζόμενες  κοινωνικές μορφές, τότε να ευνοηθούν άλλες που θα δύνανται να υπάρξουν. Αυτό που κάποτε φάνταζε μεγάλο και σπουδαίο, γίνεται εμπόδιο και πεθαίνει ή παραμένει σε σήψη και αποσύνθεση, μια πηγή μόλυνσης. Το κακό συνυπάρχει με το καλό. 

Και αυτά στηρίζονται στην νόηση, η οποία και εξευρίσκει τρόπους για την εμφάνιση και θεμελίωση της προόδου, νόηση που έχει αυτήν την τελεολογική σκοπιμότητα, μια εσωτερική παρακαταθήκη κληρονομιά της αρχέγονης δημιουργίας της. Μια νόηση η οποία στις δύσκολες στιγμές, όπου διαρκώς ευρίσκεται, στηρίζεται στην λογική της απ΄ 'όπου και προέρχεται  ή και στις πιο ανώτερες δυσκολίες της φανερώνει την ουσιαστική επίδραση της αρχέγονης λογικής από την οποία και αποκόπηκε. Προσπαθεί μέσα στις πραγματικές συνθήκες να βρει λύσεις που μπορεί να είναι θετικές ή καταστροφικές για την συνέχεια.  

Εξ αιτίας της άγνοιας, η νόηση μπορεί  να χρησιμοποιηθεί και για σκοπούς που ευνοούν το κακό,  για φριχτές πράξεις που ικανοποιούν πάθη και πόθους, άρρωστες επιθυμίες που προκαλούν βλάβη σε μας και στους άλλους, που μας διαχωρίζουν από τους άλλους. Οι πράξεις αυτές είναι πραγματοποιήσιμες μέσω της σκέψης, η οποία λειτουργεί υποστηριχτικά και σε τέτοιες ακραίες ενέργειες. Είναι κι αυτές αποτέλεσμα μιας συνολικής δράσης του εαυτού, που ξεκινά με την εμφανιζόμενη σκέψη.  Με την σκέψη μπορεί να παραχθεί και το καλό και το κακό...

Το προϋπάρχων περιβάλλον είπαμε, είναι μια άπειρη ποικιλία οργανωμένων ή ανοργάνωτων στοιχείων, είτε αυτά είναι οι άλλοι είτε διάφορα αντικείμενα που με πολλούς τρόπους επιδρούν σε μας. Το συνολικό αυτό περιβάλλον είναι το αρχέγονα πρωταρχικό πλαίσιο το οποίο διαθέτει  μια απομακρυσμένη και μη ορατή συλλογική αιτία η οποία είναι ο λόγος της.  Ο λόγος μας ως ο πρωταρχικά αποκομμένος αλλά και διασυνδεδεμένος  θύλακας από αυτόν τον αρχέγονο φυσικό λόγο, αναπτύσσει την λογική του, που είναι αυτή η ανάγκη του νοούντος αρχικά, να διακρίνει την υπάρχουσα κατάσταση ώστε να αποφύγει να δεχθεί την ένωση με την εκάστοτε πλειονότητα των υπαρχόντων πραγμάτων. Μια αυτοθεμελίωσή του ώστε να υπάρξει.  Αυτή η δραστηριότητα  γίνεται η  βάση επάνω στην οποία ο νους  παράγει τον κόσμο του,  ένας κόσμος εξ αιτίας του εαυτού του. Καθώς συλλέγει τον κόσμο του, τον νοεί και τον παριστάνει με την ομιλία. Μέσω της ομιλίας, μιας πολύπλοκης εκφραστικής διαδικασίας, ονομάζεται η ουσία που αντιλαμβάνεται πως υπάρχει μέσα στα όντα  και η οποία αποκαλύπτεται μέσα από την φαινομενικότητά τους. Αποφεύγει την παραπλάνηση αυτού που φαινομενικά πλανά και συλλαμβάνει αυτό το αληθές του φαινομένου  την ουσία του. Και η ουσία του είναι αυτό ακριβώς που τον χαρακτηρίζει ως  ιδιότητα που παράχθηκε και του προσέδωσε το περιβάλλον από το οποίο και αναδύθηκε.

Ο διαχωρισμός του λόγου

Ο λόγος μας δηλαδή, είναι ένα μέρος από το συνολικό περιβάλλον από το οποίο προερχόμαστε: Είμαστε μια μερικότητα αυτού του απέιρου, με τα άμεσα κοντινά και τα έμμεσα απομακρυσμένα, και έτσι όπως είμαστε διαχωρισμένοι επιδρούν πάνω μας; Δεν έχουμε κάποιο ουσιαστικό καταλογισμό ευθυνών για τις πράξεις μας; Είμαστε απλά λειτουργικά αποτελέσματα, χωρίς ελευθερία ενός βεβαρυμένου περιβάλλοντος που ενέχει την αποκλειστική ενοχή;

Εδώ εμφανίζεται μια αέναη διαχωρισμένη ύπαρξη του εαυτού μας, που μέσα στις χωροχρονικές της συνθήκες όπου ευρίσκεται, αντιμετωπίζει την ζωή της και το συνολικό της κόσμο, αντιπαραβαλλόμενη με αυτόν, μια πλήρη άγνοια, χωρίς καμιά σιγουριά για τίποτα. Μόνο όταν όλα τελειώνουν, αργά και όταν νυχτώσει, έρχεται η γνώση...  

Αλλά επειδή προερχόμαστε από την ανώτερη μορφή της  φύσης που είναι αυτός ο αρχέγονος λόγος, κατέχουμε μια επίσης πρωτόγονη μορφή του λόγου, με την ελευθερία την οποία μπορούμε να αξιοποιήσουμε ενδεχομένως για την δική μας προσωπική ανέλιξη. Ο εαυτός είναι και μια ατομικότητα η οποία αντιπαραβάλλεται στην καθολική της πλευρά.   Η ζωή είναι μια δοσοληψία και στο τέλος της διαδικασίας πληρώνουμε τον λογαριασμό. Προσφέρουμε την εμπειρία τις γνωστικές εμπειρίες και ο  προϋπάρχων Λόγος μας προσφέρει την ανώτερη γνώση, η οποία και γίνεται αυτός ο αποκαλυπτόμενος καινούργιος εαυτός.   Ο δικός μας λόγος, χωρίς την καθοδήγηση του βαθύτερου λόγου μας, είναι μια υποδεέστερη μορφή του, γίνεται νόηση. Αλλά ταυτόχρονα ισχύει και το αντίστροφο, όσον αφορά την την ίδια την λογική μας, ακολουθεί την νόηση του ζωντανού εαυτού. Εκεί επάνω στην νόηση εφαρμόζει αυτό το ακαθόριστο που είναι, γίνεται η επί μέρους λογική, ο λόγος του ατομικού εαυτού. 

Η σκέψη, ως εργαλείο της νόησης, είναι και μια αυτοκατάληψη της υπάρχουσας θέσης αυτού του ίδιου του εαυτού, την οποία αξιοποιεί και εξελίσσει προς την αυτοολοκλήρωσή του. Ο λόγος καθώς γίνεται λογική του εαυτού, αναγνωρίζει την αναγκαιότητα αυτή και αναπτύσσει την δική του ατομικότητα αντλώντας τους δικούς  του  προσδιορισμούς από τις δικές του  ιδιότητες. Αυτές οι προσωπικές του ιδιότητες μέσα σε μια οριακή περιδίνηση ανάμεσα στην πρωταρχική του εμφάνιση και την αναπόφευκτη θανατική του καταδίκη, που ανέλαβε με την γέννησή του, είναι τα δύο όρια με τα οποία αγγίζει την ανυπαρξία του, (την μη προϋπαρξή του και την μη μεταϋπαρξή του), το μηδέν όπως μπορεί να αντιλαμβάνεται (μια δική του ιδιόμορφη αντίληψη του μηδενός), ώστε μέσω τούτου να καθορίζει αντιθετικά την εαυτότητά του και όχι μόνο, αλλά όλα τα υπάρχοντα όντα. π.χ. είμαι εγώ επειδή δεν είμαι κάποιος άλλος.

Την ίδια όμως στιγμή επίσης  ακουμπά την ύπαρξή του, τότε που αισθάνεται να  χάνεται σαν μερικότητα, στην αγκαλιά αυτού του γενικότερου προφανούς περιβάλλοντος' αισθανόμενο μια  υφιστάμενη σιγουριά ότι ανήκει κάπου, όπως όταν εμφανίστηκε και πρωτοαντιλήφθηκε τον εαυτό του, αν και βλέπει συνεχώς να σβήνει μέσω της αλληλεξάρτησης και της αντίφασης,   μέσα σε ένα τέτοιο άπειρο και ακατάληπτο μηδέν.

Η σκέψη δηλ. αποδέχεται ότι δεν μπορεί από μόνη της, στο σημείο αυτό, να συλλάβει μια μυστηριακή ολότητα που τον ξεπερνά. Μπορεί να το ψυχανεμιστεί, να το διαισθανθεί, να γίνει μια ιδέα του ίδιου του άπειρου εαυτού του, με την ταυτόχρονη απόρριψή του ως πεπερασμένου και άρα μή συμβατου με την μεγαλειώδη αυτοϊδέα  του, καθώς αγγίζει την απειρότητά του. Αλλά και οι σκέψεις αυτές τον επαναφέρουν διαρκώς στον εαυτό, όπου βρέθηκε να είναι.

Η  σκέψη, όπως είπαμε, υποδηλώνει την νόηση και αυτή τον καθολικό λόγο από τον οποίο και προέρχεται ο λόγος της. Μέσω αυτής της καθολικότητας που διαθέτουμε, κατά πρώτον βρισκόμαστε ενωμένοι με τον κόσμο, ευρισκόμενοι μέσα στον κόσμο αλλά και κατά δεύτερον, διαθέτουμε την λογική ικανότητα να γενικεύουμε και να καθολικοποιούμε, συλλαμβάνοντας τον κόσμο μέσω του δικού μας νου ως αυτό που είναι στην γενικότητά του και στην μερικότητά του.  Η σκέψη γίνεται ανώτερη λειτουργία  που υπερβαίνει την μικρή και ατομική μερικότητά μας. Ο εαυτός αισθάνεται να είναι κάτι το πολύ περισσότερο από τον εαυτό του, αλλά και από τους άλλους αφού τους υπερβαίνει. Αισθάνεται “να είναι αυτό που δεν είναι αλλά και ταυτόχρονα να μην είναι αυτό που είναι”.  Η τραγικότητά του είναι αυτή η ίδια η αυτοϋπέρβασή του  η οποία  διαρκώς τον ωθεί να είναι κάτι άλλο από αυτό που είναι.

Έτσι  βρίσκουμε το καθολικό των πραγμάτων που βρίσκονται μπροστά   μας. Η σκέψη αναδεικνύει την νόηση που προϋπήρχε, τον λόγο του συνολικού κόσμου. Μέσω της παράστασης αυτού του γενικού, επανευρίσκουμε αυτό  ως αίσθηση, επιθυμία, θέληση για θέληση, σκέψη, συναίσθημα. Μέσω της ροής των γεγονότων μιμούμεθα την λογική του εξωτερικού σε μια μετατρεπόμενη λογική για τον εαυτό. Οι κανόνες της λογικής του σκέπτεσθαι και των μορφών σκέψης, (έννοιες, κρίσεις, συλλογισμός) γίνονται παράγωγα δικά του και προσαρμόζονται σύμφωνα με τις προσωπικές περιστάσεις του.
  
Ενώ ο αρχέγονος λόγος είχε μια σχετικά σταθερή δομή και υπάρξη, ώστε όλα να πραγματοποιούνται σύμφωνα με αυτόν, τώρα εξαρτάται από το υποκείμενο και  τις δικές του εκάστοτε συνθήκες.  Εδώ είναι το εργοστάσιο παραγωγής των δυνατοτήτων του κακού και του καλού.
 
Αυτή προερχόμενη από μια παραγωγή του ιδιόμορφου εαυτού είναι ένα τέτοιο προϊόν με σκοπιμότητα δημιουργημένη. Είναι πολύμορφα επηρρεαζόμενη από το σύνολο των λειτουργιών του υποκειμενικού εαυτού. Αλλού έχει βαρύνουσα σημασία η ψυχολογία αλλού η φυσική μηχανική, η σχηματικοποίηση των πιθανοτήτων, η τυχαιότητα, η αναγκαιότητα των γεγονότων, η λογική ως επιστήμη και μέθοδο της σκέψης. Η λογική εμπλουτίζεται και με το συναίσθημα και όλα μεταπίπτουν σε μιαν άλλη μορφή ύπαρξης, την ιδιαίτερη ατομικότητα.
  
Αυτή η ατομική λογική σκέψη γίνεται απόφαση, ένα συμπέρασμα μιας κρίσης. Αυτό το συλλαμβανόμενο κατά τον τρόπο που το αντιλαμβάνεται ο μερικός εαυτός, αναλύεται και παρουσιαζόμενο έτσι δίνεται και η πραγματικότητά του, ή όπως λέγεται η αλήθεια του. Η Αλήθεια είναι η δική του αλήθεια, η δική του πραγματικότητα, όπως την αντιλαμβάνεται εσωτερικά  η δική του λογική. Υπήρχε φυσικά μια κοινή βάση  αλλά στην συνέχεια όλα διαφοροποιούνται καθώς εντάσσονται στον εκάστοτε ιδιαίτερο εαυτό. Η αλήθεια και η πραγματικότητα είναι ένα τέτοιο μίγμα προσωπικής λογικής, φαντασίας και επιθυμίας.

Ο χώρος ο χρόνος και ο λόγος, η λογική

Οι σχετικά σύγχρονες επιστημονικές ανακαλύψεις, αποδεικνύουν το κοινό υπόβαθρο όλων των πραγμάτων του κόσμου μας. Οι φιλοσοφίες του παρελθόντος των μεγάλων στοχαστών, οδηγούνται από ίδια κοινή πηγή που υπάρχει μέσα στον εαυτό και τον κόσμο και η οποία οδηγεί  τις σύγχρονες ανακαλύψεις της κβαντοφυσικής.

Ο Χέγκελ μιλούσε για το σημείο που ενώ δεν είναι διαφορετικό από τα άλλα, είναι   χώρος. Και αυτό το σημείο, ως σημείο,  ενώ είναι όμοιο με τα άλλα είναι και διαφορετικό και η διαφορετικότητά του είναι η αλαζονία του, ο χρόνος, το τώρα, το οποίο και καταργεί την ήρεμη συνύπαρξη με τα άλλα σημεία και γίνεται η διαφορετική σημειακότητα ενός τώρα και τώρα και τώρα....Το ίδιο το σημείο, μια αδιαφοροποίητη ομοιότητα γίνεται ένα ατομικό αλαζονικό “τώρα”, το οποίο και περιέχει την αιωνιότητα.  Μέσα στο ατομικό εισέρχεται ένας δικός του κόσμος που το αλλάζει και πλέον γίνεται το δικό του χωροχρονικό γίγνεσθαι. Ο Καντ μίλησε για το “καθεαυτό” και αυτό που υπάρχει μέσα του “το  από πριν”. Ο Χάϊντεγκερ για το μηδέν που υπάρχει παντού ανακατεμένο με το υλικό σύμπαν.

Και στην σύγχρονη φυσική, Ο Χάϊζενμπεργκ, εισήγαγε μαζί με την ύλη και τον ατομικό παρατηρητή, ο οποίος και διαφοροποιεί τα δεδομένα. Εκεί στα έσχατα όρια του τίποτα, εκεί όπου το κενό, το ψευδοκενό διαφοροποιείται και τα συμπυκνώματα και τα αραιώματα παράγουν την ψευδοενέργεια. Στοιχειώδη ψευδοσωματίδια,  οδηγούν   την επιβεβαίωση μέσω μαθηματικοποίησης όλων αυτών. Αποδεικνυόμενα μέσω της σκέψης, η σκέψη συλλαμβάνει αυτό που είναι και υπάρχει μέσα στα πάντα, το κοινό τους στοιχείο. Από παλιά οι άνθρωποι το διαισθάνθηκαν και σταδιακά αποκαλύπτεται. Αυτό που ο Πλάτων, με τον δικό του λόγο ονόμασε “Ιδέα πρώτυπο”. Το μυστήριο της φύσης και της ύπαρξης, βρίσκεται εντός του νου. Το "γνώθι σ΄ αυτόν", αποκαλύπτει την σημαντικότητα της ασήμαντης ύπαρξης του ανθρώπου. Ποιός δεν θυμάται την αφελή παιδική σκέψη που όλους κάποτε μας τάραξε, ότι εάν πεθάνουμε θα χαθεί και ο κόσμος όπως τον ξέρουμε, ότι όλα σβήνουν...

Οι μεγάλοι στοχαστές και φιλόσοφοι του παρελθόντος με την πάροδο του χρόνου, μέσα στα δημιουργήματά τους απελευθερωμένοι, εκθέτουν και φανερώνουν αυτό που ανακαλύπτουν. Αυτό που ουσιαστικά προϋπήρχε και τους οδηγούσε εξ αρχής. Υπερβαίνουν την μερικότητα και ανυψώνονται στο γενικώτερο. Το ίδιο και η σύγχρονη φυσική και μαθηματική επιστήμη. Ερμηνεύει και εξηγεί αυτόν την ακατάλυτη σχέση και συνάφεια του ατομικού με το καθολικό, με το όλο.

Το ατομικό αδιέξοδο  και το μέλλον του

Παράλληλα όμως,  εμφανίζονται οι δυσκολίες της ζωής του εαυτού.

Καθώς προσπαθώ να καθορίσω τον εαυτόν μου, να κάνω μια επίκαιρη κριτική των πεπραγμένων μου, αυτού δηλαδή που ήμουν και που έπραξα, όσα έγινα με την δική μου συμβολή, όλα αυτά με ξεπερνούν αλλά και ταυτίζονται μαζί μου, τα κουβαλάω διαρκώς αυξανόμενα. Ήμουν αυτό που είμαι; Έγινα αυτό που είμαι; Θα είμαι αυτό που είμαι και που είμουνα, ή αυτό που θα γίνω είναι τόσο απομακρυσμένο από εμένα,  ώστε το ον που θα γίνω να μην έχει ουσιαστικά σχέση με αυτό που είμουν και που είμαι;

Από την άλλη καθώς αναδρομικά θεωρώ το ενεργό παρελθόν, κυριαρχεί έντονα το φαινόμενο της απογοήτευσης. Τα πάντα  όσα  βρέθηκα να είμαι, επιτυχίες και αποτυχίες,  κυριαρχούνται από αδυναμία. Γεννήθηκα και θα πεθάνω έτσι όπως βρέθηκα να είμαι; Όλα όσα είμαι προέρχονται από αυτό το περιβάλλον που συστάθηκα και επάνω εκεί χτίζω το κάθε τι από τα οποία και προέρχεται;

Ο μόνιμος που παραμένει εαυτός μου, είναι ένα αποτέλεσμα ενός συγκερασμού άπειρων αντικειμένων και  όντων.

Αυτό που μέλλει να είμαι, γνωστοποιείται διαρκώς μέσα από όλα αυτά,  τα διαρκώς παλλόμενα, που ανασυστήνουν έναν τρόπο ύπαρξης, της προϋπάρχουσας αυτής δομής. Η διανοητική ανάλυση απλώς προβάλλει τις δικές της δυνατότητες επάνω στο μέλλον το οποίο  πλάθει. Πόσες και ποιες είναι αυτές αναζητούνται μέσω της σκέψης,  αυτής της ολότητας που είναι ο εαυτός, και της λογικής του. Ο εαυτός πρέπει διαρκώς να υπερβαίνει τον ίδιο τον εαυτό του, και αυτό είναι εξοντωτικό.  

Αλλά και οι μεγάλοι στοχαστές που μας έδωσαν μεγάλες ιδέες και βοήθεια, και αυτοί είχαν τις δικές τους ιδιαίτερες αδυναμίες και πάθη, φαντάσματα προσωπικά να πολεμήσουν  που ίσως να τους συντρόφευαν ως οι  Ερινύες, αυτές οι θεότητες  του Άδη που εκδικούνταν τους ανθρώπους για τις πράξεις τους. Αλλά ίσως και αυτές οι αδυναμίες, με τον τρόπο τους να συνέβαλλαν στην πραγματοποίηση των δημιουργημάτων τους. (Κάπως έτσι γεννιέται η απορία, του πώς η υπόσταση γίνεται ύπαρξη, του πώς το περιεχόμενο μετατρέπεται σε περιέχον και κουμαντάρει με τον τρόπο της το συνολικό υποστασιακό.

Μπορούμε να αντιδράσουμε, πρώτα πρώτα ο καθένας μόνος του, εκεί δηλ. που κείτεται το μοναδικό, το ουσιαστικά αληθινό, η μοναδική πρωταρχή για μια συνέχεια; Για την επακολουθούμενη συνολική δημιουργία απ΄όπου   ο μερικός εαυτός μας μπορεί να βρει την ισορροπία και την αναγκαία ολοκλήρωσή του;
 ------
Όταν η έκφραση δεν συμβαίνει εξ αιτίας του  φόβου, μοιάζει όλα να έχουν χαθεί. Η  σκοτεινή και εγκληματική πλευρά του κακού, όπως η αρρώστεια όταν απωθείται από το θύμα της, προσπαθεί , σαν μια ύστατη προσπάθεια μίσους και εκδίκησης, να καταστρέψει το φορέα της, το υποκείμενο, την ατομική ή συνολική υπόστασή του. Έτσι του αφήνει όταν φύγει κάποια βλάβη, σωματική ή ψυχική, μόνιμη ή παροδική. Αλλά και στην αποκορυφωματική της προσπάθεια επιχειρεί να το εξοντώσει ολοκληρωτικά, σκοτώνοντάς το ή οδηγώντας το σε αυτοκτονία, μέσα σε μια συμφωνια ψυχικών και σωματικών επιδράσεων.

Άραγε σε πια τέτοια ενδεχόμενη κατάσταση βρίσκεται σήμερα η ζωή μας; Το ηθικό έπειτα από αιώνες λυσσαλέων επιθέσεων εναντίον του  μοιάζει να υποχωρεί και να μην μπορεί να συνεχίσει τον δρόμο του, αυτός που είναι η ολοκλήρωση της γαλήνης  και της μακαριότητας του  ανθρώπου. Το ανήθικα κακό έχει πάρει κεφάλι και βιάζεται να ολοκληρώσει την δράση του. Αυτοί οι στοχαστές που  από αιώνες φώναζαν,  διαισθανόμενοι την τραγωδία που έρχεται σαν μια αλυσιδωτή  διαδικασία, λοιδωρούνται και εξαφανίζονται. Παραμένουν οι σκοταδιστές και αυτοί που  προκαλούν σύγχυση. Ποιό θα είναι το επόμενο βήμα; Είναι όλα αυτά μια ακόμη δοκιμασία, ή κάτι ανάλογο,  όπως όταν κατά την διάρκεια των εκτελέσεων της γαλλικής επανάστασης, ο δήμιος που αποκεφάλιζε τους καταδικασθέντες τους έλεγε: "Μή φοβάσαι είναι για το καλό σου....".

Αυτές οι εποχές τόσο σκληρές και βάρβαρες, σπαραχτικά βοούν για την επόμενη μέρα. Χαρακτηρίζουν τον κίνδυνο σε κείνους που μπορούν να ακούσουν, να δούν, αλλά και ταυτόχρονα θλίβουν με την απελπισία, με τον άκαιρο χαμό που διαρκώς επίκειται και συμβαίνει. Σιγά σιγά η η ελπίδα και η περιέργεια αναλαμβάνουν την θέση της απελπισίας εναλλασσόμενες με αυτήν.

-------- 
(Ο Παναγιώτης Γαρουφαλής γεννήθηκε στην Πάτρα όπου και κατοικεί. Είναι πτυχιούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός. Παράλληλα  ασχολείται με την επιστήμη της φιλοσοφίας και την επιστήμη της φύσης. Έχει εκδόσει το βιβλίο: “Το ακατανόητο Εγώ” από τις εκδόσεις ΗΡΙΔΑΝΟΣ. Έχει επίσης δημοσιεύσει διάφορα άρθρα).